واشنگتن پست در گزارشی به موضوع تجزیه منطقه به ویژه کشور عراق پس از جنگ با گروه تروریستی داعش پرداخت؛ موضوعی که از دیرباز رویای آمریکایی ها بوده است.
برخی رسانه های غربی بار دیگر طرح تجزیه عراق را مطرح کرده اند.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، روزنامه آمریکایی «واشنگتن پست» در گزارشی به قلم «لیز اسلای» نوشت: تروریست های گروه داعش همزمان با تقویت نیروهای ضد آنها، به شدت تحت فشار هستند. طی این روند، مرزهای جدیدی در حال ترسیم شدن، ملوک الطوایفی های جدیدی در حال شکل گیری و بذرهای درگیری های جدیدی در حال کاشته شدن است.
جنگی که در درجه اول آمریکا هدف از آن را پیشگیری از حملات تروریستی آینده علیه ایالات متحده می دید، به دلایل بسیار متفاوتی توسط مجموعه ای متنوع از مبارزان شیعه، کرد و سنی در عراق و سوریه دنبال می شود.
اسلای در این گزارش مدعی شد:در شمال عراق و سوریه، کُردها به جد در تلاش هستند تا مرزهای مناطق جدید کُردی را توسعه دهند. شیعیان نیز در حال حاضر، به عنوان قوی ترین نیرو ها در عراق، در حال گسترش مرزهای خود برای رسیدن به عمق مناطقی هستند که به طور سنتی در اختیار اهل سنت در شمال عراق بوده است.
دولت سوریه نیز انرژی خود را بر باز پس گیری اراضی ای متمرکز کرده است که در طول جنگ پنج ساله به دست معارضان افتاده است، در حالی که معارضان سوریه که عمیقا دچار شکاف شده اند، در دو جبهه علیه دولت و در عین حال علیه داعش می جنگند.
در این چشم انداز منفک و تکه تکه شده، داعش اما یکی از بسیاری از گروه های رقیب است که در عراق و سوریه تلاش می کند کنترل مناطق ضعیف شده را به دست گیرد.
داعش ممکن است به زودی شکست بخورد و یا شکست نخورد - و با توجه به سلسله شکست ها در ماه های اخیر در شمال شرقی سوریه، شمال عراق و اخیرا در شهر «الرمادی» امید به شکست داعش افزایش یافته است.
«فواز جرجیس» استاد روابط بین الملل در دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی لندن گفت: اما در حال حاضر روشن است که شکست این گروه تروریستی، به خونریزی ها در منطقه خاتمه نخواهد داد.
او ادامه داد: «هرج و مرج و بی ثباتی هر روز بیشتر می شود. قلب خاورمیانه تغییر کرده است.»
همراستا با برخی از خطوط مقدم جنگ، راه های نبرد علیه داعش که نقشه خاورمیانه را - شاید به شکلی جبران ناشدنی - باز سازی می کند، نیز در کانون توجهات قرار گرفته است.
مردان در تمام سنین و حتی در برخی مکان ها زنان، شجاعانه و جان بر کف علیه داعش می جنگند. اما هیچ طرح واحد و هیچ هدف اساسی در این زمینه وجود ندارد و تنها یک پازل تکه تکه شده از عراق و سوریه به چشم می خورد.
فشار کردها در سوریه
یک قطعه از این پازل در امتداد جاده ای که در بیشتر نقشه ها به نام «M4» معرفی شده، در حال شکل گیری است. این جاده شمال عراق را به سواحل مدیترانه در سوریه متصل می کند، و به عنوان یک مسیر عرضه محموله های داعش در مرز سوریه و عراق استفاده شده است.
این جاده در شمال شرقی سوریه نیز تقریبا به عنوان خط مقدم بین مرز به اصطلاح خلافت داعش و سرزمین های مدعایی اقلیت کرد سوریه محسوب می شود.
شهر «رقه» به عنوان پایتخت ادعایی داعش و اولویت بعدی عملیات نظامی آمریکا نیز در 30 مایلی جنوب این جاده واقع شده است.
اما رقه، اولویتی برای واحدهای حمایت مردمی (YPG) ، نیروهای کردی که مشغول تحکیم کنترل خود بر شمال شرقی سوریه هستند، نیست. در سال گذشته، YPG قلمروی در اختیار خود را تا 186 درصد افزایش داد و به این ترتیب به بزرگترین برنده این جنگ تبدیل شد.
خط مقدم رقه به نفع مجموعه ای از شورشیان سابق رقه رها شده که قبلا توسط تروریست های داعش به بیرون رانده شده بودند. روابط آنها با YPG متشنج است و آنها در تلاش های پنتاگون برای مسلح کردن متحدان سنی برای باز پس گیری مناطق سنی نشین از چنگال داعش، نادیده گرفته شده اند.
«رابرت فورد» سفیر سابق آمریکا در سوریه که در حال حاضر در «موسسه خاور میانه کای» می کند، گفت: اما در حال حاضر استراتژی که متکی بر نیروهای کرد برای مقابله با داعش در مناطق عرب است، در حال بدتر کردن شرایط و نه بهتر کردن آن پیش می رود.
