دکتر حشمت الله فلاحت پیشه، نماینده سابق مجلس شورای اسلامی در رابطه با نقش و اهمیت جایگاه اجلاس سران جنبش عدم تعهد گفت: اعتقاد من بر این است که جمهوری اسلامی ایران با توجه به روح انقلاب اسلامی که در زمان امام(س) شکل گرفت، کشوری است که از بیشترین انگیزه برای پرداختن به عدم تعهد برخوردار است.
دکتر حشمت الله فلاحت پیشه در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، در رابطه با جایگاه شعار محوری «نه شرقی، نه غربی» در سیاست خارجی جمهوری اسلامی و میزان انطباق این شعار با آرمانهای جنبش عدم تعهد گفت: جمهوری اسلامی ایران تنها کشوری است که همگام با تاسیس سیاسی اش در غالب متن قانون اساسی و سیاست خارجی، سیاست « نه شرقی، نه غربی» و عدم تعهد را به عنوان بخشی از سیاست خارجی خود تعیین نمود.
وی ادامه داد: از این نظر جمهوری اسلامی ایران با توجه به همه کاستی های جنبش غیر متعهد ها، جایگاه خاصی را برای این جنبش قائل بوده است و همکنون نیز که اجلاس سران غیر متعهد در ایران برگزار می شود، می خواهد از شرایط میزبانی اش استفاده کرده و بخشی از این اهداف را دنبال نماید. به رغم اینکه نظام غیر متعهد ها، نظامی مربوط به دوران جنگ سرد و وضعیت دو قطبی عرصه سیاسی و بین المللی بوده، با این که بیش از دو دهه از فروپاشی نظام سیاسی اتحاد جماهیر شوروی می گذرد و طبعا نظام دوقطبی در جهان فرو ریخته است، مسئله «هژمونی» یا «سلطه» کماکان ادامه پیدا کرده است.
نماینده سابق مجلس شورای اسلامی افزود: این هژمونی یا سلطه امروز به قطب اول یا همان ایالات متحده آمریکا و متحدان غربی اش، اختصاص پیدا کرده است. از این رو کشورهایی عضو جنبش عدم تعهد و از جمله جمهوری اسلامی، سیاست های مستقل و مبتنی بر آرمانهای اولیه جنبش عدم تعهد در 1961 را همچنان دنبال می کنند. به ویژه اینکه جمهوری اسلامی ایران دلایلی دیگر نیز بر این امر دارد که از جمله آن دیدگاههای طرح شده در سند «چشم انداز بیست ساله» است که تنها طرح مقابل آن در منطقه، طرح خاورمیانه بزرگ ایالات متحده آمریکا است.
وی در همین زمینه افزود: سند چشم انداز بیست ساله در نظر دارد که جمهوری اسلامی ایران را از ابعاد مختلف در سطح منطقه حائز رتبه اول نماید، در مقابل «طرح خاورمیانه بزرگ» ایالات متحده آمریکا است که «اسراییل محور» است و بر مدار منافع رژیم صهیونیستی مهیا شده است لذا به نظر من زمینه های اولیه این رقابت کماکان مهیا است. اعتقاد من بر این است که جمهوری اسلامی ایران با توجه به روح انقلاب اسلامی که در زمان امام(س) شکل گرفت، کشوری است که از بیشترین انگیزه برای پرداختن به عدم تعهد برخوردار است.
نماینده سابق اسلام آباد غرب در پاسخ به این سئوال که برگزاری این اجلاس در تهران، چه توانمدی هایی را برای جمهوری اسلامی ایران در عرصه بین المللی برای مقابله با تحریم های سیاسی و اقتصادی به وجود خواهد آورد، گفت: از آذر سال 1376 که اجلاس سران کنفرانس اسلامی در تهران برگزار شد تا حالا ما چنین تحول دیپلماتیکی در این سطح در ایران نداشته ایم. چانکه می دانیم جنبش غیر متعهد ها از نظر کمی، دومین سازمان بزرگ بعد از مجمع عمومی سازمان ملل هستند. برگزاری این اجلاس با توجه به اینکه در سطح نسبتا مناسبی نیز در تهران در حال برگزاری است، می تواند تاثیرات مهمی را در منطقه خاورمیانه، که آبستن تحولات متعددی است، داشته باشد.
وی در ادامه افزود: برگزاری این اجلاس درست در شرایط تحریم و در زمانی که قطعنامه های تحرمی درباره ایران تصویب شده و آمریکایی های در صدد کم رنگ جلوه دادن و سنگ اندازی در مسیر برگزاری این اجلاس هستند، می تواند فضای بسیار خوبی برای جمهوری اسلامی ایران جهت مذاکرات دیپلماتیک و رایزنی های بیشتر ایجاد نماید و این در صورتی است که بتوانیم استفاده مناسب و منطقی از فضای بوجود آمده در این اجلاس داشته باشیم.
این تحلیل گر مسائل سیاسی و استراتژیک همچنین معتقد است که جمهوری اسلامی ایران می بایست سطح رقابت خود را بالاتر از برخی از بازیگران منطقه ای چون امارات متحده عربی و عربستان سعودی قرار دهد. وی در این زمینه گفت: من اعتقادم بر این است که بازیگران منطقه ای چون عربستان و امارات متحده عربی و حتی اسراییل، تا زمانی که نتوانند یک اجماعی را به دنبال خود شکل دهند، نمی توانند رقیبی برای ایران باشند. این نشست غیر متعهدها در ایران نشان دهنده این است که آنها در یارگیری بر علیه ایران موفق نبودند.
