می دانید قوانین کار در ایران در ادوار مختلف تاریخ چگونه بوده و چه مراحلی را تا به امروز طی کرده است؟ به گزارش خبرنگار جی پلاس؛ قوانین کار شامل وظایف متقابل کارفرمایان و کارگران ،قراردادها،حقوق،بیمه،شرایط اشتغال و مواردی از این قبیل است. سرآغاز پیدایش قوانین کار در ایران به دوره نهضت مشروطیت بازمی گردد. با توجه به اینکه اکثریت جمعیت ایران درآن زمان به کار کشاورزی ودامداری اشتغال داشتند در نتیجه هر نوع اصلاح اجتماعی می بایست با بهبود وضع کشاورزان آغاز می شد. بررسی وضع کارگران که بیشتر آنها در بخش های نوین مانند شرکت نفت ایران و انگلیس، شیلات، قطع درختان جنگلی و برخی کارهای راهسازی فعالیت می کردند نشان می دهد، تفاوت نوع کار تاثیر چندانی در شرایط آنان نداشت و اوضاع سخت و طاقت فرسا بود. در نخستین سال های نهضت مشروطیت برخی از آگاه ترین قشرهای کارگران نسبت به ایجاد و تشکیل اتحادیه های کارگری اقدام کردند؛ مانند اتحادیه کارگران چاپخانه ها در تهران و رشت و اتحادیه کرجی رانان بندر انزلی. این حرکتها درسال های پس از نهضت مشروطیت نیز ادامه داشت. درسال های بین ۱۳۰۰تا ۱۳۲۵ خورشیدی و در واقع با کودتای ۱۲۹۹ و روی کارآمدن رضاخان جنبش هایی که پس از مشروطیت درمیان کارگران پدید آمده بود، با پاگیری دوباره نظام استبدادی دچار رکود و خاموشی شد و در این برهه هر چند با اقداماتی که در جهت ایجاد کارخانه ها، راه آهن و دیگر تاسیسات درکشور صورت گرفت و منجر به افزایش شمار کارگران گردید اما هیچ قانونی از تصویب مجلس نگذشت و رابطه کارگر وکارفرما تابع عقد اجاره اشخاص بود که احکام آن در قانون مدنی مصوب ۱۳۰۷ مقرر شده بود. در ۲۷ اسفند ۱۳۰۹ هیأت وزیران طی نظام نامهای مصوب کرد از سال بعد با کسر ۲درصد از حقوق روزمزدها و کنتراتیها و ۱۰ شاهی از حقوق کارگران طرق، صندوقی به نام صندوق «احتیاط کارگران طرق و شوارع» ایجاد شود. طبق نظام نامه که ۱۴ ماده و ۵ تبصره داشت، این صندوق پرداخت هزینه معالجه کارگران راه، تعیین مقرری برای مصدومان کار طبق جدول پیشبینی شده و تعیین مقرری برای خانواده کارگرانی که بر اثر حوادث کار فوت میکردند را به عهده میگرفت. مقررات این صندوق به سایر کارگران ساختمانی دولت و حتی مستخدمان دولت به موجب متمم بودجه ۱۳۱۱ تسری یافت. براساس آن به کارگرانی که به امور ساختمانی دولت و کارهای مشابه آن اشتغال دارند یا برای جبران خسارات مالی ناشی از صدمات جانی یا حوادثی که موجب از کار افتادگی موقت یا دائم میشود، مبلغ حداقل ۱۰ روز و حداکثر یک سال دستمزد پرداخت شود. در سال ۱۳۱۲ مقررات نظامنامه صندوق احتیاط ادارات طرق، طی تصویب نامهای به کارگران و مستخدمان کنتراتی و روزمزد کارخانهها و مؤسسات صنعتی و معدنی تابع اداره کل صناعت و فلاحت نیز تعمیم داده شد. در سال ۱۳۱۵ اداره کل صناعت و معادن، آییننامهای را مشتمل بر ۹ فصل، ۶۹ ماده و ۱۱ تبصره به تصویب دولت وقت رساند. این مصوبه به حفاظت و بهداشت کار، روابط کار و تکالیف کارفرما، وظایف کارگران، بازرسی کار، ترتیب تشکیل پستهای امدادی و صندوق احتیاط برای معالجه و پرداخت پاداش به آسیب دیدگان و سایر مقررات مربوط به تأمین اجتماعی پرداخته بود. این نظام نامه را میتوان اولین قانون مربوط به روابط کار در واحدهای صنعتی دانست و در آن مقررات کار و بیمه کارگر نیز در کنار هم قرار گرفت. البته در این قانون به هیچ وجه به وضع کارگران کشاورزی و کارگاههای کوچک توجهی نشده بود. پس از سقوط رضاشاه اولین قانون کار ایران سال ۱۳۲۵در زمان حکومت محمدرضا شاه پهلوی توسط مجلس شورای ملی تصویب شد. تصویب این قانون در نتیجه مبارزات پی گیر ۳ اتحادیه کارگری در ایران بود که «شورای متحده مرکزی اتحادیههای کارگران و زحمتکشان ایران» را تاسیس کرده بودند. دولت لایحه قانون کار را در سال ۱۳۲۳ تصویب و به مجلس فرستاد اما مجلس، دو سال بعد حاضر به بررسی آن شد. شرکت نفت انگلیس حاضر به پذیرش این قانون نشد و در پی آن با اعتصاب کارگران در بخشهای مختلف صنعت نفت درگیریهای گستردهای میان کارگران و پلیس رخ داد. در سال ۱۳۳۷ دولت منوچهر اقبال نخست وزیر وقت ایران با مشاوره سازمان بینالمللی کار، قانون کار جدید را تصویب و به مجلس فرستاد. این قانون در ۲۶ اسفند ۱۳۳۷ تصویب و جایگزین قانون قبلی که با تلاش اتحادیههای کارگری تصویب شده بود، نیز شد. پس از انقلاب اسلامی، اصلاح قانون از درخواست های اصلی گروه های کارگری بود. در آن دوران پیش نویسهای متعددی از سوی دولت وقت پیشنهاد شد اما با اعتراض کارگران، دولت آن را پس گرفت. طی سالهای ۵۸ تا ۶۹ عملاً قانون کاری در ایران وجود نداشت. در مجلس سوم اما قانون کار جدید تصویب شد و در نهایت مجمع تشخیص مصلحت نظام جمهوری اسلامی توسط حضرت امام خمینی (س) تاسیس و به بررسی این قانون پرداخت. بررسی قانون کار در ۲۹ آبان ۱۳۶۹ در مجمع تشخیص به پایان رسید. بعد از تصویب قانون کار، خانه کارگر هم تاسیس و آغاز به کار کرد.
