حمله به مراکز درمانی، بیمارستانها و محلهایی که بیماران و غیرنظامیان در آن حضور دارند، در بسیاری از اسناد بینالمللی از جمله کنوانسیونهای ژنو به عنوان نقض جدی قواعد جنگ شناخته میشود. با این حال، آنچه در این منطقه رخ داد، نشانهای از بیتوجهی آشکار به همین اصول به شمار میآید.
حملات پیاپی به محدوده میدان ونک تهران، منطقهای با تراکم بالای مراکز درمانی، باعث آسیب به چند بیمارستان و مراکز امدادی شد؛ جایی که بیماران، کادر درمان و امدادگران در میان دود و انفجار برای نجات جان انسانها تلاش میکردند و همزمان پرسشهایی جدی درباره نقض قواعد انسانی جنگ و سکوت نهادهای بینالمللی شکل گرفت.
به گزارش جماران، میدان ونک در آن لحظات دیگر شباهتی به یکی از شلوغترین تقاطعهای شهری تهران نداشت؛ بیشتر به صحنهای از یک بحران تمامعیار میمانست. خیابانهایی که تا دقایقی پیش پر از رفتوآمد عادی شهر بود، ناگهان در میان صدای انفجار، آژیر و دود فرو رفتند.
در این محدوده که یکی از متراکمترین مناطق درمانی تهران محسوب میشود، مجموعهای از بیمارستانها و مراکز امدادی در فاصلهای کوتاه از یکدیگر قرار دارند؛ از بیمارستان ولیعصر گرفته تا بیمارستان خاتمالانبیا، مرکز سوانح و سوختگی شهید مطهری، مرکز توانبخشی جمعیت هلالاحمر و چند مرکز حمایتی دیگر.
دکتر کولیوند رئیس جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران درباره حملات آمریکایی - صهیونی به ساختمان هلال احمر به ایسنا میگوید که روبهروی ساختمان جمعیت، ساختمان صلح جهانی و بیمارستان ولیعصر با بیش از ۳۵۰ تخت قرار داشت. در محل استقرار جمعیت هلال احمر نیز مرکز جامع توانبخشی جمعیت هلالاحمر فعال است که به معلولان و افرادی که عضوی از بدن خود را از دست دادهاند خدمات ارائه میکرد. در مجاورت این ساختمان، بیمارستان خاتم با حدود ۱۰۰۰ تخت قرار داشت که خدمات فوقتخصصی ارائه میدهد. روبهروی آن بیمارستان شهید مطهری به عنوان تنها مرکز سوختگی تهران واقع شده بود. همچنین مرکز بهزیستی، بهزیستی استان تهران، شیرخوارگاه آمنه و بیمارستان قلب شهید رجایی نیز در همین محدوده قرار دارند.
صدای انفجارهای پیاپی از موشکهای رژیم صهیونیستی_آمریکایی از اطراف خیابان یاسمی به گوش میرسید. موج ضربه، شیشه ساختمانهای اطراف را لرزاند و لحظاتی بعد صدای شکستن شیشهها در خیابان پیچید. دود سیاه به سرعت در آسمان ونک بالا رفت و در فاصلهای کوتاه، محوطه مراکز درمانی را نیز فرا گرفت.
در همان دقایق نخست، بیمارستانها با شرایطی غیرقابل پیشبینی مواجه شدند. کادر درمان که تا لحظاتی پیش در حال رسیدگی به بیماران بودند، ناگهان مجبور شدند عملیات تخلیه اضطراری را آغاز کنند.
در حیاط برخی بیمارستانها، تختها و برانکاردها یکی پس از دیگری به فضای باز منتقل میشدند. بیمارانی که برخی از آنها در شرایط وخیم قرار داشتند، با سرم و تجهیزات پزشکی و با کمک پرستاران و امدادگران از ساختمان خارج میشدند.
خروج پرستاران از بیمارستان به دلیل حمله موشکی به مراکز درمانی
صدای آژیر آمبولانسها با فریاد کسانی که به دنبال عزیزانشان بودند درهم آمیخته بود. در میان این آشفتگی، مردی در وسط خیابان با چشمانی اشکآلود از هر رهگذری میخواست برای انتقال بیماری که در بیمارستان بستری بوده و از حملات مجروح شده، آمبولانسی پیدا کنند.
