دعا و مناجات سلاح برنده و مؤثر امام سجاد (ع) در برابر سیل هجوم ظلم و تعدی و انحراف حاکمان وقت بود، سلاحی که رسالت الهی و نورانی خود را در قالب آن متبلور ساخت و پیام های عبادی و سیاسی خود را در غالب دعا و دیالوگی ما بین عبد و معبود منتقل ساخت و از این طریق عمیق ترین مسائل عبادی و سیاسی را مطرح کرد.
به بهانه سالروز تولد حضرت امام زین العابدین (ع) به مرور جایگاه و تاثیرات صحیفه سجادیه این میراث ماندگار امام چهارم شیعیان از نگاه حضرت امام خمینی(س) می پردازیم.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، حضرت امام خمینی از صحیفه سجادیه به عنوان قرآن صاعد یاد میکند و آن را زبور آل محمد مینامد و می فرماید: صحیفه کامله سجادیه، نمونه کامل قرآن صاعد است و از بزرگترین مناجات عرفانى در خلوتگاه انس است که دست ما کوتاه از نیل به برکات آن است؛ آن کتابى است الهى که از سرچشمه نوراللَّه نشأت گرفته و طریقه سلوک اولیاى بزرگ و اوصیاى عظیم الشأن را به اصحاب خلوتگاه الهى مىآموزد.(1)
این کتاب مقدس چون قرآن کریم سفره الهى است
حضرت امام همچنین با اهدا یک جلد از این کتاب ارزشمند به یکی از نوادگان خود، صحیفه سجادیه را اینگونه توصیف می کند: صحیفه سجادیه،کتاب شریفى است که سبک بیان معارف الهیه اصحاب معرفت را چون سبک قرآن کریم بدون تکلف الفاظ در شیوه دعا و مناجات براى تشنگان معارف الهیه بیان مىکند. این کتاب مقدس چون قرآن کریم سفره الهى است که در آن، همه گونه نعمت موجود است و هرکس به مقدار اشتهاى معنوى خود از آن استفاده مىکند. این کتاب همچون قرآن الهى ادقِّ معارف غیبى که از تجلیات الهى در ملک و ملکوت و جبروت و لاهوت و مافوق آن حاصل مىشود در ذهن من و تو نیاید و دست طلبکاران از حقایق آن کوتاه است، به شیوه خاص خود قطراتى که از دریاى بیکران عرفان خود مىچشاند و آنان را محو و نابود مىکند.(1)
ایشان در جایی دیگر نیز با اشاره به اهمیت ادعیه، عنوان می کند: اگر بفهمند آنها که حضرت سجاد- سلام اللَّه علیه- که همه چیزش را در کربلا از دست داد و در یک حکومتى بود که قدرت بر همه چیز داشت، این ادعیهاى که از او باقى مانده است، چه کرده است و چطور مىتواند تجهیز بکند، به ما نمىگفتند که ادعیه براى چیست؟(2)
ادعیه امام سجاد و سایر ائمه مشحون است از اینکه مردم را بسازند
حضرت امام با اشاره به نقش ادعیه را هدایت وانسان سازی، می گوید: شما اگر ادعیه امام سجاد و سایر ائمه را ملاحظه بفرمایید مشحون است از اینکه مردم را بسازند، براى یک امر بالاتر از آن چیزى که مردم عادى تصور مىکنند. دعوت به توحید، دعوت به تهذیب نفس، دعوت به اعراض از دنیا، دعوت به خلوت با خداى تبارک و تعالى، معنىاش این نبوده است که مردم توى خانه هایشان بنشینند و از مصالح مسلمین غفلت کنند و مشغول ذکر و دعا باشند. چنانچه خود آنها که ملاحظه مىکنید، اینطور نبودند.(3)
آنها در مقابل عظمت خدا، مىبینند که هیچ نیستند و هیچ ندارند
رهبر کبیر انقلاب با اشاره به ابعاد عرفانی صحیفه سجادیه، ادامه می دهد: می بینید که امام سجاد است در مناجات هایش چطور از معاصى مىترسد، مسئله، مسئله بزرگتر از این مسائلى است که ما فکر مىکنیم. مسئله غیر از این مسائلى است که در فکر ما یا در عقل عقلا یا در عرفان عرفا بیاید. مسئلهاى است که اولیا مىدانند چى است قضیه. آنها فهمیدهاند تا آن اندازهاى که بشر باید بفهمد که قضیه چه بزرگ است و در مقابل چه عظمتى ما هستیم و سر و کار ما با کیست. اینها به ما تعلیم مىدهند، و اینطور نیست که دعا براى تعلیم ما باشد. دعا براى خودشان بوده است؛ خودشان مىترسیدند، از گناهان خودشان گریه مىکردند تا صبح ..
