سازمان جهانی بهداشت تأکید دارد که سگها عامل حدود ۹۹ درصد موارد هاری انسانی هستند و کودکان از گروههای مهم در معرض خطرند. بنابراین، هر مورد گزش باید جدی گرفته شود و فرد آسیبدیده بدون تأخیر برای دریافت مراقبتهای لازم به مراکز درمانی مراجعه کند.یک حلقه مفقوده؛ کنترل منابع غذاییکنترل جمعیت سگهای بلاصاحب بدون مدیریت منابع غذایی آنها نتیجه پایداری نخواهد داشت.
حضور سگهای بلاصاحب در خیابانها، بوستانها و محدودههای مسکونی، دیگر تنها یک مسئله شهری یا موضوعی مربوط به سیمای شهر نیست؛ تردد گلهای این حیوانات میتواند امنیت شهروندان و سلامت عمومی را تهدید کند و در مواردی به گزش، جراحت و حتی خطر ابتلا به هاری منجر شود.نگرانی زمانی جدیتر است که این حیوانات در مسیر تردد کودکان، اطراف مدارس، بوستانها و محلههای مسکونی دیده شوند.
تجربه حوادث متعدد سگگزیدگی نشان میدهد که نمیتوان برای مواجهه با این مسئله منتظر وقوع حادثه ماند.قانون نیز مسئولیت مشخصی برای مدیریت این وضعیت تعیین کرده است. بر اساس بند ۱۵ ماده ۵۵ قانون شهرداری، شهرداریها موظفاند برای جلوگیری از شیوع بیماریهای مشترک انسان و حیوان، حیوانات بلاصاحب را جمعآوری و حیوانات مریض، مضر و ولگرد را دفع کنند.
دیوان عدالت اداری نیز در آرای خود، اجرای دستورالعمل مدیریت و ساماندهی سگهای بلاصاحب را در راستای حفظ سلامت، بهداشت و امنیت شهروندان دانسته است.شهرداری؛ مسئول اجرای عملیاتمسئولیت اصلی اجرای طرح در محدوده شهر بر عهده شهرداری و معاونت خدمات شهری است.
بر اساس دستورالعمل، شهرداری باید واحد اجرایی کنترل جمعیت حیوانات ناقل بیماری به انسان را فعال کرده و نسبت به شناسایی نقاط تجمع، زندهگیری اصولی، انتقال، معاینه و تفکیک حیوانات اقدام کند. عملیات نیز باید با حضور و نظارت دامپزشک انجام شود.بنابراین، جمعآوری مقطعی چند قلاده سگ نمیتواند جایگزین یک برنامه مستمر باشد. شهرداری باید مناطق پرخطر را شناسایی، تعداد سگها را پایش و عملیات کنترل جمعیت را بهصورت مستمر اجرا کند.
دامپزشکی؛ ناظر تخصصی سازمان دامپزشکی و ادارات کل دامپزشکی استانها نیز نقش نظارتی و تخصصی دارند. واکسیناسیون، معاینه، تشخیص حیوانات بیمار و نظارت بر اقدامات بهداشتی باید با حضور و تأیید دامپزشک انجام شود.
همچنین واکسیناسیون سگها علیه هاری یکی از اقدامات مهم در کنترل بیماری است.بهداشت؛ مراقبت از قربانیان گزشدر کنار اقدامات شهرداری و دامپزشکی، وزارت بهداشت و دانشگاههای علوم پزشکی مسئول بخش درمان و پیشگیری انسانی هستند؛ از آموزش شهروندان درباره نحوه برخورد با حیوانات تا ارائه سریع واکسن و مراقبتهای پس از گزش.
سازمان جهانی بهداشت تأکید دارد که سگها عامل حدود ۹۹ درصد موارد هاری انسانی هستند و کودکان از گروههای مهم در معرض خطرند. بنابراین، هر مورد گزش باید جدی گرفته شود و فرد آسیبدیده بدون تأخیر برای دریافت مراقبتهای لازم به مراکز درمانی مراجعه کند.یک حلقه مفقوده؛ کنترل منابع غذاییکنترل جمعیت سگهای بلاصاحب بدون مدیریت منابع غذایی آنها نتیجه پایداری نخواهد داشت.
انباشت زباله، رهاسازی پسماندهای غذایی و غذادهی بیضابطه میتواند موجب تجمع سگها در یک محدوده و افزایش ظرفیت بقا و تولیدمثل آنها شود. رئیس سازمان نظام دامپزشکی نیز نسبت به تأثیر غذادهی بیضابطه بر افزایش جمعیت سگهای خیابانی هشدار داده است.
از این رو، شهرداری باید همزمان با جمعآوری و کنترل جمعیت، مدیریت پسماند و نقاط تجمع زباله را نیز جدی بگیرد.راهکار، نه بیتفاوتی در برابر افزایش سگهای بلاصاحب است و نه برخوردهای خودسرانه و غیرعلمی؛ بلکه اجرای دقیق برنامهای است که در آن شهرداری مسئول عملیات، دامپزشکی مسئول نظارت تخصصی، دانشگاه علوم پزشکی مسئول پیشگیری و درمان انسانی و فرمانداری و استانداری مسئول هماهنگی و نظارت بین دستگاهی باشند.
اکنون مطالبه اصلی شهروندان روشن است: نقاط پرخطر شناسایی شود، عملیات کنترل جمعیت بهصورت مستمر انجام گیرد، عملکرد دستگاههای مسئول قابل ارزیابی باشد و پیش از آنکه یک کودک یا شهروند قربانی حادثهای جبرانناپذیر شود، اقدام مؤثر صورت گیرد.امنیت در خیابان و فضای عمومی، نباید یک مطالبه پس از حادثه باشد؛ باید نتیجه عملکرد روزمره دستگاههای مسئول باشد.
