در پی ثبت جهانی «الموت» در یونسکو پس از سالها تلاش کارشناسی، اعضای شورای راهبردی و مدیران ارشد وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با حضور در حسینیه جماران با آیتالله سید حسن خمینی دیدار و گفتوگو کردند. در این نشست، گزارشهای تفصیلی از ارتقای رتبه ایران در حوزه میراث ناملموس، تزریق تسهیلات حمایتی به بخش بومگردی، چالشهای معیشتی یک میلیون شاغل حوزه صنایعدستی و همچنین لزوم توجه ویژه دولت و نهادهای حاکمیتی به صیانت از خانهموزهها و میراث امام راحل ارائه شد.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و جمعی از معاونان و اعضای شورای راهبردی این وزارتخانه با حضور در حسینیه جماران، در دیدار با آیتالله سید حسن خمینی مهمترین مسائل، ظرفیتها، دستاوردها و چالشهای پیشروی حوزههای میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کشور را مورد بحث و بررسی قرار دادند.
به گزارش خبرنگار جماران، علی دارابی طی سخنانی در این دیدار با تأکید بر اینکه امام حق حیات بر ما دارند و هر چه داریم از امام است، گفت: چهل و هشتمین اجلاس یونسکو در کره جنوبی برگزار شد. این اجلاس معمولاً در اواخر تیر یا اوایل مرداد برگزار میشود و اجلاس کمیته میراث ناملموس نیز در آذرماه هر سال هست که امسال در چین، برگزار میشود.
قائم مقام وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی افزود: ما به دلیل شرایط و مسائل جنگ، خواهش کردیم که جناب آقای وزیر ریاست هیأت را عهدهدار باشند. در این اجلاسها معمولاً معمول است که وقتی اثر ثبت میشود، دو دقیقه به رئیس هیأت فرصت میدهند تا صحبت کند؛ اما به احترام آقای دکتر صالحی، رئیس جلسه تایمر را متوقف کرد و ایشان پنج دقیقه صحبت کردند که فوقالعاده عالی بود.
وی با اشاره به اینکه الموت سیامین اثر ایران در فهرست جهانی یونسکو است، یادآور شد: این اثر با اجماع ۲۱ عضو و بدون اینکه حتی یک نفر کامنتی بگذارد یا مخالفت کند، به ثبت رسید. در حالی که پیش از پرونده ما، چندین پرونده رد شد و چندین پرونده دیگر نیز دچار مشکل گردید. بیش از ۱۱۰ نفر در طول بیش از ۱۰ سال وقت گذاشتند تا پرونده الموت برای ثبت آماده شد.
دارابی اظهار داشت: ۲۰ سال به خاطر شرایط جنگ، مسائل انقلاب و همچنین دیدگاهی که مسئولان وقت میراث فرهنگی و معتقد بودند ثبت جهانی آوردهای ندارد، پروندهای برای ثبت به یونسکو ارائه نشد. آن موقع کشورها سهمینه نداشتند و هر تعداد که میخواستند اثر ارائه میکردند اما الآن هر کشور سالانه یک سهمیه دارد. ما از این جهت با یک عقبماندگی ۲۰ساله مواجه هستیم.
وی تأکید کرد: در حوزه میراث ناملموس، ما در پنج سال اخیر از رتبه هفتم به رتبه چهارم دنیا ارتقا یافتهایم. تاکنون ۱۲۴۸ اثر در یونسکو ثبت شده است و ما در فهرست ۱۰ کشور نخست دنیا قرار داریم و برای ۵۸ سال آینده، پرونده در نوبت ثبت داریم؛ یعنی ایران بزرگ به مثابه یک موزه روباز، در هر گوشهاش سرشار از داشتههای تاریخی است.
به گزارش خبرنگار جماران، حمیده چوبک نیز در این نشست گفت: الموت سرزمینی مقدس و مظهر پایگاهی علمی، فکری و مذهبی است که فقط به کالبد جسمی آن محدود نمیشود، بلکه روح معنوی جاری در این اثر ارزشمند به آن هویت جهانی داده است. یعنی کمتر اثری داریم که به خودیِ خود جهانی باشد؛ شاید بتوان گفت الموت مثل تخت جمشید نقش جهانی داشته است. یعنی یک قلمرو فرمانروایی مذهبی که بر سراسر جهان مثل سوریه، مصر، یمن و آسیای مرکزی حکومت داشته است.
