با وجود عادی شدن میزان بارندگی امسال در خراسان رضوی پس از افزون بر یک دهه خشکسالی، مسوولان همچنان نسبت به وضعیت نامطلوب ذخایر آبی و کمبود آب در این استان هشدار می دهند.
به گزارش جی پلاس، خراسان رضوی با هفت درصد مساحت کشور یکی از مناطق خشک و کم آب ایران به شمار می رود بطوری که ۷۴ درصد اقلیم این استان در شرایط خشکسالی و ۲۶ درصد در شرایط نیمه خشک قرار دارد. با این وجود وزارت نیرو خراسان رضوی را در سال زراعی جاری جزو استانهای کم بارش و مواجه با بحران آب قرار نداده است. اداره کل هواشناسی خراسان رضوی از افزایش ۵۰ درصدی میزان بارش در این استان طی سال زراعی جاری(مهر ۹۳ تاکنون) نسبت به مدت مشابه سال زراهی پیش خبر داده است. این در حالی است که به گفته مسوولان شرکت آب منطقه ای خراسان رضوی هم اینک دو سوم ذخایر سدهای این استان خالی است. با این حال ذخایر سدهای خراسان رضوی نسبت به مدت مشابه سال گذشته از افزایش افزون بر ۱۰ درصدی برخوردار است. بر این اساس خراسان رضوی همچنان مقام نخست دشتهای بحرانی را در کشور به خود اختصاص داده بطوری که اکنون افت سطح آبهای زیرزمینی در این استان از مرز یک متر گذشته است. بارش باران در خراسان رضوی ۵۵ درصد افزایش یافت رییس اداره تحقیقات هواشناسی خراسان رضوی از افزایش حدود ۵۵ درصدی بارش در این استان طی سال زراعی جاری نسبت به مدت مشابه پارسال خبر داد. جواد رسولی گفت: طی سال زراعی جاری تاکنون ۱۷۸ میلیمتر باران در خراسان رضوی باریده که این میزان نسبت به دوره آماری بلندمدت شش درصد افزایش نشان می دهد. وی افزود: بیشترین بارندگیهای خراسان رضوی در این مدت مربوط به شهرهای سرخس، درگز و گلمکان و کمترین میزان آن در شهرهای تربت جام ، کاشمر و فریمان بوده است. رییس اداره تحقیقات هواشناسی خراسان رضوی همچنین میزان بارش باران در شهر مشهد را طی سال زراعی جاری تاکنون ۱۹۸ میلیمتر عنوان و بیان کرد: این میزان نسبت به مدت مشابه پارسال ۳۵ درصد افزایش یافته است. ۶۷ درصد مخازن سدهای خراسان رضوی خالی است با اینکه مدیرعامل شرکت آب منطقه ای خراسان رضوی می گوید ذخیره امسال سدهای استان نسبت به مدت مشابه پارسال حدود ۱۲ درصد افزایش یافته اما تاکید می کند: هم اکنون تنها ۳۳ درصد از حجم مخزن سدهای خراسان رضوی آب دارد است و ۶۷ درصد این مخازن خالی از آب است. محمدحسین جعفری افزود: میزان ذخایر سدهای استان خراسان رضوی در مدت مشابه سال گذشته کمتر از ۲۲ درصد بود. هم اینک ۲۷ سد در خراسان رضوی واقع در شهرستانهای تربت حیدریه، قوچان، مشهد، خواف، درگز، سبزوار، تایباد، تربت جام، چناران، کلات و فریمان در حال بهره برداری است. مجموع ظرفیت این سدها یک میلیارد و ۴۶۶ میلیون مترمکعب است. از این میزان ظرفیت یک میلیارد و ۱۲۵ میلیون مترمکعب مربوط به سد مشترک بین ایران و ترکمنستان با عنوان 'سد دوستی' می باشد. مدیرعامل شرکت آب منطقه ای خراسان رضوی با اشره به افزایش ۱۱ درصدی ذخیره آب سد دوستی در سال جاری گفت: هم اکنون ۴۱۰ میلیون مترمکعب آب پشت این سد جمع شده است. وی ادامه داد: افزایش ذخیره سد دوستی در سال زراعی جاری ۱۳۲ میلیون مترمکعب بیشتر از میزان سال زراعی گذشته می باشد که این مقدار برای تامین نیاز آب مشهد در سال جاری کافی است. جعفری افزود: حدود ۷۰ درصد آب شرب مشهد از طریق سد دوستی تامین می شود و مابقی آن از طریق منابع زیرزمینی و دو سد طرق و کارده. وی در ادامه گفت: گرچه بارندگی در سال زراعی جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۵۰ درصد افزایش داشته ولی حجم روان آبها در این مدت نسبت به دوره آماری دراز مدت کاهش ۳۹ درصدی دارد. مدیرعامل شرکت آب منطقه ای خراسان رضوی افزود: این استان با یک میلیارد و ۱۷۰ میلیون مترمکعب کسری سالانه مخزن سفره های آب زیرزمینی از این نظر رتبه نخست کشور را به خود اختصاص داده است. دشتهای خراسان رضوی همچنان وضعیت بحرانی را دارند مدیر مطالعات پایه شرکت آب منطقه ای خراسان رضوی گفت: این استان در سال زراعی جاری تاکنون به خاطر بارشهای خوب پس از بیش از یک دهه خشکسالی در شرایط نرمال قرار