چند متر آنسوتر، زوج سالمندی از میان دود و گردوغبار بیرون آمده بودند. پاهایشان توان چندانی برای حرکت نداشت و چهرهشان از ترس و شوک رنگ باخته بود. مردم و امدادگران دست به دست هم داده بودند تا هر کسی که نیاز به کمک دارد از محل دور شود.
یکی دیگر فریاد میزد در گلوی پرستاری شیشهای رفته است، یکی کمک بدهد. نیروهای هلال احمر فرا میرسند و یاری میرسانند.
در مرکز توانبخشی هلالاحمر نیز شرایط پیچیدهای حاکم بود. برخی از مددجویان که برای دریافت خدمات درمانی یا تمرین با اعضای بدن مصنوعی مراجعه کرده بودند، ناگهان با صدای انفجار و شکستن شیشهها روبهرو شدند.
در سالنهایی که تا ساعتی پیش محل تمرین راه رفتن با پای مصنوعی بود، حالا گرد و غبار و تکههای شیشه بر زمین ریخته بود. کارکنان مرکز تلاش میکردند مددجویانی را که توان حرکت سریع نداشتند، یکی یکی به بیرون از ساختمان منتقل کنند.
در بخشی دیگر از این مرکز، اتاق توانبخشی کودکان قرار داشت؛ جایی که کودکانی با مشکلات حرکتی یا اختلالات رشدی و مغزی تحت درمان هستند. شدت انفجار باعث شکستن شیشهها و پراکندگی وسایل در اتاقها شده بود و کارکنان با سرعت تلاش میکردند کودکان را به محل امن منتقل کنند.
بیمارستان ولیعصر تهران که در پی جنایت رژیم صهیونیستی آمریکایی آسیب دیده و غیرفعال شد
در خیابانهای اطراف، برخی شهروندان با موتورسیکلت یا خودروهای شخصی به کمک مجروحان آمده بودند. آنها مجروحان را به سرعت به نقاط امنتر منتقل میکردند. در میان نگرانی از احتمال حملات بعدی، تلاش برای نجات جان انسانها لحظهای متوقف نمیشد. عدهای با موتورسیکلت از دل فاجعه خیابان یاسمی مجروحان را خارج از خیابان میآوردند.
اما آنچه در این میان بیش از هر چیز جلب توجه میکرد، هدف قرار گرفتن محدودهای بود که به طور مشخص مملو از مراکز درمانی و امدادی است؛ مراکزی که طبق بدیهیترین اصول انسانی و بر اساس قواعد شناختهشده حقوق بینالملل بشردوستانه، باید در هر شرایطی از آسیب مصون باشند.
حمله به مراکز درمانی، بیمارستانها و محلهایی که بیماران و غیرنظامیان در آن حضور دارند، در بسیاری از اسناد بینالمللی از جمله کنوانسیونهای ژنو به عنوان نقض جدی قواعد جنگ شناخته میشود. با این حال، آنچه در این منطقه رخ داد، نشانهای از بیتوجهی آشکار به همین اصول به شمار میآید.
در حالی که صحنههای تخلیه بیماران و اضطراب کادر درمان در خیابانهای اطراف ونک جریان داشت، پرسشی جدی نیز در ذهن بسیاری شکل گرفت؛ اینکه در برابر چنین وقایعی، جامعه بینالمللی چه واکنشی نشان خواهد داد؟
مرکز توانبخشی هلال احمر که در پی حملات رژیم صهیونیستی آمریکایی آسیب دیده و غیرفعال شد
در سالهای گذشته بارها درباره مسئولیت نهادهای بینالمللی در رسیدگی به موارد نقض حقوق بشردوستانه سخن گفته شده است.
نهادهایی مانند دیوان کیفری بینالمللی که مأموریت آن رسیدگی به جنایتهای جنگی و جنایت علیه بشریت است، از جمله مراجع مهمی هستند که انتظار میرود در برابر چنین رویدادهایی واکنش نشان دهند.
با این حال، در بسیاری از موارد، واکنشهای جهانی با تأخیر یا سکوت همراه بوده است؛ سکوتی که برای کسانی که در میانه بحران قرار دارند، معنایی جز احساس بیپناهی ندارد.
آنچه در محدوده ونک رخ داد، تنها مجموعهای از انفجارها نبود؛ بلکه لحظاتی بود که در آن بیماران، امدادگران، پرستاران و مردم عادی در کنار یکدیگر تلاش کردند از میان دود و ترس، جان انسانها را نجات دهند.
در حیاط بیمارستانها، روی تختهایی که به سرعت به فضای باز منتقل شده بودند، بیمارانی قرار داشتند که امیدشان به همان ساختمانهایی بود که حالا آسیب دیده و از مدار خدمت خارج شده بودند.