سرپرست پرونده ثبت جهانی قلعههای الموت تأکید کرد: واقعا ابعاد جهانی بودن قلعه الموت به خاطر حضور ۲۵ ساله من در آنجا نیست؛ الموت جهانی بوده و خواهد بود. یعنی ما با این اثر ارزش پیدا کردیم نه اینکه این اثر با ما ارزش پیدا کرده باشد.
وی افزود: ما کار را از سال ۱۳۸۰ شروع کردیم و راه درازی پیموده شد؛ یعنی مسئولان مختلف در سطح ملی و استانی و کل مجموعه وزارت میراث فرهنگی واقعاً با من همراهی کردند. بیش از صدها جوان در این پروژه مشارکت داشتند که هر یک از آنها آموزش دیدهاند و خودشان مصدر پایگاههای بزرگی هستند. حضور مستمر پایگاهها که کارشان را بر اساس استانداردهای علمی انجام میدهند، یک ضرورت است.
چوبک اظهار داشت: روزی که ما کار را در قلعه الموت آغاز کردیم، این اثر در زیر خاک مدفون بود، ولی الآن پس از ۱۶ فصل کاوش و شناختی که از مجموعه قلعهها داشتیم، به این مرحله رسیده است. بسیاری معتقد بودند که تنها قلعه الموت باید ثبت شود، اما این مجموعه در واقع یک نظام است؛ یک نظام دفاعی مانند سیستم دفاعی امروز کشور که پایگاههای مختلفی را شامل میشود. خود این نظام نشانهای از ارزشهای مدیریتی، فرهنگی، تاریخی و مذهبی ماست که باید به تمامی این جنبهها پرداخته شود.
وی افزود: ۱۰ سال است که این پرونده را آنقدر صیقل دادیم تا بالأخره این شانس به ما روی آورد که توانستیم در سال ۱۴۰۳ پرونده آن را ارسال کنیم. در سال ۱۴۰۴ و امروز این اثر ثبت جهانی شده است. این برای من افتخار بود که در حسینیه جماران اعلام کنم ثبت جهانی شده است. البته کار یک نفر نبود و کار یک جمع همدل، یکدل و همصدا بود.
به گزارش خبرنگار جماران، محمدحسن طالبیان نیز در این نشست با اشاره به اینکه گروههای مختلفی در این کار همراهی کردهاند، گفت: پرونده الموت بسیار سخت بود. دلیلش هم این بود که هر کدام از این قلعهها خودش یک دنیا کار است. مثلاً ۲۵ سال فقط در بحث حسن صباح کار کردند. در صورتی که یک نظام دفاعی است؛ ما هفت تا انجام دادیم؛ شاید بیش از ۳۰، ۴۰ تا مکانهای استحکامات مختلف است، حدود ۲۰۰ هزار هکتار محدوده آن است. این قلمرو نه فقط مربوط به الموت، بلکه از اینجا موضوعاتی را در کشورهای دیگر مدیریت میکردند و تمام اینها مطالعه شده است.
رئیس کارگروه میراث فرهنگی شورای راهبردی وزارت میراث فرهنگی، افزود: ما تلاش میکنیم به لحاظ کارشناسی و فنی این پروندهها خیلی قوی باشند که برای ثبت جهانی دچار مشکل نشوند. خوشبختانه این پرونده با رأی قاطع در فهرست قرار گرفت. این کار معجزهوار فقط در ایران اتفاق میافتد. واقعاً خود یونسکو هم میگویند که از بیشتر کشورها هر سال پرونده نمیآورند؛ چطور است که شما مدام پروندههای بزرگ میآورید؟ بنابراین پرونده که بزرگ میشود خیلی کار سخت میکند.
به گزارش خبرنگار جماران، انوشیروان محسنی بندپی نیز در این نشست گفت: ما گردشگری را به منزله فعالیتی میدانیم که فعالیت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است و همچنین میتواند در ارتقای سلامت روان جامعه اثربخشی بسیار خوبی داشته باشد و صنایع وابسته به گردشگری را فعال کند تا اشتغالزایی و ارزآوری داشته باشد.
معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی با تأکید بر اینکه ظرفیتهایی مثل قلعه الموت میتواند زمینه جذب گردشگر در حوزه بینالمللی را فراهم کند، افزود: ما در همه نمایشگاهها با دستور جناب آقای دکتر صالحامیری حضور فعال داشتیم. واقعا فرایندها در وزارتخانه تسهیل و مشوق ایجاد شده است. در هیچ مقطعی، عدد و ارقامی که در حوزه گردشگری الآن دارد سرمایهگذاری میشود، وجود نداشت. در گیلان، تا به امروز شاید سه تا هتل پنجستاره داشته باشیم؛ الآن هفت تا هتلستاره در حال ساخته شدن است.
وی با اشاره به مشوقهایی مثل تسهیلات و حذف عوارض شهرداری، تصریح کرد: کسی که بخواهد در کلانشهرها بسازد، عوارض شهرداری صفر شده است. از صندوق توسعه ملی و اوراق بانک مرکزی، امسال ۱۲.۳ همت برای رونق بومگردیها و صنایع دستی با بهره چهار درصد دارد توزیع میشود تا اینها رونق پیدا کنند.
محسنی بندپی افزود: همه اینها باعث شده بود که ما قبل از جنگ، در دی و بهمن و اسفند ۴۳، جزء ۱۵ کشور اول دنیا از نظر جذب گردشگر شویم. در فروردین ۴۰۴ نسبت به ۴۰۳، ۴۸.۵ درصد افزایش گردشگر داشتیم. خرداد و تیر و مرداد و شهریور منفی شدیم. با کمک بخش خصوصی همان سناریویی که با کمک همه دوستان و عزیزان بخش خصوصی، توانستیم خودمان را بازیابی کنیم. مهر و آبان باز رشد کردیم. حوادث دیماه باز متوقف کرد و بعد از جنگ رمضان هم با رکوه کامل مواجه هستیم. ما ۲۹ میلیون سفر در نوروز داشتیم، ولی اقامتگاههای رسمی ما ۴ درصد بود.
وی تأکید کرد: پیشنهادم این است که از این تریبونها استفاده کنیم و واقعاً این تفاهمنامه که بهترین تفاهمنامه است و همه منافع کشورمان در آن دیده شده را تقویت کنیم تا یک گروه تندروِ اقلیت مملکت را دچار مشکل نکنند.
به گزارش خبرنگار جماران، محسن حاجیسعید رئیس کارگروه گردشگری شورای راهبردی وزارت میراث فرهنگی، نیز در دیدار اعضای این شورای با آیتالله سید حسن خمینی، گفت: با توجه به اینکه شما مخاطبان ویژهای دارید که ما با آنها ارتباطی نداریم، در خطابههایتان از اهمیت گردشگری صحبت کنید. دومین خواهش من از شما این است که در فضای آرامتری که انشاءالله در آینده شکل میگیرد، شما واسطه ارتباط ما با آیتالله سید مجتبی خامنهای باشید؛ چرا که تا به حال اهالی گردشگری با رهبر شهید و طبیعتاً آقا مجتبی، جلسهای نداشتهاند.
به گزارش خبرنگار جماران، یدالله طاهرنژاد نیز در این نشست گفت: کشور ما یکی از کشورهای صاحب سبک در حوزه صنایع دستی و جزء چهار کشور اول دنیا است. با تنوعی در حدود ۲۳۰ رشته ثبتشده در دنیا که عمدتاً آثار فاخری هستند و در نمایشگاههای مختلف دنیا به نمایش درآمدهاند و در موزههای مختلف دنیا هستند، حدود یک میلیون نفر در این حوزه کار میکنند.
رئیس کارگروه صنایع دستی شورای راهبردی وزارت میراث فرهنگی، با اشاره به اینکه اقتصاد صنایع دستی به شدت وابسته به اقتصاد گردشگری و اقتصاد کلان است، افزود: وقتی گردشگری دچار افول میشود، در حوزه صنایع دستی نیز با چالش مواجه میشویم. آثاری که خلق میشوند باید به ثروت تبدیل شوند تا این ثروت به زندگی روزمره هنرمندان بازگردد و بتوانند دوباره بازتولید کنند و آثار بدیع و جدید دیگری خلق کنند.
وی تأکید کرد: متأسفانه این روزها صنایع دستی ایران حال خوشی ندارد؛ چون نه در داخل و نه در خارج، امکان عرضه به صورت عمده وجود ندارد. ضمن اینکه وضعیت عمومی کشور به لحاظ اقتصادی مطلوب نیست و وقتی وضع اقتصادی خانوار روی به کاهش میگذارد، جزء اولین چیزهایی که از سبد مصرف حذف میشود، صنایع دستی است؛ چون جرء اولویت خانوادهها نیست. در نتیجه لازم است کمک بیشتری داشته باشیم تا بتوانیم این هنرمندان را در عرصه فعالیت و خلق اثر نگه داریم.