از پیغمبر گرفته تا امام عصر- سلام اللَّه علیه- همه از گناه مىترسیدند. گناه آنها غیر اینى است که من و شما داریم. آنها یک عظمتى را ادراک مىکردند که توجه به کثرت، از گناهان کبیره است پیش آنها. حضرت سجاد در یک شبش- به حسب آن چیزى که وارد شده- تا صبح گفت: «اللّهُمَّ ارْزُقْنى التَّجافِىَ عَنْ دارِ الغُرُورِ وَ الْانابَةَ الى دارِ السُّرُورِ و الْاسْتِعدادَ لِلْمَوتِ قَبْلَ حُلُولِ الْفَوْت». مسئله، مسئله بزرگى است. آنها در مقابل عظمت خدا، وقتى که خودشان را حساب مىکنند، و مىبینند که هیچ نیستند و هیچ ندارند. واقع مطلب همین است: جز او کسى نیست و چیزى نیست، وقتى که توجه بکنند به عالم کثرت، ولو به امر خدا.(5)
همه چیز در این ادعیه ها هست
به گفته حضرت امام، اگر این ادعیه را بتوانیم یک اشخاص عارفى، عارف صحیح، دلسوخته پیدا بشود که اینها را براى مردم تشریح بکند، همه چیز در اینها هست، در عین حالى که دعاست. شما ادعیه حضرت سجاد را مىبینید، دعاست. اما چه مىکند در این دعاها! هم معنویات هست، هم قضیه حکومت هست، همه چیز هست، هم از بین بردن حکومت ظلم است، چنانچه سیره همه ائمه- علیهم السلام- بر این بوده. (5)
ما مفتخریم که ادعیه حیاتبخش که او را «قرآن صاعد» مىخوانند از ائمه
معصومین ما است
همچنین ایشان در وصیتنامه سیاسى- الهى خود با بیان اینکه ما مفتخریم و ملت عزیز سرتاپا متعهد به اسلام و قرآن مفتخر است که پیرو مذهبى است که مىخواهد حقایق قرآنى، که سراسر آن از وحدت بین مسلمین بلکه بشریت دم مىزند، از مقبرهها و گورستان ها نجات داده و به عنوان بزرگترین نسخه نجات دهنده بشر از جمیع قیودى که بر پاى و دست و قلب و عقل او پیچیده است و او را به سوى فنا و نیستى و بردگى و بندگى طاغوتیان مىکشاند نجات دهد، عنوان می کند: ما مفتخریم که پیرو مذهبى هستیم که رسول خدا مؤسس آن به امر خداوند تعالى بوده، و امیرالمؤمنین على بن ابیطالب، این بنده رها شده از تمام قیود، مأمور رها کردن بشر از تمام اغلال و بردگی ها است ... ما مفتخریم که کتاب نهج البلاغه که بعد از قرآن بزرگترین دستور زندگى مادى و معنوى و بالاترین کتاب رهایى بخش بشر است و دستورات معنوى و حکومتى آن بالاترین راه نجات است، از امام معصوم ما است ... ما مفتخریم که ائمه معصومین، از على بن ابیطالب گرفته تا منجى بشر حضرت مهدى صاحب زمان- علیهم آلاف التحیات والسلام- که به قدرت خداوند قادر، زنده و ناظر امور است ائمه ما هستند ... ما مفتخریم که ادعیه
حیاتبخش که او را «قرآن صاعد» مىخوانند از ائمه معصومین ما است. ما به «مناجات شعبانیه» امامان و «دعاى عرفات» حسین بن على- علیهم السلام- و «صحیفه سجادیه» این زبور آل محمد و «صحیفه فاطمیه» که کتاب الهام شده از جانب خداوند تعالى به زهراى مرضیه است از ما است.(6)
پانویس ها:
1) صحیفه امام، ج21، ص: 209
2) صحیفه امام، ج16، ص: 347
3) صحیفه امام، ج18، ص: 422
4) صحیفه امام، ج20، ص: 269
5) صحیفه امام، ج21، ص: 6
6) صحیفه امام، ج21، ص: 392
کپی شد
