روزنامه «نیویورک‌تایمز» در گزارشی با مرور بیش از یک دهه مداخله نظامی عربستان در یمن، از آغاز حملات سال ۲۰۱۵ تا ازسرگیری درگیری‌ها در نزدیکی باب‌المندب، نوشت که ریاض با وجود صرف میلیاردها دلار، تحمل هزینه‌های سیاسی و بین‌المللی و مواجهه با حملات موشکی و پهپادی، نتوانسته انصارالله را شکست دهد؛ نیرویی که همچنان صنعا و بخش بزرگی از شمال پرجمعیت یمن را در اختیار دارد و به یک بازیگر نظامی قدرتمند در منطقه تبدیل شده است.
به گزارش سرویس بین‌الملل جماران، روزنامه آمریکایی «نیویورک‌تایمز» در گزارشی با مرور بیش از یک دهه مداخله نظامی عربستان در یمن، به بررسی اهداف اولیه ریاض و ابوظبی از ورود به جنگ، روند فرسایشی شدن عملیات، شکاف‌های درون ائتلاف ضد انصارالله، پیامدهای انسانی درگیری‌ها و هزینه‌های سیاسی، مالی و امنیتی این جنگ برای عربستان پرداخت و با اشاره به تداوم قدرت نظامی انصارالله و ازسرگیری درگیری‌ها در نزدیکی باب‌المندب نوشت: دولت عدن با پشتیبانی جنگنده‌های سعودی، این هفته عملیات نظامی جدیدی را برای بازپس‌گیری مناطق راهبردی از انصارالله آغاز کرده است؛ در همین حال، درگیری‌ها خاطرات آخرین مداخله نظامی عربستان علیه انصارالله در یمن را زنده کرده است.
نیروهای وابسته به دولت عدن شامگاه دوشنبه اعلام کردند که در نزدیکی تنگه باب‌المندب در حال پیشروی هستند؛ منطقه‌ای که دروازه جنوبی دریای سرخ محسوب می‌شود. ویدئویی که روز دوشنبه ضبط شده و روزنامه نیویورک‌تایمز صحت آن را تأیید کرده است، یکی از نیروهای این گروه را در حال برافراشتن پرچم خود در نزدیکی شهر ساحلی ذوباب نشان می‌دهد.
در طول شب، انصارالله دو فرودگاه در عربستان را هدف قرار داد که به گفته مقام‌های سعودی، در این حملات سه نفر زخمی شدند. تشدید درگیری‌ها یادآور آخرین باری است که عربستان علیه انصارالله در یمن مداخله کرد.
در مارس ۲۰۱۵، نیروهای سعودی حملات هوایی خود را در یمن آغاز کردند و ائتلافی متشکل از عمدتاً کشورهای عربی سنی، به‌ویژه امارات متحده عربی، تشکیل دادند.
هدف این عملیات، بازگرداندن دولت یمن بود که انصارالله در سال ۲۰۱۴ آن را از صنعا بیرون رانده بود. اما با وجود سال‌ها جنگ، این هدف محقق نشد و جنگی خونین به شکل‌گیری یکی از عمیق‌ترین بحران‌های انسانی کمک کرد.
در سال ۲۰۲۲ آتش‌بسی برقرار شد و بخش عمده‌ای از درگیری‌ها فروکش کرد. اما این توافق در ژوئیه، پس از آنکه انصارالله عربستان را به بمباران فرودگاه صنعا متهم کرد، شروع به فروپاشی کرد. آتش‌بس ماه گذشته، پس از آنکه یک عملیات گسترده نظامی انصارالله سواحل دریای سرخ یمن را به تصرف خود درآورد، به‌طور کامل فروپاشید.
ریشه‌های درگیری کنونی در سال ۲۰۱۵
چرا عربستان و امارات مداخله کردند؟
در مارس ۲۰۱۵، عربستان تشکیل یک ائتلاف نظامی ۱۰ کشوری و آغاز عملیات بمباران علیه انصارالله را برای تلاش جهت بازگرداندن دولت یمن اعلام کرد. اما این عملیات عملاً به اقدامی دوکشوری تبدیل شد و عربستان و امارات بخش عمده جنگ را انجام داده و بیشترین منابع را اختصاص دادند.
رهبران سعودی می‌گفتند نگران هستند یک نیروی متخاصم در مرز جنوبی عربستان به‌عنوان نیروی مقاومت، اصلی‌ترین رقیب منطقه‌ای این کشور عمل کند. تهران سلاح و آموزش در اختیار انصارالله قرار داد، اما بسیاری از تحلیلگران معتقدند نقش ایران محدود بوده و انصارالله جنبشی مستقل و برخاسته از داخل یمن است که عمدتاً تحت تأثیر اهداف داخلی و منطقه‌ای خود فعالیت می‌کند.