به گزارش خبرنگار جماران، بهروز ندایی نیز در این نشست گفت: حدود ۶۲۰ هزار نفر فعال صنایع دستی از ما مجوز گرفتهاند و یک میلیون نفر به صورت غیرمستقیم در ۱۸ رشته زیرگروه و ۲۹۹ رشته فعالیت میکنند. در سطح بینالمللی نیز همراه با آثار تاریخی که ثبت میشوند، ما در سالهای گذشته ۳۷۴ مهر اصالت بینالمللی و ۵۸۲۱ مهر اصالت ملی در حوزه صنایع دستی کسب کردهایم. همچنین سه روستا و ۱۴ شهر جهانی در حوزه صنایع دستی داریم و ۱۳ نشان جغرافیایی نیز در سطح بینالمللی کسب کردهایم که آخرینِ آن در خردادماه امسال مربوط به «عبابافی نایین» بود.
سرپرست حوزه صنایع دستی وزارت میراث فرهنگی، یادآور شد: فعالان حوزه صنایع دستی انسانهای هنرمندی هستند که بیشتر آنها سرپرستی خانوار را بر عهده دارند. ۸۲ درصد از فعالان این حوزه را خانمها و تنها ۱۸ درصد را آقایان تشکیل میدهند که درآمدهای بسیار کمی دارند. من حساب کردهام اگر یک روستایی از طریق فروش صنایع دستی ماهانه ۱۵ میلیون تومان درآمد داشته باشد، چون مرغ، تخممرغ و بقیه چیزها را خودشان تولید میکنند، زندگی راحتی خواهند داشت.
وی با اشاره به اینکه در دو سال گذشته همه قوانین این حوزه بهروزرسانی شده است، افزود: پرداخت تسهیلات این وزارتخانه از سایر دستگاهها مستقل شد و فقط در دو ماه اول امسال به اندازه چند سال گذشته تسهیلات پرداخت کردیم که رقمی حدود ۱.۸ همت برای ۱۸ هزار نفر بود. واقعاً این اقدامات انجام شده است. ولی امیدواریم با تدبیر مسئولان عالی نظام، دولتمردان و تصمیمگیران نظام بتوانیم با صادرات صنایع دستی، رونق اقتصادی این عزیزان را بهبود دهیم.
به گزارش خبرنگار جماران، غلامرضا ظریفیان نیز در این نشست گفت: امام خمینی(س) که علاوه بر خدمات زیادی که به ایران داشت، نگذاشت یک سانت از این سرزمین جدا شود؛ کار بزرگی که در ۲۰۰ سال گذشته رخ نداده بود. همانگونه که امام خمینی(س) جنگ را به خوبی اداره و با عزت و عقلانیت تمام کرد، از شما هم انتظار داریم کمک کنید که این اتفاق بیفتد. اکثریت جامعه ما نیازمند صلح، گفتوگوی عاقلانه هستند. کارِ سختی است ولی من میدانم که شما میتوانید در این بخش کمک شایانی داشته باشید.
رئیس کمیته نظری شورای راهبردی وزارت میراث فرهنگی در بخش دیگری از سخنان خود اظهار داشت: بیش از هزار نفر از کارگزاران، هنرمندان، معماران، گردشگران و صاحبنظران نظری و عملی را توانستیم در کارگروههای استانی به کار بگیریم و آثار بسیار خوبی داشت. یکی از کارگروهها، کارِ نظریِ قضیه است؛ چیستی، هستیشناسی و معرفتشناسی میراث. اصلاً میراث چیست؟ هویت ایرانی چیست؟ چه مؤلفهها و چه نوع پیوندهایی را در بستر تاریخی ایجاد کردهایم؟
وی افزود: من از شما به عنوان یک روحانی فرهیخته، خوشفکر و عالم به زمان انتظار دارم که در بسیاری از بیاناتتان از ایران و میراث ایرانی - که عامل تابآوری، پیوند عمیق، همبستگی و همکاری ایرانیان بهخصوص در بحرانها است - یاد کنید و به عناصرش توجه کنید. به نظرم میرسد که ما از این امر غفلت کردیم؛ و این میراث ایرانی میتواند کوروش، امام علی(ع)، تختی، پوریای ولی، مریم میرزاخانی، سلیمانی، باقری، امام خمینی(س)، شریعتی، فردوسی، مولوی، حافظ و ابنسینا را با هم پیوند بزند. من فکر میکنم باید به این امر یک اهتمام ویژه داشت.
