المونیتور گزارش داد در حالی که واشنگتن برای پیشبرد توافق امنیتی میان اسرائیل و لبنان و خروج تدریجی نیروهای اسرائیلی از جنوب این کشور فشار میآورد، ملاحظات انتخاباتی بنیامین نتانیاهو و اسرائیل کاتز عملاً روند مذاکرات را کند کرده است؛ وضعیتی که میتواند هرگونه پیشرفت جدی را تا پس از انتخابات ۲۷ اکتبر اسرائیل به تعویق بیندازد.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، بن کاسپیت، روزنامهنگار و تحلیلگر اسرائیلی، در گزارشی برای «المونیتور» به اختلاف میان دولت بنیامین نتانیاهو و دولت دونالد ترامپ بر سر آینده حضور نظامی اسرائیل در جنوب لبنان پرداخت و نوشت: پس از هفت دور مذاکره با حمایت ایالات متحده، اسرائیل و لبنان بهتدریج به سمت توافقی حرکت کردهاند که میتواند به خروج نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان و احتمالاً در آینده به صلح میان دو طرف منجر شود. دور بعدی این مذاکرات قرار است اوایل سپتامبر در رم برگزار شود، اما انتخابات ۲۷ اکتبر اسرائیل به مانعی جدی برای دستیابی به پیشرفت قابلتوجه در ماههای آینده تبدیل شده است.
اسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، هنگام بازدید از مواضع ارتش در جنوب لبنان اعلام کرد که به نیروهای اسرائیلی دستور داده است برای «حضوری بلندمدت» در این منطقه آماده شوند. او گفت چنین حضوری برای حفاظت از شهرکهای شمال اسرائیل در برابر حزبالله ضروری است.
وزارت خارجه آمریکا در واکنش به این اظهارات اعلام کرد حضور دائمی اسرائیل در جنوب لبنان با چارچوب توافقشده میان طرفین و همچنین هدف دستیابی به صلح و امنیت بلندمدت برای دو کشور ناسازگار است.
کاتز پس از انتقاد واشنگتن، موضع خود را تعدیل کرد و گفت نیروهای اسرائیلی تا زمانی که حزبالله خلع سلاح نشده و تهدید آن بهطور کامل از سراسر لبنان برطرف نشود، در این کشور باقی خواهند ماند.
اسرائیل پیشتر در چارچوب مذاکراتی که از اواسط آوریل آغاز شده بود، با خروج نیروهایش از سه منطقه آزمایشی در روستاهای زوطر غربیه، فرون و صریفا و جایگزینی آنها با ارتش لبنان موافقت کرده بود. ارتش اسرائیل در پنجم اوت از اطراف زوطر غربیه عقبنشینی کرد و نیروهای ارتش لبنان در منطقه مستقر شدند تا ساکنان بتوانند به روستا بازگردند.
در دور هفتم مذاکرات، دو طرف همچنین توافق کردند که بریتانیا، اندونزی، ایتالیا و سوئیس نیروهایی را برای نظارت بر روند خلع سلاح حزبالله اعزام کنند.
با این حال، انتخابات اسرائیل اکنون به مهمترین مانع در مسیر پیشرفت مذاکرات تبدیل شده است. منابع سیاسی، مواضع تند اسرائیل کاتز را تا حدی به انتخابات مقدماتی حزب لیکود و تلاش او برای جلب حمایت اعضای حزب مرتبط میدانند؛ هرچند بنیامین نتانیاهو جایگاهی در میان ده نامزد نخست فهرست انتخاباتی لیکود را برای او تضمین کرده است.
آینده سیاسی نتانیاهو؛ مانع اصلی عقبنشینی
مسئله مهمتر، آینده سیاسی خود بنیامین نتانیاهو است. بر اساس نظرسنجی منتشرشده در روز پنجشنبه، احزاب حامی او در صورت برگزاری انتخابات تنها ۵۰ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست را به دست خواهند آورد؛ در حالی که برای تشکیل دولت به دستکم ۶۱ کرسی نیاز دارند.
یکی از نزدیکان نتانیاهو گفته است هرگونه عقبنشینی از لبنان یا مناطق دیگر پیش از انتخابات میتواند به نخستوزیر اسرائیل از نظر سیاسی آسیب بزند.
نتانیاهو در تمام سال وعده «پیروزی کامل» در تمامی جبههها را داده است، اما افراد نزدیک به او نگران هستند که مخالفان سیاسی بتوانند نتیجه واقعی جنگها و تحولات منطقه را به شکلی کاملاً متفاوت به افکار عمومی ارائه کنند.
از نگاه آنها، مخالفان میتوانند استدلال کنند که اسرائیل در ایران به یک پیروزی قاطع دست نیافته، مسئولیت غزه در حال انتقال به نهادهای بینالمللی است و حماس نیز همچنان در حال تقویت خود است.