تاکنون ۱۴ مرکز درمانی شامل بیمارستان، مراکز توانبخشی و مراکز جراحی محدود تحت تاثیر حملات آمریکایی صهیونی قرار گرفت و حتی ۳ بیمارستان کاملا غیرفعال شد.
کولیوند رئیس جمعیت هلال احمر در این باره به ایسنا میگوید: این که میگویند به مراکز غیرنظامی حمله نمیکنیم کاملا دروغ محض است.
فرار بیماران از بیمارستان در پی حمله موشکی رژیم اشغالگر به مراکز درمانی
آن روز ونک شاهد صحنههایی بود که شاید سالها در حافظه شهر باقی بماند؛ صحنههایی از اضطراب، تلاش برای نجات و پرسشی بزرگ درباره سرنوشت قوانینی که قرار بود از جان غیرنظامیان محافظت کند. البته ونک تنها روایت یکی از جنایاتی است که طی این چند روز در کشور ایران رخ داده است. جنایاتی مشابه غزه.
در تجاوز ۱۲ روزه رژیم صهیونیستی به خاک کشورمان نیز، ما شاهد حمله بیرحمانه و جنایتبار به این محدوده و محدودههای این چنینی بودیم.
در این جنگ فعلی نیز به جز این محدوده، به بسیاری از مراکز درمانی و بیمارستان در کشور نیز حمله شده است. از جمله بیمارستان گاندی تهران که زیر موشکهای این رژیم کودککش و اشغالگر قرار گرفت و آسیبهای بسیاری به شهروندان وارد شد. بخش نوازد این بیمارستان پر از نوزادانی بودند که حیاتشان وابسته به دستگاهی بود که به آنها متصل بود؛ اما آن بیمارستان فورا تخلیه شد.
حتی ساختمان اورژانس تهران نیز از این جنایت مستثنی نبود و مورد حمله قرار گرفت و تعدادی از پرسنل امدادی آسیب و مجروح شدند. در همین مدت چند روزه جنگ چندین نفر از اعضای هلال احمر که جزو سازمان صلیب سرخ جهانی هستند آسیب دیده و مصدوم شدند. کانکس و مقرهای آنان مورد حمله قرار گرفت. در کنار چندین مصدومیت کادر درمان، یکی از پرسنل آن به شهادت رسید. در میان حملات جنایتبار و چشم پوشی به قوانین جنگی، تا کنون به پیش از ۱۱ مقر هلال احمر آسیب وارد شده و ۲ نفر از عوامل اورژانس به شهادت رسیدند. ۱۸۰ نفر زیر ۱۸ سال، سه نفر زیر ۵ سال و یک کودک ۱ ساله که همگی غیرنظامی بودند شهید شده و ۳۱۰ نفر زیر ۱۸ سال و ۳۹ نفر زیر ۵ سال مصدوم شدند که کوچک ترین مصدوم ۶ ماه داشته است. بیش از ۶ هزار نفر مجروح و بیش از ۹۰۰ نفر هم شهید شدند.
این جنایات در سطح بین المللی محکوم شده است؛ اما تنها محکومیت کافی نیست
رئیس جمعیت هلالاحمر با بیان اینکه این حملات «نقض صریح حقوق بشردوستانه» است، به ایسنا میگوید: به عنوان رئیس جمعیت هلالاحمر و رئیس کمیته ملی حقوق بشر دوستانه جمهوری اسلامی ایران، این موارد را به صورت مکتوب به رئیس صلیب سرخ، فدراسیون و کمیته بینالمللی صلیب سرخ اعلام کردهایم. علاوه بر این، تمامی موارد نقض حقوق بشردوستانه به دادستان دیوان کیفری بینالمللی نیز گزارش شده است.
وی میافزاید: برخی از مقامات بینالمللی این حملات را محکوم کردهاند، اما صرف محکومیت کافی نیست و انتظار برخورد قاطع با عاملان این اقدامات وجود دارد.
وقتی بیمارستانها در میانه بحران آسیب میبینند، دیگر مرز میان میدان جنگ و شهر از میان برداشته میشود؛ و آنگاه این پرسش پررنگتر از همیشه مطرح میشود که در جهانی با این همه نهاد و سازوکار حقوقی، چه کسی باید پاسخگوی رنج کسانی باشد که تنها جرمشان بیمار بودن یا تلاش برای نجات جان دیگران است؟.
