در پی شهادت آیتالله خامنهای در ۹ اسفند ۱۴۰۴، کشور در شرایط بحرانی قرار گرفت، شهادت رهبری انقلاب به تنهایی برای بروز یک بحران داخلی کافی بود اما اوضاع خطرناک تر از این حرف ها بود زیرا این اتفاق با حمله وحشیانه آمریکا و رژیم صهیونیستی رقم خورده بود، ایران که در ساعت اول حمله رهبر خود را از دست داده بود، باید در برابر حملاتِ سنگینِ مجهزترین ارتش های دنیا ایستادگی می کرد آن هم در حالی که یک ماه و نیم قبل حوادث تلخ دی ماه را پشت سر گذاشته بود.
۱۲ فروردین ۱۳۵۷ پس از ۱۵ سال تبعید، وقتی امام خمینی(ره) وارد تهران شد، در همان فرودگاه پس از قرائت قرآن و اجرای سرود خمینی ای امام، دقایقی برای حاضرین که عمدتا شاگردان، شخصیتهای سیاسی و علمای دینی بودند سخنرانی کردند، امام راحل در این سخنرانی کوتاه دو بار بر وحدت کلمه تکیه کردند؛
«ما باید از همۀ طبقات ملت تشکر کنیم، که این پیروزی تا اینجا به واسطۀ وحدت کلمه بوده است... باید همه این رمز را بفهمیم که وحدت کلمه رمز پیروزی است؛ و این رمز پیروزی را از دست ندهیم و ـ خدای نخواسته ـ شیاطین بین صفوف شما تفرقه نیندازند.»(صحیفه امام؛ ج 6، ص 9)
در پی شهادت آیتالله خامنهای در ۹ اسفند ۱۴۰۴، کشور در شرایط بحرانی قرار گرفت، شهادت رهبری انقلاب به تنهایی برای بروز یک بحران داخلی کافی بود اما اوضاع خطرناک تر از این حرف ها بود زیرا این اتفاق با حمله وحشیانه آمریکا و رژیم صهیونیستی رقم خورده بود، ایران که در ساعت اول حمله رهبر خود را از دست داده بود، باید در برابر حملاتِ سنگینِ مجهزترین ارتش های دنیا ایستادگی می کرد آن هم در حالی که یک ماه و نیم قبل حوادث تلخ دی ماه را پشت سر گذاشته بود.
سحرگاه ۱۰ اسفند که خبر شهادت آیت الله خامنه ای منتشر شد سران سه قوه، شخصیتهای سیاسی، چهرههای ملی و مراجع تقلید با صدور پیامهایی، ضمن تسلیت این حادثه، نکاتی را در خصوص وضعیت کشور بیان کردند، بیش از ۴ ماه از آن روز می گذرد اما مرور فراز های مهم و غیر تکراری پیام های صادر شده به مناسبت تدفین رهبر جان فدا در حرم رضوی، حاوی نکات آموزنده ای خواهد بود.
دکتر مسعود پزشکیان رئیسجمهور، در پیام خود شهادت آیتالله خامنهای را «بزرگترین ابتلای امروز جهان اسلام» توصیف کرد و با تأکید بر جایگاه سیاسی و دینی ایشان نوشت که ترور عالیترین مقام سیاسی جمهوری اسلامی ایران، حملهای مستقیم به جهان اسلام و ملت ایران است. او در بخش مهمی از پیام خود، از رهبر فقید بهعنوان شخصیتی یاد کرد که طی سالهای رهبری، «راه امام خمینی را با صلابت و اقتدار ادامه داد» و ایران را به «کانون استقلالطلبی و استکبارستیزی» بدل کرد. پزشکیان همچنین بر ضرورت همدلی مسئولان و مردم برای ادامه مسیر کشور و حفظ انسجام ملی تأکید کرد.
آیتالله سید حسن خمینی نیز در پیامی، شهادت رهبر انقلاب را «مصیبتی جانکاه» خواند و نوشت که تنها لطف خداوند میتواند این داغ را تسلی بخشد. او آیتالله خامنهای را «خلف شایسته امام» دانست و از شجاعت، سلامت نفس، تقوا و ایستادگی بر آرمانها بهعنوان ویژگیهای برجسته ایشان یاد کرد. فراز مهم پیام سید حسن خمینی تأکید بر این بود که مردم ایران با عبور از این حادثه، مسیر امام و انقلاب را ادامه خواهند داد و با درک شرایط حساس کشور، دشمنان را مأیوس خواهند کرد.