این جنگ همچنین بُعد سیاسی داشت. محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی و حاکم بالفعل عربستان در آن زمان ۲۹ سال داشت و مداخله در یمن نخستین اقدام بزرگ او به‌عنوان وزیر دفاع بود.
امارات نیز دستورکار خاص خود را دنبال می‌کرد. به گفته تحلیلگران، ابوظبی با ایجاد و تقویت نیروهای نیابتی در یمن، در پی کنترل مراکز مهم تجاری و دریایی در امتداد سواحل جنوبی این کشور بود. این روابط شامل شورای انتقالی جنوب نیز می‌شد؛ یک گروه سیاسی ـ نظامی که با وجود حمایت علنی از دولت عدن، خواهان ایجاد یک کشور مستقل در جنوب بود.
چگونه عملیات از مسیر خود خارج شد؟
ائتلاف تحت رهبری عربستان در سال ۲۰۱۵ عدن را بازپس گرفت و این تصور ایجاد شد که شکست گسترده‌تر انصارالله در راه است. اما تلاش برای گسترش عملیات متوقف شد و انصارالله مواضع خود را در اطراف صنعا مستحکم کرد. خطوط مقدم برای سال‌ها ثابت ماند و عملیات هوایی تحت رهبری عربستان بدون دستیابی به پیروزی تعیین‌کننده ادامه یافت.
ائتلاف ضد انصارالله نیز دچار شکاف شد. گروه‌های رقیب یمنی با یکدیگر درگیر شدند و افزایش اختلافات میان عربستان و امارات نیز مشکلات بیشتری ایجاد کرد.
عملیات تحت رهبری امارات برای تصرف بندر حدیده در سال ۲۰۱۸ به بن‌بست رسید. ائتلاف سرانجام تحت فشارهای بین‌المللی مجبور به عقب‌نشینی شد؛ در شرایطی که یمن در آستانه قحطی قرار داشت.
در اوت ۲۰۱۹، شورای انتقالی جنوب سلاح خود را علیه متحدان تحت حمایت عربستان به کار گرفت و کنترل عدن، پایتخت موقت دولت مورد حمایت ائتلاف را به دست گرفت. امارات نیز روند کاهش نیروهای خود در یمن را آغاز کرد و در نوامبر همان سال توافقی برای تقسیم قدرت و ادغام جدایی‌طلبان در دولت مورد حمایت عربستان حاصل شد. اما به‌جای متحد کردن جناح‌های ائتلاف، شکاف‌های عمیق‌تری شکل گرفت؛ زیرا هر گروه در پی حفظ منافع خود بود.
چگونه جنگ به بحران انسانی منجر شد؟
سازمان ملل متحد اعلام کرده است که جنگ به شکل‌گیری یکی از بدترین بحران‌های انسانی جهان منجر شده و در اثر خشونت، گرسنگی و بیماری، صدها هزار نفر جان خود را از دست داده‌اند.
ائتلاف به دلیل حملات هوایی که تجمعات عمومی را هدف قرار می‌داد، به ارتکاب جنایات جنگی متهم شد. همچنین ادعا شده است که نیروهای انصارالله به گلوله‌باران کور، کارگذاری مین‌های زمینی در مناطق مسکونی و به‌کارگیری کودکان در جنگ اقدام کرده‌اند.
ائتلاف، محاصره هوایی و دریایی یمن را اعمال کرد و مدعی بود این اقدامات برای جلوگیری از انتقال سلاح‌های ایرانی ضروری است. حدیده که حدود ۷۰ درصد واردات مواد غذایی و دارویی یمن از طریق آن انجام می‌شد، سال‌ها هدف بمباران قرار گرفت.
هزینه سنگین برای عربستان
جدا از میلیاردها دلاری که در این جنگ هزینه شد، عملیات نظامی موجب آسیب به اعتبار بین‌المللی عربستان و قرار گرفتن این کشور در معرض حملات پهپادی و موشکی انصارالله شد.
این جنگ همچنین به یک مسئله سیاسی برای محمد بن سلمان تبدیل شد و روابط عربستان با واشنگتن را تحت فشار قرار داد. کنگره آمریکا بارها برای محدود کردن کمک‌های نظامی آمریکا به عربستان رأی‌گیری کرد و دلیل آن را پیامدهای انسانی جنگ عنوان کرد.
انصارالله شکست نخورده است. این گروه همچنان کنترل صنعا و بخش زیادی از مناطق پرجمعیت ارتفاعات شمالی یمن را در اختیار دارد و یک نیروی نظامی قدرتمند محسوب می‌شود که به موشک‌های دوربرد و پهپادهای تهاجمی مجهز است.
