وکیل پرونده‌های جنگ ۱۲ روزه و حمله آمریکا به ناو دنا می‌گوید هدف قرار دادن ناو دنا خلاف دستورالعمل‌های بین‌المللی بود و دادخواست پرونده از طریق حافظ منافع، برای آمریکا فرستاده شده است.
به گزارش جماران، دادگاه رسیدگی به پرونده‌های جنگ ۱۲ روزه و حمله آمریکا به ناو دنا به زودی برگزار می‌شود. وکیل این دو پرونده در گفت‌و‌گو با ما می‌گوید رعایت قانون و تشریفات دادرسی به قدری اهمیت داشته که «دادخواست» در مهلت مشخص برای «خوانده‌های پرونده» از جمله مقامات ایالات متحده آمریکا فرستاده شده است.
گفت‌و‌گو با محمد مهرداد، وکیل دادگستری را می‌خوانید:
جنگ ۱۲ روزه با هیچ یک از اصول بین‌الملل بشردوستانه منطبق نبود
سوال: شما وکیل پرونده‌ای هستید که مسائل حقوقی و کیفری جنگ ۱۲ روزه و حمله به ناو دنا را پیگیری می‌کند. سیر بررسی و رسیدگی به این پرونده چگونه بوده است؟
وقتی جنگ ۱۲ روزه آغاز شد، از همان ابتدا دستور داده شد مستندسازی‌ها با هدف پیگیری حقوقی انجام شود. ما اسناد را با در نظر گرفتن ملاحظات حفاظتی به دادگستری فرستادیم تا وارد فرایند رسیدگی شوند. البته کیفرخواست پرونده جنگ ۱۲ روزه صادر شده و منتظریم که به شعبه دادگاه ارجاع شود. یعنی از فرایند دادسرا عبور کردیم. این پرونده ۱۹ آبان در شعبه ۵۵ بین‌الملل مجتمع قضایی شهید بهشتی رسیدگی می‌شود.
سوال: در بررسی این پرونده به چه نکاتی دست پیدا کردید؟
جنگ ۱۲ روزه با هیچ یک از اصول حقوق بین‌الملل بشردوستانه یا به اصطلاح رایج در گذشته، حقوق جنگ، منطبق نبود. ما جنگِ اعلام‌شده نداشتیم. یعنی اعلان جنگی نکردیم. پس جنگ کاملا غیرقانونی بود و هیچ کدام از عواملی که جنگ را توجیه کند، مانند قطعنامه سازمان ملل، یا مشابه آن وجود نداشت.
سوال: از گفت‌وگوهایتان با خانواده شهدا بگویید که وکالت آنها را پذیرفتید.
چه در پرونده ناو دنا و چه جنگ ۱۲ روزه، با توجه به گستردگی و پراکندگی خانواده شهدا در جغرافیای کشور، امکان اینکه خدمت تک تک آنها برسیم، واقعا نبود. اما با بسیاری از آنها در تهران گفت‌و‌گو کردیم و توانستیم از دغدغه‌هایشان با خبر شویم. واقعاً فکر می‌کنم مطالبه حقوق این شهدا فقط خواسته خانواده آنها نیست، بلکه یک خواسته ملی است. مردم با هر رویکرد و نگاه سیاسی دوست دارند و خواهان که پیگیری حقوق فرزندان مملکت و ملت هستند.
هدف قرار دادن ناو دنا مخالف دستورالعمل بین‌المللی «سَن‌رِمو» بود
سوال: با چه دلایلی می‌خواهید این پرونده را در یک نظام حقوقی بین‌المللی پیگیری کنید؟
ما می‌خواهیم دادخواهی یک ملت را انجام دهیم. ناو دنا در مأموریت آموزشی و علمی بود و در سازمان رزم ارتش قرار نداشت که هدف قرار بگیرد، آن هم بدون اینکه سلاحی حمل کند. دستورالعمل «سَن‌رِمو» واضح می‌گوید در مأموریت‌های آموزشی حمله به ادواتی که غیرمسلح هستند، ممنوع است. با این حال دولت آمریکا این قاعده بین‌المللی را نقض کرد.
