نازنین ملکیان در نشست تخصصی «مدیریت بحران از منظر اندیشه امام خمینی(س)» گفت: امام بر پیوند مردم با مسئولان، کارگزاران و نهادهای اجتماعی تأکید داشتند و همین پیوند، در کنار عدالتورزی مسئولان، به شکلگیری و تقویت سرمایه اجتماعی منجر میشد. تجربه جنگ تحمیلی هشتساله نشان داد که صداقت، صراحت و پاسخگویی در مدیریت بحران، نقش تعیینکنندهای در حفظ اعتماد عمومی دارد؛ اعتمادی که بهتدریج در بستر همان دوران نهادینه شد.
یک عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی با تأکید بر اینکه بازسازی اعتماد اجتماعی، امید و همبستگی اجتماعی از ضرورتهای اساسی جامعه پس از بحران است، گفت: روایتگری از جنگ و مقاومت، همچنان در جامعه ایرانی زنده است؛ با این تفاوت که در گذشته رسانهها محدود به رادیو، تلویزیون و مطبوعات بودند، اما امروز فضای مجازی و شبکههای اجتماعی، میدان روایتگری را گستردهتر کردهاند. در جنگ اخیر نیز، کاربران ایرانی و حتی غیرایرانی از ظرفیت رسانههای اجتماعی برای روایتپردازی استفاده کردند و همین موضوع باعث شد صدای مردم ایران و پیام عدالتخواهی آنان بیش از گذشته در سطح جهانی بازتاب پیدا کند.
به گزارش جماران، نازنین ملکیان در نشست تخصصی «مدیریت بحران از منظر اندیشه امام خمینی(س)» که به همت معاونت پژوهش، آموزش و برنامهریزی راهبردی مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س) در استودیوی عروج برگزار شد، با تأکید بر اینکه نقش رسانههای رسمی همچنان مهم است، گفت: صداوسیما و مطبوعات بهتنهایی برای مواجهه با تحولات امروز کافی نیستند و باید رسانهها را در بستر «جامعه شبکهای» و با حضور فعال مسئولان و سیاستگذاری مؤثر دید.
عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی، با تأکید بر اینکه بازسازی پس از جنگ نباید صرفاً به ترمیم زیرساختها محدود شود، افزود: در کنار بازسازی فیزیکی، بازسازی اعتماد اجتماعی، امید و همبستگی اجتماعی نیز از ضرورتهای اساسی جامعه پس از بحران است. تابآوری در پیوند با روابط اجتماعی، نهادهای مدنی، احساس تعلق جمعی و حمایت اجتماعی شکل میگیرد؛ لذا در شرایط بحران، صرف بازسازی ظاهری جامعه کافی نیست و باید زمینه ترمیم لایههای اجتماعی و روانی نیز فراهم شود.
وی با بیان اینکه جنگهای امروز صرفاً نظامی نیستند، تصریح کرد: در جهان امروز، جنگها ابعاد رسانهای، شناختی و اطلاعاتی نیز پیدا کردهاند و همین مسأله، بازسازی اعتماد اجتماعی را پیچیدهتر و مهمتر کرده است. در نگاه امام، رسانه صرفاً ابزار اطلاعرسانی نبود، بلکه باید در خدمت آگاهسازی، انتشار روایت درست و تقویت خودباوری قرار میگرفت.
ملکیان افزود: امام بر پیوند مردم با مسئولان، کارگزاران و نهادهای اجتماعی تأکید داشتند و همین پیوند، در کنار عدالتورزی مسئولان، به شکلگیری و تقویت سرمایه اجتماعی منجر میشد. تجربه جنگ تحمیلی هشتساله نشان داد که صداقت، صراحت و پاسخگویی در مدیریت بحران، نقش تعیینکنندهای در حفظ اعتماد عمومی دارد؛ اعتمادی که بهتدریج در بستر همان دوران نهادینه شد.
وی با اشاره به اینکه رسانه باید روایت درست و واقعی را به جامعه منتقل کند، یادآور شد: در منظومه فکری امام، رسانه موظف بود روحیه خودباوری را در جامعه تقویت کند و گزاره «ما میتوانیم» را به یک باور عمومی تبدیل کند. در این نگاه، پیروزی نه فقط در نتیجه نهایی، بلکه در انجام تکلیف معنا پیدا میکند؛ لذا حضور اقشار مختلف جامعه از جمله زنان، جوانان، بازاریان و دانشگاهیان، بخشی از مشارکت واقعی در صحنههای حساس به شمار میرفت.
این عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی در ادامه با یادآوری تجربه «روایت فتح» و شهید آوینی، اظهار داشت: روایتگری از جنگ و مقاومت، همچنان در جامعه ایرانی زنده است؛ با این تفاوت که در گذشته رسانهها محدود به رادیو، تلویزیون و مطبوعات بودند، اما امروز فضای مجازی و شبکههای اجتماعی، میدان روایتگری را گستردهتر کردهاند. در جنگ اخیر نیز، کاربران ایرانی و حتی غیرایرانی از ظرفیت رسانههای اجتماعی برای روایتپردازی استفاده کردند و همین موضوع باعث شد صدای مردم ایران و پیام عدالتخواهی آنان بیش از گذشته در سطح جهانی بازتاب پیدا کند.
وی با تأکید بر اینکه مسئولان باید نگاه امام به رسانه را متناسب با شرایط امروز بازخوانی کنند و از آن برای آگاهی عمومی و تقویت سرمایه اجتماعی بهره ببرند، گفت: رسانه در عین حال که میتواند در خدمت آگاهی و همبستگی قرار گیرد، ممکن است در اختیار معاندان و دشمنان نیز قرار گیرد. دشمن از ابزارهای رسانهای برای دستکاری ادراک افکار عمومی و تولید روایتهای نادرست استفاده میکند؛ لذا در کنار بهرهگیری از رسانه برای بازسازی اعتماد و تابآوری، باید نسبت به جنگ رسانهای نیز هوشیار بود.
ملکیان با بیان اینکه در چنین شرایطی رسانهها باید بهصورت شبکهای و پیوندی دیده شوند و نقش رسانههای رسمی نیز در همین چهارچوب تعریف شود، تصریح کرد: صداوسیما و مطبوعات همچنان در همه جای دنیا مرسوم هستند و میتوانند نقش خود را ایفا کنند، اما این نقش، جایگزین سایر بسترهای ارتباطی و رسانهای نمیشود. مسئولان باید در این عرصه حضور فعال داشته باشند، سیاستگذاری کنند و شرایط لازم را برای بهرهگیری درست از ظرفیتهای رسانهای فراهم آورند.
