هم‌زمان با افزایش احتمال ازسرگیری درگیری‌های نظامی میان ایران و آمریکا، العربیه و اکسیوس از جزئیات طرح تازه میانجی‌ها برای دستیابی به توافقی میان تهران و واشنگتن خبر داده‌اند؛ طرحی که بازگشایی تنگه هرمز ظرف هفت روز، تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم غنی‌شده، کاهش متقابل تحریم‌ها، بازرسی از تأسیسات هسته‌ای و نقش احتمالی چین در تضمین توافق را شامل می‌شود. در همین حال، قطر با مذاکرات فشرده در تهران و رایزنی مستمر با کاخ سفید، تلاش می‌کند زمینه بازگشت دو کشور به مذاکرات مستقیم و جلوگیری از آغاز دور جدید جنگ را فراهم کند.
به گزارش سرویس بین‌الملل جماران، هم‌زمان با افزایش نگرانی‌ها از احتمال آغاز دور جدید درگیری‌های نظامی میان ایران و آمریکا، رسانه‌های العربیه و اکسیوس از تلاش فشرده میانجی‌های منطقه‌ای برای دستیابی به توافقی جدید خبر داده‌اند؛ توافقی که محورهای آن شامل تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران، بازگشایی تنگه هرمز، کاهش تحریم‌ها و ازسرگیری مذاکرات مستقیم تهران و واشنگتن است.
شبکه العربیه مدعی شده است که پیش‌نویس اولیه چارچوب پیشنهادی میانجی‌ها، شامل بررسی تعهد زودهنگام ایران درباره ذخایر اورانیوم با غنای بالا است. بر اساس این پیشنهاد، امکان انتقال این مواد به یک کشور ثالث مورد توافق یا کاهش سطح غنی‌سازی آن‌ها، مشروط به ترتیبات فنی و اقدامات راستی‌آزمایی مورد توافق دو طرف، بررسی خواهد شد.
یکی دیگر از محورهای این طرح، بازگشایی تنگه هرمز به روی تردد دریایی بین‌المللی ظرف هفت روز پس از دستیابی به تفاهم اولیه است. این اقدام قرار است از طریق اجرای روزانه اقدامات اعتمادساز متقابل، با هدف کاهش تنش‌ها و تضمین امنیت کشتیرانی بین‌المللی انجام شود.
در این چارچوب، ایجاد یک سازوکار بین‌المللی برای تضمین اجرای متقابل تعهدات ایران و آمریکا نیز پیش‌بینی شده و نقش احتمالی چین به‌عنوان ضامن اجرا و تداوم توافق، در دست بررسی قرار گرفته است.
بر اساس طرح پیشنهادی، تعهدات دو طرف باید طبق جدول زمانی مرحله‌ای، به‌صورت هم‌زمان و متقابل اجرا شود؛ به‌گونه‌ای که در برابر هر اقدام ایران در زمینه پرونده هسته‌ای و امنیت دریایی، آمریکا نیز اقدام متناسبی برای کاهش تحریم‌ها، محاصره و محدودیت‌های اقتصادی انجام دهد.
اجرای این ترتیبات مشروط به نظارت یک سازوکار مستقل راستی‌آزمایی خواهد بود تا هیچ‌یک از طرفین بدون دریافت تعهدات متقابل و قابل راستی‌آزمایی، ملزم به ارائه امتیاز نباشد. همچنین در پیش‌نویس بر تعیین اقدامات مشخص برای رسیدگی به موارد تأخیر یا عدم پایبندی ایران به تعهدات تأکید شده است.
در بخش دیپلماتیک، میانجی‌ها تلاش می‌کنند موافقت تهران را برای برگزاری دور جدیدی از مذاکرات مستقیم با واشنگتن جلب کنند. بر اساس پیشنهاد مطرح‌شده، دوحه به‌جای استانبول به‌عنوان محل احتمالی برگزاری مذاکرات در نظر گرفته شده است.
در همین ارتباط، وب‌سایت آمریکایی اکسیوس به نقل از منابع دیپلماتیک گزارش داده است که میانجی‌های قطری روز جمعه بیش از ۱۲ ساعت در تهران مذاکره کرده‌اند تا زمینه توافقی برای بازگشت ایران و آمریکا به مذاکرات مستقیم و جلوگیری از آغاز دور جدید جنگ پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا فراهم شود.
به گفته یک منبع دیپلماتیک، هیئت قطری در جریان مذاکرات تهران به‌طور مستمر با کاخ سفید در ارتباط بوده و پیشرفت‌های مثبتی حاصل شده است. قرار است گفت‌وگوها روز شنبه در دوحه ادامه یابد.
قطر به دنبال توافق بر سر مجموعه‌ای از اقدامات متقابل است که ظرف چند روز اجرایی شوند. یکی از پیشنهادهای دوحه، صدور مجوز بازدید بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده ایران، در مقابل کاهش بخشی از تحریم‌های آمریکا است.
با این حال، به گفته یک مقام آمریکایی، اختلاف اصلی تهران و واشنگتن همچنان بر سر پیش‌شرط‌های آغاز مذاکرات است. آمریکا خواستار ارائه امتیازات هسته‌ای از سوی ایران است، درحالی‌که تهران بر لغو محاصره دریایی، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و فراهم شدن امکان فروش نفت پیش از آغاز گفت‌وگوها تأکید دارد.
اکسیوس همچنین از اختلاف‌نظر در میان نزدیکان دونالد ترامپ درباره توافق احتمالی با ایران خبر داده است. به نوشته این رسانه، پیت هگست و مارکو روبیو نسبت به دستیابی به توافق بدبین هستند، اما جی‌دی ونس، استیو ویتکاف و جرد کوشنر از احیای مذاکرات حمایت می‌کنند.
هم‌زمان، عربستان سعودی و ترکیه از ترامپ خواسته‌اند فرصت بیشتری به دیپلماسی بدهد. در مقابل، به گزارش اکسیوس، بنیامین نتانیاهو در تلاش است واشنگتن را برای آغاز عملیات نظامی مشترک علیه ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا متقاعد کند.
در کنار تلاش‌های قطر، پاکستان نیز در روند میانجی‌گری میان تهران و واشنگتن نقش دارد. سخنگوی ارتش پاکستان روز جمعه، در نخستین مصاحبه خود پس از سفر یک هیئت عالی‌رتبه پاکستانی به تهران در هفته جاری، نسبت به نتیجه این میانجی‌گری ابراز «خوش‌بینی محتاطانه» کرد.
اکسیوس در پایان هشدار داده است که شکست تلاش‌های دیپلماتیک می‌تواند به ازسرگیری درگیری‌های گسترده میان ایران و آمریکا، افزایش حملات متقابل در منطقه و تشدید بحران جهانی انرژی منجر شود.