در چنین شرایطی، خروج همزمان اسرائیل از لبنان و سوریه میتواند تصویری از عقبنشینی در چند جبهه ایجاد کند. به همین دلیل، منابع سیاسی انتظار ندارند تا پیش از ماه نوامبر پیشرفت واقعی و اساسی در پرونده لبنان حاصل شود.
محاصره ارتفاعات «علیطاهر»
در عرصه میدانی، نیروهای اسرائیلی همچنان ارتفاعات راهبردی «علیطاهر» را در محاصره دارند؛ منطقهای که بنا بر گزارشها، دهها نیروی حزبالله در آن پنهان شدهاند.
ارتش اسرائیل مدعی است در این منطقه شبکهای از تونلها، موشکهای ضدتانک و ضدهوایی، مواد منفجره و تجهیزاتی برای اقامت طولانیمدت و انجام حمله به شهرکهای اسرائیلی کشف کرده است.
گزارشهای منتشرشده در لبنان حاکی از آن است که اسرائیل با چراغ سبز واشنگتن در حال آماده شدن برای اجرای یک عملیات محرمانه با هدف اشغال و تخریب این مجموعه است.
یک منبع امنیتی اسرائیلی گفته است چنین عملیاتی بدون هماهنگی با آمریکا انجام نخواهد شد، اما در عین حال اسرائیل در حال حاضر قصد ندارد به محاصره این منطقه پایان دهد.
مقامهای آمریکایی نیز ظاهراً به لبنان گفتهاند قادر نیستند عملیات اسرائیل را بهطور کامل متوقف کنند، اما از تلآویو خواستهاند هرگونه اقدام احتمالی محدود، دقیق و با حداقل تلفات غیرنظامی باشد تا توافقهای شکننده موجود میان طرفین آسیب نبیند.
اعتراض دولت لبنان و شرط تازه اسرائیل
نواف سلام، نخستوزیر لبنان، در واکنش به اقدامات اسرائیل، حملات، نفوذها، تخریب خانهها، زیرساختها، ساختمانهای دولتی و اماکن مذهبی را محکوم کرده است.
در مقابل، دولت نتانیاهو برای هرگونه خروج از جنوب لبنان شرط گذاشته است که ارتش لبنان و نیروی نظارتی چندملیتی اجازه داشته باشند خانههای خصوصی را بازرسی کنند تا اطمینان حاصل شود موشک یا سایر تسلیحات در آنها نگهداری نمیشود.
بیروت میگوید بازرسی از منازل خصوصی به حکم قضایی نیاز دارد؛ روندی که میتواند اجرای طرح خلع سلاح را با مشکل مواجه کند.
یک مقام ارشد نظامی اسرائیل نیز مدعی شده است که بخش عمده زیرساخت رزمی حزبالله در خانههای خصوصی واقع در روستاهای شیعهنشین نگهداری میشود و بدون امکان بررسی میزان همکاری ساکنان با حزبالله، هرگونه توافق امنیتی بیمعنا خواهد بود.
تعارض تقویم سیاسی ترامپ و نتانیاهو
دونالد ترامپ خواهان دستیابی به یک نتیجه مهم در مذاکرات لبنان پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا در ماه نوامبر است. با این حال، نتانیاهو در شرایط کنونی توانایی دادن امتیازهای اساسی پیش از انتخابات اسرائیل را ندارد.
مقامهای اسرائیلی میگویند دولت همچنان به ادامه مذاکرات و دستیابی به توافق با لبنان علاقهمند است، اما اختلافها میان طرفین جدی باقی مانده است.
حتی پس از برگزاری انتخابات اسرائیل نیز ممکن است روند تشکیل دولت جدید دستکم دو ماه طول بکشد؛ موضوعی که میتواند برای مدتی توجه مقامهای اسرائیلی را از پرونده لبنان منحرف کند.
محتملترین سناریو؛ ادامه وضع موجود
بر اساس این گزارش، محتملترین سناریو برای دو ماه آینده، ادامه وضعیت فعلی است.
مذاکرات سپتامبر در رم ممکن است به گسترش طرح آزمایشی خروج نیروهای اسرائیلی و استقرار ارتش لبنان در چند روستای دیگر منجر شود؛ اما این روند احتمالاً بهگونهای طراحی خواهد شد که جناح راست اسرائیل نتواند آن را بهعنوان تسلیم یا عقبنشینی دولت معرفی کند.
تنها عاملی که میتواند نتانیاهو را پیش از انتخابات به پذیرش یک توافق تاریخی با لبنان سوق دهد، این محاسبه است که چنین توافقی نهتنها به او آسیب نمیزند، بلکه ممکن است به سود سیاسیاش تمام شود.
به گفته یکی از نزدیکان نتانیاهو، احتمالاً تنها شخصی که قادر است چنین تغییری را در محاسبات نخستوزیر اسرائیل ایجاد کند، دونالد ترامپ است.
