مواجهه نوزادان با صفحهنمایشها و سرعت تصمیمگیری در دوران نوجوانی ارتباط برقرار میکند
به گزارش جماران یک مطالعه جدید نشان داده است کودکانی که در دوران نوزادی زمان طولانیتری در معرض استفاده از صفحهنمایشها قرار میگیرند، در سالهای بعد با کندی در تصمیمگیری روبهرو میشوند و همچنین احتمال بروز علائم اضطراب در دوران نوجوانی در آنها افزایش مییابد.
این پژوهش که توسط محققانی از سنگاپور انجام شده و طی بیش از یک دهه ۱۶۸ کودک را دنبال کرده است، نشان میدهد کودکانی که پیش از دو سالگی در معرض صفحهنمایشها قرار داشتهاند، بلوغ زودهنگامتری در شبکههای مغزی مسئول پردازش بصری و کنترل شناختی نشان دادهاند؛
پژوهشگران احتمال میدهند این بلوغ شتابگرفته در شبکههای مغزی، در دوران کودکی با کندتر شدن فرآیند تصمیمگیری و در دوران نوجوانی با افزایش سطح اضطراب مرتبط باشد.
سلامت کودک و مواجهه با صفحهنمایشها
هوانگ بای، نویسنده اصلی این مطالعه که در مجله The Lancet منتشر شده، میگوید:«در روند طبیعی رشد، شبکههای مغزی بهتدریج و با گذشت زمان تخصصیتر میشوند؛ اما کودکانی که بهطور گسترده در معرض صفحهنمایشها بودهاند، شاهد تخصصیافتگی سریعتر شبکههای مسئول بینایی و ادراک بودهاند، آن هم پیش از آنکه ارتباطات کارآمد لازم برای تفکر پیچیده بهطور کامل شکل بگیرد.»
او میافزاید که پیامد این وضعیت، کاهش انعطافپذیری مغز و توان روانی سازگاری است؛ موضوعی که باعث میشود کودکان در مراحل بعدی زندگی کمتر قادر به تطبیق باشند. این مسئله در قالب افزایش نمرات اضطراب در میان کودکانی که پیش از دو سالگی زمان بیشتری را مقابل صفحهنمایشها گذراندهاند، مشاهده شده است.
هدف این مطالعه، پر کردن شکاف پژوهشی موجود درباره رابطه میان مواجهه زودهنگام با صفحهنمایشها، رشد مغز و پیامدهای رفتاری عنوان شده است.
نمونههای این تحقیق از مطالعه گستردهتری با عنوان «رشد در سنگاپور برای پیامدهای سالم» (GUSTO) گرفته شدهاند؛ مطالعهای که از سال ۲۰۰۹ بیش از ۱۴۰۰ زوج مادر و کودک را دنبال میکند.
میزان مواجهه با صفحهنمایشها در دوران نوزادی بر اساس گزارشهای خوداظهاری والدین سنجیده شد. همچنین، اسکنهای تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) از مغز کودکان در سنین ۴٫۵، ۶ و ۷٫۵ سالگی انجام گرفت تا تغییرات فیزیولوژیک مغز بررسی شود.
کودکان در سن ۸٫۵ سالگی تحت آزمونهای شناختی برای سنجش رفتار تصمیمگیری قرار گرفتند و در ۱۳ سالگی نیز پرسشنامههایی برای ارزیابی اضطراب تکمیل کردند.
نتایج نشان داد زمان استفاده از صفحهنمایش در دوران نوزادی بهطور معناداری با تسریع بلوغ شبکه کنترل بصری–شناختی مغز مرتبط است. کودکانی که این بلوغ زودرس را نشان دادند، در انجام وظایف شناختی دوران کودکی زمان بیشتری برای تصمیمگیری صرف کردند و در نوجوانی سطوح بالاتری از علائم اضطراب را گزارش دادند.
هشدار برای سلامت عمومی
پژوهشگران، یافتههای این مطالعه را از نظر سلامت عمومی بسیار مهم توصیف کردهاند. طبق مقاله پژوهشی، میانگین زمان روزانه استفاده نوزادان از صفحهنمایشها بیش از یک تا دو ساعت در روز بوده است.
آنها یادآور شدند که سازمان جهانی بهداشت توصیه میکند کودکان یکساله اصلاً در معرض صفحهنمایش قرار نگیرند و برای کودکان دوساله نیز این زمان از یک ساعت در روز فراتر نرود، با تأکید بر اینکه «هرچه کمتر، بهتر».
پژوهشگران افزودند میزان استفاده از صفحهنمایش در دوران نوزادی که در این نمونه ثبت شده، نگرانکننده است؛ هم از نظر حجم استفاده و هم بهدلیل فاصله آشکار آن با توصیههای سازمان جهانی بهداشت.
همچنین اشاره کردند دادههای مربوط به زمان صفحهنمایش که بین سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۴ جمعآوری شده، احتمالاً کمتر از سطوح کنونی است؛ بهویژه با توجه به افزایش جهانی استفاده از دستگاههای دیجیتال، بهخصوص در دوران همهگیری کرونا، که ضرورت توجه به پیامدهای رشدی این نتایج را دوچندان میکند.
تیم پژوهشی یادشده سال گذشته نیز مطالعهای دیگر بر پایه دادههای GUSTO منتشر کرده بود که رابطه میان زمان استفاده از صفحهنمایش در نوزادی و رشد اجتماعی–عاطفی را بررسی میکرد. آن پژوهش نشان داد کودکانی که بهشدت در معرض صفحهنمایشها بودهاند، توانایی ضعیفتری در تنظیم هیجانات داشتهاند.
کتابخوانی، راهحل پیشنهادی
در برابر افزایش زمان استفاده از صفحهنمایشها در میان بزرگسالان، کودکان و نوزادان، و با توجه به پژوهشهای متعدد درباره آسیبهای آن بر مغز، والدین تازهکار چه باید بکنند؟
پاسخ ساده است: گوشی هوشمند را کنار بگذارید، تبلت را پنهان کنید و به روش قدیمی، یک کتاب خوب بردارید.
نتایج نشان میدهد کودکانی که والدینشان در سهسالگی بهطور منظم برای آنها کتاب میخواندند، ارتباط ضعیفتری میان زمان استفاده از صفحهنمایش و تغییرات رشد مغز نشان دادند. این امر حاکی از آن است که تعامل فعال، غنای شناختی ناشی از کتابخوانی و پرسشوپاسخ به بهبود تنظیم هیجانات، تقویت مهارتهای زبانی و حمایت از رشد سالم و متوازن مغز در حوزههای شناختی مختلف کمک میکند.
تان آیبینگ، نویسنده همکار اصلی این مطالعه، میگوید: «این پژوهش به ما توضیحی زیستی درباره اهمیت محدود کردن زمان صفحهنمایش در دو سال نخست زندگی میدهد، اما همزمان بر نقش کلیدی مشارکت والدین تأکید میکند و نشان میدهد فعالیتهای سادهای مانند کتابخوانی مشترک میتواند تفاوتی واقعی ایجاد کند.» به بیان دیگر، کاهش زمان استفاده از صفحهنمایشها و تقویت کتابخوانی و تعامل خانوادگی همچنان گزینهای مؤثرتر برای رشد سالم مغز است، در مقایسه با تکیه بر ابزارهای دیجیتال بهعنوان جایگزین مراقبت و تعامل مستقیم.