آیتالله العظمی سیستانی در پیامی کوتاه، شهادت آیتالله خامنهای را به مردم ایران و مسلمانان جهان تسلیت گفت. او جایگاه رهبر شهید را در اداره نظام جمهوری اسلامی طی سالهای طولانی، «رفیع و منحصر بهفرد» دانست و تأکید کرد که دشمنان با این اقدام در پی ضربه زدن به ایران هستند. بخش برجسته پیام ایشان دعوت از ملت ایران به حفظ وحدت و انسجام ملی بود؛ اینکه مردم در شرایط دشوار اجازه ندهند متجاوزان به اهداف خود دست یابند.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در پیامی احساسی، شهادت آیتالله خامنهای را رخدادی تلختر از شهادت حاج قاسم سلیمانی توصیف کرد. او از رهبر شهید با عنوان «امام شهید انقلاب» یاد کرد و نوشت که ایشان پس از امام خمینی، «دومین معلم قرن جدید» بود.
غلامحسین محسنی اژهای، ریاست قوه قضائیه، در پیام خود با ادبیاتی حماسی و دینی، شهادت آیتالله خامنهای را ثلمهای عظیم و غمی جانکاه برای کشور دانست. او رهبر شهید را «شناسنامه امت» و «رکن رکین انقلاب» پس از امام خمینی توصیف کرد و بر استمرار راه ایشان تأکید داشت. فراز برجسته پیام اژهای، تأکید بر این بود که شهادت، پایان راه نیست و باید آرمانهای رهبر فقید با قدرت و بدون تعلل ادامه یابد.
سید محمد خاتمی در پیام خود شهادت رهبر انقلاب را حادثهای دردآور برای امروز و آینده ایران خواند و آن را نشانهای از سلطهگری در جهان معاصر دانست. خاتمی با اشاره به نارضایتیها و نقدهایی که در سالهای اخیر مطرح بوده، تأکید کرد که در شرایط کنونی باید همه جریانها و گروهها، حتی دلهای رنجیده، به آینده ایران و خطرات پیشرو بیندیشند. فراز مهم پیام او، تأکید بر مسیر «آزادی، استقلال، مردمسالاری، پیشرفت شرافتمندانه و عادلانه زیستن» بود؛ مسیری که به گفته او دشوار است و نیازمند خردورزی و مدارا.
آیتالله العظمی شبیری زنجانی از مراجع تقلید نیز در پیامی، ضمن تسلیت به خانوادههای داغدار، مردم را به پرهیز از دوقطبیسازی و حفظ امنیت و آرامش دعوت کرد. پیام ایشان از نظر لحن، بیش از آنکه سیاسی یا حماسی باشد، بر اخلاق، همدلی و عمل مسئولانه در شرایط حساس کشور تأکید داشت.
آیتالله موسوی خوئینیها در پیام خود، آیتالله خامنهای را از شخصیتهای مؤثر در مبارزه با رژیم پهلوی و از یاران امام خمینی معرفی کرد. او در کنار تسلیت این ضایعه، بر ضرورت حمایت از نظام قانونی مستقر و گفتوگوی همدلانه با مردم ناراضی تأکید کرد. بخش متفاوت پیام او، دعوت به گفتوگو با کسانی بود که از شرایط کشور خشمگین یا ناراضیاند، با این هدف که راه حل مشکلات از مسیر خرد و توانایی خود ایرانیان دنبال شود.
دکتر حسن روحانی نیز در پیام خود، از آیتالله خامنهای بهعنوان رهبری یاد کرد که در دوران طولانی رهبری، راهبرد «عزت، حکمت و مصلحت» را دنبال کرد. او با اشاره به نقش شورای موقت رهبری، بر ضرورت مدیریت کشور با درایت، متانت و سرعت تأکید کرد.
