گزارشهای المانیتور و اسرائیل هیوم نشان میدهد روابط دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو بر سر توافق آمریکا با ایران و پایان جنگ لبنان وارد بحرانی جدی شده است؛ بحرانی که هم جایگاه انتخاباتی نتانیاهو را تهدید میکند و هم نشان میدهد اسرائیل، امتیازدهی ترامپ به تهران را عقبنشینی بزرگ واشنگتن میداند.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، گزارشهای المانیتور و اسرائیل هیوم هر دو تصویری از بحرانی عمیق در روابط دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو ارائه میکنند، اما هر یک از زاویهای متفاوت به این شکاف میپردازند.
از نگاه بن کاسپیت در المانیتور، نتانیاهو در موقعیتی بیسابقه گرفتار شده است؛ او همزمان تحت فشار دولت ترامپ برای پایان دادن به جنگ لبنان و تحت فشار داخلی از سوی راستگرایان و حامیان خود برای ادامه جنگ قرار دارد.
یک منبع سیاسی ارشد اسرائیلی به المانیتور میگوید که نتانیاهو اکنون «بین فشار فزاینده آمریکا و فشار فزاینده داخلی گیر افتاده است.» به گفته همین منبع، حملات گسترده اسرائیل به جنوب لبنان در روزهای اخیر نه فقط برای بازدارندگی حزبالله، بلکه برای ارسال این پیام به ترامپ بود که اسرائیل «از آنچه حق و وظیفه خود برای دفاع از ساکنان شمال میداند، دست نخواهد کشید.»
بر اساس این گزارش، توافق آمریکا و ایران پایان درگیریها در تمام جبههها، از جمله لبنان، را در بر میگیرد و همین موضوع به محور اصلی اختلاف میان واشنگتن و تلآویو تبدیل شده است.
کاسپیت مینویسد، تنش میان ترامپ و نتانیاهو به حدّی رسیده که یک دستیار نخستوزیر اسرائیل به او گفته است: «ترامپ در حال حذف نتانیاهو است.» همان منبع این وضعیت را «تحولی غیرقابل تصور و هولناک» توصیف میکند.
به گفته منابع نزدیک به نتانیاهو، رئیسجمهور آمریکا که کمتر از سه ماه پیش در کنار اسرائیل علیه ایران وارد جنگ شده بود، اکنون به دلیل تمایل به پایان دادن به جنگی که در داخل آمریکا محبوب نیست، مسیر متفاوتی را انتخاب کرده است.
المانیتور همچنین به فضای انتخاباتی اسرائیل اشاره میکند. انتخابات قرار است در پاییز برگزار شود و به گفته منابع سیاسی اسرائیل، اگر ترامپ آتشبس دیگری را بر اسرائیل تحمیل کند یا خواهان خروج نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان شود، نتانیاهو ممکن است «با انتخابات خداحافظی کند.»
یک منبع سیاسی به المانیتور میگوید: «اگر ترامپ اسرائیل را مجبور به خروج از لبنان کند، نتانیاهو دیگر نمیتواند چنین اقدامی را برای رأیدهندگان لیکود و راستگرایان توجیه کند.» همین منبع اضافه میکند که اعلام آتشبس در لبنان احتمالاً به کاهش شدید حمایت از نتانیاهو در نظرسنجیها منجر خواهد شد.
کاسپیت همچنین از حملات گسترده حامیان نتانیاهو به دولت ترامپ گزارش میدهد. یینون مگال، مجری سرشناس شبکه ۱۴ اسرائیل، ترامپ را «بازنده» و جیدی ونس را «آشغال» توصیف کرده است. رسانههای راستگرا نیز توافق با ایران را با توافق مونیخ ۱۹۳۸ و سیاست مماشات با هیتلر مقایسه کردهاند.
با این حال، خود نتانیاهو تلاش کرده از رویارویی مستقیم با ترامپ اجتناب کند. به گفته یک دستیار او، نتانیاهو نگران است که ترامپ همانگونه که برخی شخصیتهای اسرائیلی را علناً تحقیر کرده، علیه او نیز موضع بگیرد و کارزار انتخاباتیاش را نابود کند. یک منبع دیپلماتیک اسرائیلی به المانیتور میگوید: «نتانیاهو میداند که نمیتواند جلوی توافق را بگیرد، اما در حال حاضر روی لبنان تمرکز کرده است.»