گرفت اما همچنان با تنش آبی و کمبود آب مواجه است. احمد قندهاری افزود: با وجود بارشهای نسبتا خوب همچنان حدود ۷۰ درصد ظرفیت سدهای خراسان رضوی خالی از آب است. وی گفت: هم اکنون از مجموع ۳۷ محدوده مطالعاتی مستقر در استان خراسان رضوی ۳۴ محدوده مطالعاتی وضعیت 'ممنوعه' دارند. مدیر مطالعات پایه شرکت آب منطقه ای خراسان رضوی افزود: در سال زراعی جاری از اول مهر ماه پارسال تا دو هفته پس از سال جدید این استان شاهد بارندگیهای خوب بود اما از بارشهای اخیر غرب کشور بی نصیب ماند. وی ادامه داد: همچنان یک و نیم ماه از فصل بارش را در پیش داریم لذا هنوز نمی توان به صورت قطعی گفت که خراسان رضوی در سال زراعی ۹۳-۹۴ وضعیت نرمالی داشته و از خشکسالی خارج شده است. قندهاری گفت: خراسان رضوی بیش از یک دهه مواجه با پدیده خشکسالی شدید بوده لذا با یک سال ترسالی و چندین ماه بارش خوب نمی توان انتظار معجزه داشت. وی توضیح داد: فاصله ای زمانی بین بارش و میزان تولید روان آبها وجود دارد بطوری که تداوم پدیده خشکسالی در خراسان رضوی در کاهش روان آبها نقش بسزایی دارد. مدیر مطالعات پایه شرکت آب منطقه ای خراسان رضوی افزود: به همین خاطر تداوم خشکسالی باعث شده که رطوبت و جان خاک گرفته شود و بخش عمده بارشهای خوب صرف ترمیم اتفاقات گذشته در خاک شود. وی گفت: سدها مستقیما از روان آبها تنظیم می شوند اما به دلیل همین تغییرات شاهدیم که همچنان بخش زیادی از ذخایر سدهای خراسان رضوی خالی است. قندهاری افزود: حتی اگر در یک سال بارندگی مطلوب داشته باشیم حدود شش ماه تا یک سال زمان می برد تا این بارشها در تغذیه سفره های زیرزمینی تاثیر داشته باشند. وی همچنین از باروری ابرها در خراسان رضوی طی ماههای انتهایی سال ۱۳۹۳خبر و ادامه داد: هم اکنون ۹۰ درصد آب استحصالی این استان صرف بخش کشاورزی می شود لذا علاوه بر مدیریت مصرف در بخش آب شرب باید این موضوع نیز چاره اندیشی شود. مدیر مطالعات پایه شرکت آب منطقه ای خراسان رضوی صرفه جویی در مصرف تمامی بخشها اعم از آب شرب، صنعت و کشاورزی را یک ضرورت مهم ذکر و بیان کرد: بارشهای خوب چندماهه نباید ما را از رفع مشکلات پیش روی ذخایر آبی استان غافل نماید. استان شش میلیون نفری خراسان رضوی سالانه میزبان افزون بر ۲۵ میلیون نفر زائر و مسافر از اقصی نقاط ایران و جهان است. بر اساس پیش بینی برای سال ۱۳۹۴ تعداد ۲۸ شهر استان خراسان رضوی در وضعیت تنش آبی قرار خواهند داشت. تابستان سال ۱۳۹۳ تعداد ۱۸ شهر از ۷۴ شهر تحت پوشش شرکت آب و فاضلاب خراسان رضوی در وضعیت تنش آبی قرار داشتند. سال ۱۳۹۵ نیز تعداد شهرهای دارای تنش آبی به ۳۳ شهر و حجم کمبود آب به هزار و ۳۰۰ لیتر در ثانیه خواهد رسید. بر اساس مطالعات انجام شده کسری آب خراسان رضوی در افق سال ۱۴۲۰ بیش از شش هزار و ۲۰۰ لیتر در ثانیه خواهد بود. حجم تولید سالانه آب در خراسان رضوی ۱۴۰ میلیون مترمکعب و میزان مصرف آن ۱۱۰ میلیون مترمکعب است. ۲۷ درصد آب تولید در این استان به مصرف انشعابات غیرمجاز رسیده و یا بخاطر فرسودگی ۳۵ درصد شبکه آبرسانی به هدر می رود. تامین و توزیع آب ۷۴ شهر استان به جز مشهد بر عهده شرکت آب و فاضلاب خراسان رضوی است. یک میلیون و ۷۵۰ هزار نفر در سطح این استان تحت پوشش شبکه آب و ۴۲۰ هزار نفر تحت پوشش شبکه فاضلاب هستند. آب مورد نیاز این استان از ۴۰۶ حلقه چاه تامین می شود که شامل شش درصد چاههای کشور است. طول خطوط انتقال آب در خراسان رضوی هزار و ۷۶۳ کیلومتر و طول شبکه فاضلاب آن هزار و ۲۱۸ کیلومتر است. همچنین شرکت آب و فاضلاب روستایی خراسان رضوی با خدمات رسانی به دو هزار و ۳۹۷ روستا ۹۳ درصد جمعیت روستایی استان را زیر پوشش دارد. جمعیت زیر پوشش شرکت آب و فاضلاب روستایی خراسان رضوی با یک و نیم میلیون نفر، از جمعیت روستایی ۱۵ استان کشور بیشتر است. میزان برخورداری از آب بهداشتی در روستاهای خراسان رضوی ۷۷ درصد لذا شاخص برخورداری از آب بهداشتی در روستاهای این استان یک درصد بالاتر از متوسط کشوری است. تعداد مشترکان شرکت آب و فاضلاب روستایی خراسان رضوی ۵۳۰ هزار مورد است. منبع: ایرنا