دکتر روحانی در بخش مهم پیام خود، انسجام ملی و آرامش اجتماعی را در این لحظه حساس، دارای اهمیت مضاعف دانست و از همه جریانهای سیاسی، نخبگان، دانشگاهیان و مردم خواست در حفظ ثبات و اقتدار کشور نقشآفرین باشند.
دکتر ظریف در پیامی، ایران را سوگوار شهادت یکی از شجاعترین رهبران تاریخ خود دانست و با اشاره به تمدن چند هزار ساله ایران، تأکید کرد که ایرانیان در برابر متجاوزان خارجی ایستادگی خواهند کرد. بخش برجسته این پیام، توصیف رهبر شهید بهعنوان شخصیتی بود که با وجود تهدیدها، بر زیستن در کنار مردم اصرار داشت و در دفتر کار خود به شهادت رسید.
اسحاق جهانگیری نیز در پیام خود، شهادت آیتالله خامنهای را در چارچوب حمله نظامی گسترده به ایران تحلیل کرد و نوشت که این اقدام تنها متوجه شخص رهبر نبود، بلکه با هدف ضربه زدن به ساختار مدیریتی و همبستگی ملی کشور انجام شد. او در فرازی مهم، از گروههای مختلف مردم، نخبگان و جریانهای سیاسی خواست فراتر از انتقادها و توقعات بهحق، محور انسجام، آرامش و عقلانیت را حفظ کنند.
دکتر عارف در پیام خود، شهادت رهبر انقلاب را روزی دانست که سوگ و صلابت در هم آمیخت. او با تأکید بر اینکه انقلاب اسلامی وابسته به یک شخص نیست بلکه یک مکتب است، نوشت که دشمنان با هدف گرفتن جسم یک رهبر، نمیتوانند روح یک ملت را متزلزل کنند. در پیام دکتر عارف، صیانت از امنیت ملی، انسجام درونی، جلوگیری از سوءاستفاده دشمنان و تبعیت از قانون اساسی بهعنوان محورهای اصلی عبور از این شرایط مطرح شد.
مخبر دزفولی نیز در پیامی عاطفی، آیتالله خامنهای را «قله اسلامیت و ایرانیت» و «پدر مهربان امت و ملت» توصیف کرد. او تأکید کرد که نظام جمهوری اسلامی بر اساس قانون اساسی و تدابیر رهبر فقید، سازوکارهای لازم برای تداوم حیات خود را دارد. فراز مهم پیام او، تأکید بر پاسداری از بنیانی بود که رهبر فقید برای حفظ آزادگی ملت و دور ماندن ایران از آسیب و تجزیه بنا نهاده بود.
آیتالله آملی لاریجانی نیز در پیام خود، شهادت آیتالله خامنهای را ضایعهای عظیم برای ملت ایران، جهان اسلام و آزادگان عالم دانست. او رهبر فقید را شخصیتی توصیف کرد که با صلابت، حکمت و شجاعت، کشتی انقلاب را در طوفانهای دشمنی هدایت کرد. بخش برجسته پیام آملی لاریجانی تأکید بر این بود که انقلاب اسلامی، متکی بر ایمان مردم و ساختاری ریشهدار است و با هیچ حادثهای از حرکت خود بازنمیایستد.
در مجموع، پیامهای تسلیت منتشر شده پس از شهادت آیتالله خامنهای، اگرچه از نظر لحن و ادبیات متفاوت بودند، اما چند محور مشترک داشتند: تسلیت و تکریم جایگاه رهبر شهید، تأکید بر حفظ وحدت ملی، دعوت به آرامش و انسجام در شرایط جنگی و هشدار نسبت به سوءاستفاده دشمنان از شرایط حساس کشور. تفاوت مهم پیامها نیز در زاویه نگاه آنها بود؛ برخی با ادبیات حماسی و انقلابی، برخی با لحن فقهی و اخلاقی، و برخی با تأکید بر عقلانیت سیاسی و گفتوگوی ملی به این ضایعه عظیم واکنش نشان دادند، واکنشی که نشان می دهد، مسئولین، نخبگان سیاسی و شخصیت های دینی با وحدت کلمه شرایط عبور کشور از حساس ترین مقاطع را فراهم کردند.