سوال: در مواجهه‌هایی که با خانواده شهدای ناو دنا داشتید، چه چیزی شما را بیشتر تحت تأثیر قرار داد؟
همه ما انسان هستیم و امکان ندارد چنین دردی را ببینیم و تحت تأثیر قرار نگیریم. هنوز پیکر ۲۰ شهید ما هنوز بازنگشته و همین یک داغ ادامه‌دار است. خانواده‌ها چشم‌انتظار هستند تا با دیدن پیکر فرزندانشان آرام بگیرند. با وجود اینکه درگیر احساسات می‌شویم، اما شغلی داریم که نباید احساسات روی تصمیم‌گیری‌های ما تأثیر بگذارد. در جریان دادرسی یا رعایت تشریفات یا هر نوع فرآیند قضایی تلاش می‌کنیم از احساسات فاصله بگیریم.
سوال: خانواده شهدا در دیدار‌هایی که داشتید، از شما چه می‌خواستند؟
همه آنها یک خواسته داشتند. یادآوری و تأکید می‌کردند پیگیری خون بچه‌هایشان فراموش نشود. بالاخره خون هر ایرانی ارزشمند است و باید یکی از همکاران من دادخواه و پیگیر این خون‌ها باشند. البته این فقط تأکید خانواده شهدا نیست؛ به یاد دارم هیئت رئیسه ارتش و به ویژه فرمانده کل ارتش همواره تأکید داشتند شروع فرایند قضایی این پرونده به همان اندازه اهمیت دارد که پیگیری آن مهم است.
شلیک پیاپی ۲ اژدر به ناو دنا «انسانی» نبود
سوال: در دادخواست و شکوائیه حمله به ناو دنا به چه بند‌های حقوقی و قانونی اشاره کردید که حقانیت موکلان خودتان را اثبات کرده باشید؟
قواعد حقوق بین‌الملل بشردوستانه یا آن چیزی که پیشتر به حقوق جنگ نامیده می‌شد، کاملا مشخص کرده که هیچ ضرورت نظامی برای هدف قرار دادن ناو وجود نداشت. به علاوه هیچ یک از اصول چهارگانه حقوق بین‌المللی بشردوستانه هم حمله ایالات متحده را به ناو ایرانی توجیه نمی‌کرد.
یک شرط یا قاعده به نام «مارتنِس» وجود دارد که می‌گوید اگر قرار باشد از همه قواعد حقوق بین‌الملل بشردوستانه هم چشم‌پوشی کنیم، یک «شرط انسانیت» هم وجود دارد. با در نظر گرفتن شرط مارتنس هم نباید این عملیات اتفاق می‌افتاد.
سوال: یعنی این یک شرط اخلاقی است.
بله. حقوق بین‌الملل فقط یک مجموعه قواعد خشک نیست و پویایی‌ها و مکتب‌های اخلاقی هم دارد. ایالات متحده ۲ بار به سمت ناو دنا اژدر شلیک کرد. با اینکه ناو مسلح نبوده و در مأموریت آموزشی قرار داشته، یک اژدر شلیک کردند و ناو از سازمان رزم خارج شد. پس شلیک اژدر دوم با قصد آسیب بوده است. این شلیک دوم شرط مارتنس را زیر سؤال برده است.
دادخواست پرونده دنا را از طریق حافظ منافع برای آمریکا فرستادیم
سوال: مشکلات شما در رسیدگی به این پرونده چه بود؟
سختی‌ها فقط منحصر به ابعاد حقوقی نمی‌شد. می‌خواهم خیلی شفاف بگویم. هر پرونده‌ای به ویژه این پرونده که ابعاد ملی و بین‌المللی دارد، چالش‌های ویژه خودش را هم دارد. در این پرونده گرفتن وکالت از خانواده شهدایی که طبیعتاً از سرتاسر جغرافیای کشورمان بودند، دشواری‌هایی داشت که با کمک نیرو‌های ۴ گانه ارتش وکالت‌ها جمع شد تا مدارک آنها تکمیل شود.
آئین دادرسی مدنی تصریح می‌کند که اگر «خوانده» پرونده، داخل کشور نباشد، ما باید دادخواست و همه ضمیمه‌های پرونده را ترجمه کنیم و برای خوانده بفرستیم. زمان ارسال دادخواست هم باید به گونه‌ای باشد که خوانده مهلت شرکت در دادگاه یا ارسال نماینده و دفاع از حق خود را داشته باشد. رعایت اصول دادرسی از طرف ما حتی به ایالات متحده هم مهم بود.
سوال: از چه زمانی پرونده برای خوانده ارسال شد؟
فکر می‌کنم نزدیک ۳ ماه پیش فرآیند ترجمه پرونده آغاز شد و ما ترجمه را به وزارت امور خارجه فرستادیم و از طریق مأموران کنسولی ما به حافظ منافع آنها ابلاغ می‌شود.
