چرا آمریکا از رویارویی با چین در مساله تحریمهای ایران اجتناب میکند؟
بیسنت از صحبت در مورد چین اجتناب کرد، کشوری که بزرگترین و مهمترین شریان حیاتی اقتصاد ایران است و در طول سالیان متمادی نقش مهمی در توانمندسازی ایران برای مهار پیامدهای تحریمهای آمریکا داشته است.
به گزارش جماران، اسکات بیسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، عملیات «منزوی اقتصادی» را که روز دوشنبه آغاز آن را اعلام کرد، کارزاری بیسابقه با هدف قطع شریانهای حیاتی اقتصاد ایران توصیف کرد که شامل تحریمهای مستقیم یا اولیه علیه حدود ۶۰ فرد و نهاد، علاوه بر تحریمهای ثانویه علیه شرکتها و موسساتی است که با تهران معامله میکنند.
اما بیسنت از صحبت در مورد چین اجتناب کرد، کشوری که بزرگترین و مهمترین شریان حیاتی اقتصاد ایران است و در طول سالیان متمادی نقش مهمی در توانمندسازی ایران برای مهار پیامدهای تحریمهای آمریکا داشته است.
یک روز پس از اعلام بیسنت مبنی بر تشدید فشارهای اقتصادی بر تهران، چین به سرعت به آمریکا هشدار داد که اگر تحریمهای آمریکا شرکتهای چینی را هدف قرار دهد، به آن پاسخ خواهد داد.
سخنگوی وزارت خارجه چین روز سهشنبه در پاسخ به سوالی درباره تحریمهای ثانویه آمریکا علیه تهران گفت: «چین تمام اقدامات لازم را برای حفاظت از حقوق و منافع خود انجام خواهد داد.» این خبر را فایننشال تایمز گزارش کرده است.
این سخنگوی چینی تاکید کرد که پکن «در موارد متعدد مخالفت قاطع خود را با تحریمهای یکجانبه غیرقانونی که بر پایه قوانین بینالمللی یا مجوز شورای امنیت سازمان ملل نیستند، روشن کرده است.»
نگرانی از تشدید اختلاف تجاری
فایننشال تایمز اشاره کرد که هرگونه تحریم آمریکا علیه موسسات و شرکتها در چین، که به گفته این روزنامه حدود 90 درصد نفت ایران را وارد میکند، تهدید به تشدید اختلاف بین پکن و واشنگتن پیش از دیدار مورد انتظار بین دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و همتای چینیاش، شی جینپینگ، در پایتخت آمریکا در سپتامبر آینده میکند.
انتظار میرود شی و ترامپ در دیدار خود در واشنگتن تمدید توافق دو طرف در مورد تعرفههای گمرکی کاهشیافته را برای یک سال دیگر بررسی کنند. این توافق در اکتبر گذشته امضا شد، اما در سفر ترامپ به پکن در می گذشته تمدید نشد و برای هر دو کشور و اقتصاد جهانی اهمیت بالایی دارد.
این روزنامه افزود که شرکتهای بزرگ پالایشگاهی دولتی چین به تحریمهای اعمالشده بر نفت ایران پایبند هستند، اما پکن به شرکتهای پالایشگاهی خصوصی اجازه میدهد تا نفت را از ایران وارد و پالایش کنند.
تلاشها برای فرار از تحریمها
در این زمینه، وال استریت ژورنال توضیح داد که پکن یک سیستم پیچیده برای انتقال پرداختهای خود در هنگام خرید نفت ایران ایجاد کرده است تا از تحریمهای آمریکا فرار کند، که این امر به منزله یک حمایت اقتصادی مهم برای ایران است. با این حال، ایالات متحده از رویارویی آشکار با چین برای محدود کردن این حمایت خودداری کرده است.
از زمان آغاز جنگ علیه ایران، ایالات متحده تحریمهایی را علیه نفتکشهای چینی اعمال کرده است، اما چین همچنان به خرید نفت ایران ادامه داده است، به طوری که طبق دادههای شرکت کپلر که توسط وال استریت ژورنال منتشر شده است، در ماه اوت روزانه حدود نیم میلیون بشکه نفت از ایران وارد کرده است.
روند واردات نفت ایران توسط پکن با مراحلی پیچیده انجام میشود؛ به طوری که نفت از نفتکشهای تحت تحریم آمریکا به نفتکشهای دیگر که تحت تحریم نیستند، منتقل شده و سپس به بنادر چین حمل میشود.
