دشت مرودشت نهتنها بیشترین تعداد سنگنوشتههای ساسانی را در خود جایداده، بهطوری که تاکنون بیش از ۵۰ کتیبه کشف و بازخوانی شده است
کتیبهای نویافته متعلق به اواخر دوره ساسانی، مربوط به یکی از تدفینهای پیروان دین زرتشت، در قابی تراشخورده با خط پهلوی کتابی در شمال شهر باستانی استخر در دشت مرودشت فارس کشف شد.
به گزارش جماران، ابوالحسن اتابکی، باستانشناس با اعلام این خبر درباره زمینههای تاریخی و مذهبی این شیوه تدفین گفت: با گسترش دین زرتشتی در دوره فرا هخامنشی و سپس عصر ساسانی، شیوههای تدفین دچار دگرگونی بنیادین شد و بسیاری از تدفینهای درون خاک برچیده و به ارتفاعات و مناطق کوهستانی منتقل شدند؛ علت اصلی این تغییر، باور به معاد جسمانی و زندگی پس از مرگ در کیش زرتشتی بود.
او افزود: به باور پیروان دین زرتشت، دنیای درون خاک فضایی تاریک، راکد و اهریمنی به شمار میرفت؛ ازاینرو، از دفن پیکر در خاک پرهیز میکردند. افزون بر این، پیکر درگذشته (نَسو) آلودهکننده عناصر مقدس همچون خاک، گیاه و آب تلقی میشد. از سویی، باور داشتند که روان درگذشته باید بهسوی پرتوهای خورشید عروج کند؛ بنابراین پیکر متوفی را پیش از تدفین نهایی در «دخمههای آفتاب» برای انجام آیین «خورشیدنگرشنی» و پاکسازی استخوانها قرار میدادند. پس از آنکه گوشت جسد توسط پرندگان لاشه خوار و جانوران زدوده میشد، استخوانهای پاکشده را به جایگاهی در میان سنگها و صخرهها منتقل میکردند.
تنوع شیوههای تدفین ساسانی در مرودشت
در ادامه، نجمه ابراهیمی، کارشناس ارشد تاریخ، با اشاره به تنوع شیوههای تدفین در دوره ساسانی به جماران گفت: باتوجهبه جایگاه اجتماعی و توان مالی افراد، الگوهای گوناگونی از تدفین شکل گرفت که امروزه با نامهای گورهای حفرهسنگی، توده سنگی، میلگور، گور هاونی، گور خمرهای، دخمک و استودان شناخته میشوند. این آرامگاهها در اغلب سنگنوشتههای ساسانی «دخمک» خوانده شدهاند، هرچند واژگانی نظیر استودان، اشوار و اسپانور نیز برای آنها بهکاررفته است.
او با تأکید بر اهمیت باستانشناختی دشت مرودشت افزود: بررسیها نشان میدهد دشت مرودشت نهتنها بیشترین تعداد سنگنوشتههای ساسانی را در خود جایداده، بهطوری که تاکنون بیش از ۵۰ کتیبه کشف و بازخوانی شده است، بلکه از نظر کتیبههای تدفینی ساسانی نیز رتبه نخست را دارد.
متن و ترجمه کتیبه نویافته
این کارشناس تاریخ افزود:این سنگنوشته در ۵ سطر به خط پهلوی کتابی نگاشته شده و بر اساس ترجمه دکتر اتابکی، مربوط به یکی از زرتشتیان اواخر دوره ساسانی است.
آوانویسی متن پهلوی: ۱. ēn daxmag ۲. ī bābak ۳. pūrag pus ۴. rāy kard ۵. xwēš
ترجمه فارسی: «این دخمک [را] بابک پسر پورگ برای خویش ساخت.»