به گزارش خبرنگار جماران، حجتالاسلام و المسلین محمد صدوقی، نیز در این نشست گفت: آقای صالحی امیری یک ابتکار و تدبیری داشتند و آن تشکیل شورای راهبردی بود. در گام اول شاید احساس میشد که این شورا یک چیز صوری یا بیشتر به جهت تبلیغات است، ولی از روزهایی که من توفیق این را دارم که در این شورا حضور پیدا کنم، جمعی فرهیخته حضور دارند؛ و شاید به نوعی میتوانم بگویم باری که توسط وزارت میراث برداشته شده، باری بود که باید دولت برمیداشت.
رئیس شورای راهبردی میراث فرهنگی استان یزد، تصریح کرد: نیروهای مؤثر و نخبگانی از طرفداران و رأیدهندگان دولت که به هر حال پیش میآید و باید بگوییم متأسفانه بعضاً دیده نمیشوند، آقای صالحی امیری در حد توانشان این دوستان را جمع کردند؛ و این کار نه تنها حلقه وصلی بین وزارت میراث و جمع نخبگان شد که میتواند برای خودِ میراث هم مفید باشد، بلکه به نوعی میتوانم بگویم اینجا بستری برای ارتباط با دولت شد. اگر شوراهای راهبردی بتوانند در شهرستانها عملکرد خودشان را به خوبی انجام دهند، به نظر من میتواند یک کادرسازی خوبی در آینده برای کشور و وزارت میراث داشته باشد.
به گزارش خبرنگار جماران، امین عارفنیا نیز در دیدار اعضای شورای راهبردی وزارت میراث فرهنگی با آیتالله سید حسن خمینی، گفت: اگر ما امروز در این حسینیه حضور داریم و خانهموزههای حضرت امام در نجف، خمین، قم و جماران برپاست، اینها محصول درایت یادگار گرامی حضرت امام و اهتمام ایشان به مقوله میراث فرهنگی است. اگر دقت کنید، در این حسینیه تاریخی کوچکترین تغییری نسبت به آنچه در دوران حضرت امام برپا بود، صورت نگرفته و این محصول تیزبینی و دقت حضرت آیتالله حاج سید حسن آقای خمینی است.
مشاور وزیر میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری افزود: متأسفانه در همه ادوار پیشین وزارت میراث فرهنگی نسبت به مقوله حفاظت از میراث امام غفلت شد و این غفلت مشهود و ملموس است. امیدوارم در دوران وزارت آقای دکتر صالحی امیری که میتوان به ایشان عنوان «وزیرِ خط امامی» داد، موزه امام در آستان مقدس حضرت امام به سرانجام برسد، برپا و دایر شود و میراث حضرت امام و انقلاب اسلامی در آنجا در معرض دید همگان قرار گیرد.
وی تأکید کرد: جا دارد اینجا از لطف حضرت آیتالله سید حسن آقای خمینی به میراث فرهنگی قم، قدرشناسی کنم؛ بابت بنایی که ایشان به میراث فرهنگی قم اهدا کردند و آنجا موزه میراث فرهنگی در قم در حال برپایی است و انشاءالله به زودی برپا و افتتاح خواهد شد. از فرصت استفاده میکنم و از توجه مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام به مقوله حفاظت از بناهای تاریخی و همچنین از مؤسسه مطبوعاتی جماران که سرویس ویژه میراث فرهنگی دایر کردهاند و به موضوع میراث فرهنگی توجه ویژه دارند، قدرشناسی میکنم.
به گزارش جماران، غلامعلی رجایی نیز در این نشست گفت: یک خاطره در رابطه با تأکید حضرت امام بر «ایران» بگویم. مرحوم ظهیرنژاد گفت یک بار خدمت امام بودیم و بعد از اینکه توضیح نقشه جهان را دادیم، امام دستشان را روی نقشه گذاشتند و گفتند اگر به اندازه پنجه من بخواهد از خاک ایران جدا شود، ترجیح میدهم این پنجه قطع شود ولی خاک ایران جدا نشود. به نظر من باید بال «ایران» در کنار بال «اسلامیت» بیشتر ترویج شود.