همچنین، شرکتهای ایرانی از بانکهایی در چین برای خرید کالاها و محصولات چینی استفاده میکنند و پول، طبق آنچه این روزنامه از مقامات آمریکایی نقل کرده است، از طریق یک شبکه مالی پیچیده به ایران منتقل میشود.
«بیسنت» از پاسخ به سوالات در کنفرانس مطبوعاتی روز دوشنبه خود درباره هدف قرار دادن مستقیم بانکهای چینی خودداری کرد و تنها به این بسنده کرد که هر کشور و هر نهادی باید برای مقابله با تحریمهای آمریکا آماده باشد.
کنترل فلزات خاکی کمیاب
پکن برگه برنده های مهمی برای پاسخ به تحریمهای آمریکا دارد، در صورتی که مؤسسات بزرگ چینی را هدف قرار دهد، که بارزترین آنها فلزات خاکی کمیاب است که پکن بر بیشتر صادرات جهانی آن کنترل دارد. این فلزات برای بخشهای حیاتی اقتصاد آمریکا، از جمله فناوری و صنایع نظامی، مانند هواپیماها، موشکها و پهپادها، ضروری هستند.
پکن سال گذشته در واکنش به افزایش تعرفههای گمرکی ترامپ بر واردات کالاهای چینی به آمریکا، محدودیتهایی را بر صادرات فلزات خاکی کمیاب اعمال کرد و سپس پس از دستیابی به توافقی برای کاهش تعرفههای گمرکی متقابل بین دو کشور، با به تعویق انداختن این محدودیتها موافقت کرد.
بر اساس دادههای روزنامه نیویورک تایمز، ایالات متحده برای تأمین حدود ۸۰ درصد از واردات فلزات خاکی کمیاب خود به چین وابسته است، در حالی که این نسبت برای اتحادیه اروپا به حدود ۹۸ درصد میرسد. این بدان معناست که کنترل بر فلزات کمیاب یکی از مهمترین برگهای برنده پکن است، در صورتی که اختلاف با آن بر سر ایران شدت یابد.
برگ برنده فلزات خاکی کمیاب، هزینه هرگونه رویارویی تجاری با چین را افزایش میدهد، این در حالی است که ایالات متحده به دنبال کاهش وابستگی خود به چین برای تأمین این فلزات است، اما دستیابی به چنین هدفی زمانبر خواهد بود و یک شبه اتفاق نمیافتد.
مبادله تجاری گسترده
همچنین، حجم مبادلات تجاری گسترده بین دو کشور در کالاها و خدمات، که بر اساس دادههای دفتر نماینده تجاری آمریکا، در سال ۲۰۲۵ به حدود ۴۹۵ میلیارد دلار صادرات و واردات رسید، به این معناست که افزایش متقابل تعرفههای گمرکی بین دو کشور منجر به افزایش هزینه تولید در بسیاری از بخشهای آمریکا، از جمله خودرو، فناوری و ابزارهای الکتریکی، در نتیجه افزایش قیمت مواد خام و کالاهای واسطهای، و در نتیجه افزایش سطح عمومی قیمتها خواهد شد.
تراز تجاری بین دو کشور که اختلاف بین صادرات و واردات کالا را نشان میدهد، با اختلاف زیادی به نفع چین است؛ به طوری که واشنگتن در سال ۲۰۲۵ کالاهایی به ارزش ۳۰۸ میلیارد دلار از پکن وارد کرده، در حالی که ۱۰۶ میلیارد دلار کالا به چین صادر کرده است. این موضوع نشاندهنده تأثیر قابل توجه کالاهای چینی بر بازار آمریکا است.
جنگ ایران به افزایش سطح قیمتها برای مصرفکنندگان آمریکایی کمک کرده است و اگر ایالات متحده وارد یک رویارویی تجاری با چین شود، علاوه بر جنگ تجاری جاری خود با کانادا، یکی از بزرگترین شرکای تجاری ایالات متحده، ممکن است قیمتها بیشتر نیز افزایش یابد.
افزایش هزینه زندگی فشار سیاسی بر دولت ترامپ قبل از انتخابات میاندورهای کنگره در اواسط نوامبر وارد میکند و این خود یکی از عواملی است که بر محاسبات دولت آمریکا در روابطش با پکن تأثیر میگذارد؛ زیرا درک میکند که هرگونه رویارویی با چین بر سر ایران، هزینههای سنگینی در پی خواهد داشت.
مشاهده خبر در جماران