وی ادامه داد: آمدن مقامات سیاسی کشورهای مختلف بویژه محمد مرسی، رییس جمهوری مصر، دبیر کل سازمان ملل متحد و دیگران، نشان دهنده این است که جمهوری اسلامی ایران باید سطح رقابت خود را فراتر از بازیگران منطقه ای چون عربستان سعودی و امارات متحده عربی ببیند. ضمن اینکه به هر حال امکان اجماع در میان کشورهای اسلامی در قبال اسراییل نیز اکنون با توجه به موضع گیری هایی اخیر که در مصر و برخی از کشورهای دیگر می بینیم، بیشتر وجود دارد.
وی افزود: با این حال وجود کارشکنی ها طبیعی بود از جمله اینکه آمریکایی ها تلاش هایی کردند تا اساساً این نشست در ایران برگزار نشود و وقتی برگزاری نشست قطعی شد تلاش شان به این بود که تعداد حضور کشورهای در این نشست را کاهش دهند و دست آخر نیز امروز تلاش دارند که این نشست را نشستی کم اهمیت و کمرنگ جلو دهند.
عضو سابق کمسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی افزود: معتقدم که نفس برگزاری و میزبانی ایران در کنار ریاست سه سال آتی ایران بر این جنبش می تواند از جهات مختلف با اهمیت باشد. یکی از وجوه اهمیت این ریاست تلاش ها و محوریت است که جمهوری اسلامی بر موضوع «تئرویکا» یعنی روسای سابق و حال و آینده ی جنبش عدم تعهد، پیگیری می نماید که می تواند تقویت کننده جایگاه جنبش عدم تعهد در زمان ریاست جمهوری اسلامی ایران باشد.
این استاد علوم سیاسی دانشگاه در پاسخ به این سئوال که حضور مصر و شخص رییس جمهور جدید این کشور در اجلاس تهران چه پیامدهایی بر روابط سیاسی و دیپلماتیک دو کشور خواهد داشت، اظهار داشت: هر موضع ای در داخل و خارج از مصر صورت بگیرد نمی تواند این موضوع را انکار نماید که روابط ایران و مصر شرایطی متفاوتی با دوران حسنی مبارک دارد. مصر در حال از سر گذراندن دوره محافظه کاری در سیاست خارجی اش است. الان بیشتر به دنبال سامان بخشی به وضعیت اقتصادی و سیاسی داخل کشور هستند. به همین دلیل از لحاظ سیاسی به برخی از قدرتهای فرامنطقه ای و از لحاظ اقتصادی به برخی از کشورهای منطقه ای و عربی نزدیک هستند و سعی دارند که یک نوسان سیاسی ، برنامه های سیاسی و اقتصادی دوران گذارشان را تحت تاثیر قرار ندهد.
وی ادامه داد: من معتقدم که به محض اینکه از این دوره محافظه کاری خارج شوند، نگاه واقع بینانه تری نسبت به ایران در آنها شکل خواهد گرفت. ضمن اینکه سیاست جمهوری اسلامی ایران در قبال مصر، یک سیاست منطقی بوده است. با این اوصاف آقای مرسی می توانست در این اجلاس حضور پیدا نکند، ولی همین حضور ایشان در این اجلاس می تواند حضور مثبتی تلقی شود. در کنار اینکه یک سری علائم مثبتی در سیاست مصری ها دیده شده است. آنها به درستی می دانند که حل بحران سوریه بدون حضور ایران با یک حلقه مفقوده مواجه است و آنها تلاش دارند که ایران به عنوان یک کشور برجسته، صاحب نقش باشد.
وی در ادامه افزود: لذا من معتقدم که ما باید برای تغییر جدی در دیدگاه انقلابیون مصر نسبت به ایران، زمان بدهیم. آنها دچار برخی محافظه کاری های بعد از انقلاب هستند که شاید طبیعی هم باشد. آن هم برای مصری که خیلی از نگاهها برای تحولات راهبردی در منطقه به آن دوخته شده است. بنابراین همین حضور مصری ها را باید غنیمت شمرد ضمن اینکه جمهوری اسلامی ایران علاوه بر مصر باید از حاشیه اجلاس غیر متعهد ها برای تنش زدایی با برخی از کشورهای دیگر، استفاده نماید.
نماینده پیشین مجلس شورای اسلامی در رابطه با تاثیر برگزاری این اجلاس بر منافع ملی کشور و کاهش فشار تحریم های یک جانبه گرایانه ایالات متحده آمریکا، گفت: در ذیل مواد 15 گانه ماده 41 از فصل هفتم منشور ملل متحد یکی از بندها تحریم دیپلماتیک است. برخی از کشورها از جمله ایالات متحده آمریکا به دنبال گرفتن مصوبه برای تحریم دیپلماتیک ایران نیز هستند. در چنین شرایطی برگزاری این اجلاس در تهران، و به ویژه نقش مهمی که ایران در سه سال آینده به عنوان ریاست جنبش عدم تعهد می تواند داشته باشد، تحرک جدی ای به سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران می بخشد.
وی در پایان خاطرنشان ساخت: ایران باید برای این موضوع برنامه داشته باشد. ضمن اینکه لازمه استفاده از این موفعیت در عرصه بین المللی، ارائه راهکارهایی است که قابلیت عملی شدن، داشته باشد. ریاست غیر متعهد ها یعنی اینکه ما در آنجا راهکارهایی را ارائه دهیم که در عین حالی که بخشی از منافع کشور ما را تامین می کند، منافع غیر متعهدی و یا توجهات غیر متعهدها را نیز به دنبال داشته باشد. جمهوری اسلامی ایران می تواند به گونه ای عمل نماید که تحریم های دیپلماتیکی که همکنون به دنبالش هستند، تا حدود زیادی قابل دور زدن باشند.