او گفت: «آمریکایی ها در حال پشتیبانی از ایجاد یک منطقه کردستان به طور یک جانبه هستند اما عرب های سوری آن را قبول نمی کنند. این امر به ایجاد یک مرز با سوریه منجر می شود و اوضاع را سخت تر می کند اگر که کشورهای در این راه متلاشی شوند.»
خط گسل کردی - عربی
مشکل مشابهی نیز در سراسر مرز منطقه کردنشین شمال عراق، در میدان جنگ در جنوب منطقه کردنشین عرب «مخمور»، که در اوت 2014 به دست داعش افتاد، مستولی شده است.
خط مقدم جنگ از آن پس منتقل شده است. دخمه های پرپیچ و خم، موانع و کیسه های شن در سراسر دشت های حاصلخیز استان «نینوا» در شمال عراق مبارزان را جدا کرده و همچنین جنوبی ترین مرز ادعایی توسط دولت منطقه ای کردستان را شکل داده است.
روستاهای فراتر از آن کاملا عرب هستند و نیروهای پیشمرگه می گویند که به هیچ وجه قصد پیشروی ندارند، حتی اگر آنها باور داشته باشند که می توانند چنین اقدامی را صورت دهند.
مخمور در خط گسل کردی - عربی در شمال عراق از دیرباز به میدان رقابت تبدیل شده بود و در میان مناطقی است که در دهه 1980 توسط برنامه «عربی سازی» صدام حسین هدف قرار گرفته بود. کردهای پیشمرگه در سال 2003 کنترل مخمور را بدست گرفتند.
در قانون اساسی جدید عراق، وضعیت نهایی این موضوع باید از طریق همه پرسی حل و فصل شود، اما این طرح از زمان آغاز جنگ علیه داعش بار دیگر جدل برانگیز شده است. «مسعود بارزانی» رئیس منطقه کردستان گفته است که کردها هرگز سرزمینی که کنترل آن را به دست گرفته اند، تسلیم دولت مرکزی نخواهد کرد. اکنون بحث برگزاری همه پرسی بار دیگر آغاز شده است.
پیروزیهای نیروهای شیعه
اما مبارزان شیعه که در 40 مایلی جنوب در خارج از پالایشگاه نفتی «بیجی» با داعش در نبرد هستند، چنین دیدگاهی ندارند. این تاسیسات در نهایت پس از بیش از یک سال جنگ به کمک نیروهای مردمی (الحشد الشعبی)در ماه اکتبر باز پس گرفته شد.
اکنون خط مقدم به شمال غربی و به کوه های «مکحول» به عنوان تپه های استراتژیک مشرف به پالایشگاه و همچنین بزرگراه اصلی منتهی به شهر «موصل» منتقل شده است.
این هم قلمروی اهل سنت است که در حال حاضر توسط نیروهای مردمی که اکثرا شیعه هستند در حال آزاد سازی است. در امتداد بزرگراه 200 مایلی که شمال را از بغداد به بیجی متصل می کند، ویرانه های دهکده ها و شهرستایی قرار دارند که در حملات هوایی و توپخانه ای جنگ با داعش تخریب شده است.
دو تن از فرماندهان «کتائب سید الشهدا» تاکید کردند مبارزان شیعی با این وجود برای داشتن یک عراق متحد مبارزه می کنند.
یک نهاد سنی جداگانه؟
برای سنی های معدودی در عراق مبارزه با داعش که صحنه های نمادین آن به طور گسترده ای از تلویزیون پخش می شود، آشکار و نگران کننده است.
منطقه «امیریه» در شهر فلوجه در استان غربی «الانبار» یکی از معدود شهرهای سنی است که در سال گذشته از یورش تروریست های داعش در امان ماند و نخستین جایی بود که سنی ها محلی در مقابله با داعش در آنجا مستقر شدند. نیورهای قبیله ای سنی بومی که توسط نیروهای نظامی آمریکا در اواخر ماه اکتبر آموزش دیده بودند، در اواخر اکتبر به آنجا باز گشتند و در ماه نوامبر برای نخستین بار در کنار نیروهای ارتش عراق عملیات خود را انجام دادند.
در عرض 36 ساعت خط مقدمی که داعش در اوایل سال 2014 تشکیل داده بود، از هم پاشیده شد. قبایل، کنترل سه مایل از خاک این منطقه را بر عهده گرفتند. خط مقدم جدید به سختی از خط مقدم قدیمی قابل تمایز بود، به جز اینکه سنگر قدیمی در بیابان مملو از کیسه های پلاستیکی و بطری های آب بود، در حالی که جبهه جدید زمینی بهتر داشت. در عین حال، بدین ترتیب مبارزان سه مایل به فلوجه، به عنوان اولین شهر عراق که دو سال پیش بدست داعش افتاد، نزدیکتر شدند.
این نویسنده در پایان مدعی شد:با این حال دولت عراق تمایلی به مجهز کردن قبایل سنی ندارد و سنی ها نیز در خصوص آینده خود نگران هستند. هیچ اتحادی در عراق وجود ندارد. پازل کنونی این است که چگونه می توان این مناطق را بار دیگر کنار یکدیگر چید.