در همین حال، یک مقام ارشد امنیتی اسرائیل نیز میگوید تهدیدهای اخیر اسرائیل درباره حمله دوباره به ایران بیشتر مصرف سیاسی دارد، زیرا «هیچ راهی وجود ندارد که آمریکا به اسرائیل اجازه دهد دوباره خاورمیانه را وارد جنگ کند.»
در پایان گزارش المانیتور، یک منبع سیاسی اسرائیلی تصویری بسیار تیره از وضعیت نتانیاهو ارائه میدهد: «نتانیاهو هیچ دارایی سیاسیای ندارد. او ورشکسته شده است. روی پیروزی کامل حساب کرده بود اما به پذیرش تسلیم در هر سه جبهه ــ حزبالله، حماس و ایران ــ رسیده است. همچنین روی حمایت دائمی ترامپ حساب کرده بود و آن هم در حال فروپاشی است.» همان منبع اضافه میکند: «رفتن به انتخابات بدون ترامپ مثل رفتن به جنگ بدون جلیقه ضدگلوله است.»
در مقابل، آمیت سگال در اسرائیل هیوم تصویر متفاوتی ارائه میدهد. او نیز از شکاف عمیق میان ترامپ و نتانیاهو سخن میگوید، اما تأکید میکند که روابط شخصی دو طرف بهطور کامل فرو نپاشیده است. به نوشته او، گفتوگوی اخیر ترامپ و نتانیاهو «به شکلی غافلگیرکننده دوستانه» بوده است.
با این حال، سگال مینویسد یک موضوع وجود دارد که ترامپ هرگز نتانیاهو را بابت آن نبخشیده است: تبریک گفتن به جو بایدن پس از انتخابات ۲۰۲۰. به گفته او، ترامپ در تماس اخیر بار دیگر این موضوع را به نتانیاهو یادآوری کرده است.
سگال میگوید آنچه اسرائیل را شوکه کرده، اصل توافق نبوده، بلکه ابعاد امتیازدهی ترامپ به ایران بوده است. او مینویسد: «اورشلیم از اصل تسلیم آمریکا شگفتزده نشد، بلکه از گستره آن شگفتزده شد.»
به گفته او، اسرائیل از هفتهها قبل میدانست که توافق شامل توقف حمایت جمهوری اسلامی از متحدین منطقهای و توقف برنامه موشکهای بالستیک نخواهد شد، اما تصور نمیکرد ترامپ به این آسانی از فرمول «برنامه هستهای در برابر رفع فشار اقتصادی» عقبنشینی کند. سگال تأکید میکند که اکنون لبنان به مهمترین میدان نبرد سیاسی میان واشنگتن و تلآویو تبدیل شده است.
یک مقام اسرائیلی به او گفته است که «۸۰ درصد گفتوگوها با واشنگتن درباره لبنان است.» از نگاه او، حزبالله در آستانه فروپاشی قرار دارد و هرگونه آتشبس به این گروه فرصت بازسازی خواهد داد.
او مینویسد اتصال پرونده لبنان به توافق ایران «نه تنها حزبالله را نجات میدهد، بلکه به آن اجازه میدهد دوباره ساکنان شمال اسرائیل را تهدید کند و قدرت بگیرد.»
سگال همچنین معتقد است بسیاری در اسرائیل هنوز امیدوارند که توافق جدید صرفاً یک فریب باشد و در نهایت به حمله دوباره به ایران منجر شود، اما هشدار میدهد: «آنها با یک بیداری تلخ روبهرو خواهند شد.» به باور او، ترامپ واقعاً تصمیم گرفته است جنگ را پایان دهد.
در حالی که المانیتور بیشتر بر بحران سیاسی نتانیاهو و احتمال از دست رفتن حمایت ترامپ در آستانه انتخابات تأکید میکند، اسرائیل هیوم بر این نکته متمرکز است که اسرائیل توافق را یک عقبنشینی بزرگ آمریکا میبیند و معتقد است ترامپ به دلیل تمایل به پایان سریع بحران، از بسیاری از اهدافی که خود تعیین کرده بود عقبنشینی کرده است.
هر دو گزارش اما در یک نکته مشترکاند: روابط ترامپ و نتانیاهو وارد بحرانی کمسابقه شده و موضوع لبنان و توافق با ایران به مهمترین آزمون این رابطه در آستانه انتخابات اسرائیل تبدیل شده است.
نویسندگان:
آمیت سگال تحلیلگر ارشد سیاسی هفتهنامه روزنامه اسرائیل هیوم و خبرنگار کانال 12 اسرائیل است.
بن کاسپیت، تحلیلگر سیاسی اسرائیلی و نویسنده آلمانیتور است.
