کارکردهای کلان کارت های ملی برای اقتصاد کشور

نشست خبری با عنوان معرفی کارت های اعتباری با حضور مجید شکوهی مدیر عامل و رییس هئیت مدیره شرکت توسعه سرمایه پیشگامان پویا که مسئولیت صدور کارت های اعتباری بانک ملی را برعهده دارد، برگزار شد.

به گزارش جماران، درابتدای این نشست حسین اردستانی رئیس روابط عمومی شرکت کارت های اعتباری بانک ملی با اشاره به نوع و نحوه عملکرد کارت های اعتباری، تشریح کرد: منظور از کارت اعتباری، اعتباری است که بانک در قالب یک کارت در اختیار فرد قرار می دهد و افراد می توانند تا سقف اعتباری که به آنها تعلق گرفته است از یک ریال تا کل مبلغ اعتبار موجود در کارت خود را خرج کنند.

وی ادامه داد: میزان بدهی هر فرد به میزان استفاده از آن متعهد بازپرداخت، فقط به میزان مصرف شده از کارت اعتباری بستگی دارد. در پایان هر ماه برای مشتری صورت حساب صادر می شود که در آن میزان اعتبار مصرف شده و هزینه ها سود درج می شود و مشتری می تواند از بین گزینه های مختلف بازپرداخت یکجا یا اقساطی که پیش رو دارد نحوه پرداخت صورت حساب های خود را انتخاب نماید.

اردستانی نکته مهم کارت های اعتباری بانک ملی را گردشی بودن این کارت ها دانست و دراین خصوص توضیح داد: گردشی بودن به این معنا است که هر فرد هر قدر که از بدهی خود را بازپرداخت نماید، مبلغ تسویه شده باز به حساب فرد باز میگردد و فرد باز می تواند اعتبار خود استفاده کند.

اردستانی در ادامه درباره صدور صورت حساب برای دارندگان کارت ها اظهار کرد: صورت حساب صادر شده برای دارنده کارت، شامل ریز خریدها و سود تعلق گرفته به اعتبار از روز خرید تا پایان ماهی که در آن قرار دارد می باشد. نحوه محاسبه ماه از روز صدور کارت اعتباری تا 30 روز بعد از آن است. بنابراین افراد می توانند در مدت یک ماه هر خریدی را که به آن تمایل و یا نیاز دارند را با کارتهای اعتباری انجام دهند و بعد از اینکه یک ماه از تاریخ صدور کارتشان گذشت، صورت حسابی را مبنی بر ریز گردش حسابشان دریافت نمایند که در آن میزان اعتبار مصرف شده هر فرد و میزان سود تعلق گرفته به آن از روز خرید تا پایان ماه مشخص شده است.

رئیس روابط عمومی شرکت پیشگامان پویا در ادامه درباره نام گذاری این کارتها با عقد مرابحه توضیح داد: کارت های اعتباری بر مبنای عقد مرابحه و قانون عملیات بانکداری بدون ربا بر اساس دستورالعمل های بانک مرکزی طراحی شده اند. نام گذاری کارت های اعتباری به نام عقد مرابحه نیز به همین دلیل است. در واقع، در عقد مرابحه کالا و خدمات با سود معین و در مدت زمان معین فروخته می شود و تفاوتش با ربا در این است که ربا سود شناور دارد و به شکل روزانه و افزایشی محاسبه می شود. اما بر اساس مرابحه سود مدت بازپرداخت به قیمت نقدی افزوده شده و زمان بازپرداخت ثابت می گردد و در صورتی که مشتری بدهی خود را زودتر از موعد تعیین شده بپردازد مشمول تخفیف می شود. لذا در روش محاربه محاسبات به شکل کاهشی صورت می پذیرد.

وی در ادامه افزود: به عبارت دیگر، عقد مرابحه عقدی است که به موجب آن عرضه کننده بهای تمام شده اموال و خدمات را به اطلاع دارنده کارت می رساند و سپس با افزودن مبلغ یا درصدی اضافی به عنوان سود، آن را به صورت نقدی، نسیه دفعی یا اقساطی به اقساط مساوی یا غیر مساوی در سر رسید های معین به دارنده کارت واگذار می کند.

اردستانی در پایان صحبت های خود با بیان اینکه سقف کارت های اعتباری 10 ، 30 و 50 میلیون تومان است، درباره نحوه اعطای اعتبار به مشتریان توضیح داد: اعتبار اختصاص یافته به هر فرد بر اساس ملاک های مختلف از جمله اعتبار ضامن، گردش حساب فرد و ... است که، فرد با ارائه تقاضا برای دریافت کارت اعتباری می تواند از میزان آن اطلاع پیدا کند. به طور کلی این اعتبار سنجی در شعب مختلف بانک بر اساس دستورالعمل های داخلی بانک صورت می گیرد از اعتبار قابل اعطا به خود مطلع شود.

در ادامه این نشست مجید شکوهی، مدیر عامل شرکت توسعه سرمایه پیشگامان پویا به ارائه توضیحاتی کلی درباره کارت های اعتباری پرداخت و گفت: کارت اعتباری یکی از ابزار های بانکداری الکترونیک در حوزه پرداخت های الکترونیک است؛ این کارت به عنوان یکی از ابزار های پرداخت الکترونیکی دارای مزایای متعددی است. از این لحاظ که مشتریان بانک برای گرفتن وام و تسهیلات بانکی نیازی ندارند هر بار به شعبه بانک مورد نظر مراجعه کنند و به ازای هر بار نیازشان به تسهیلات بروکراسی بانکی که مربوط به بانکداری سنتی است را طی کنند.

وی با اشاره به گردشی بودن اعتبار این کارت ها به عنوان دیگر مزیت مهم آن توضیح داد: وقتی یکبار مشتری از بانک کارت اعتباری می گیرد از اعتباری که در آن کارت است به میزان نیاز و تا سقف تعیین شده در کارت اعتباری می تواند استفاده کند و مبلغ استفاده شده را باز پرداخت نماید. این می تواند به صورت ادامه دار تا پایان دوره اعتبار کارت ادامه پیدا کند به این شکل که پس از باز پرداخت در هر ماه بانک سود مربوطه را کم می کند و اصل مبلغ اعتبار شده را به مانده اعتبار دارنده کارت اضافه می نماید.

مدیر عامل شرکت پیشگامان پویا در ادامه به توضیح تفاوت دوم کارت های اعتباری و وام ها پرداخت و گفت: در شرایط اعطای وام، بازپرداخت بعد از دریافت وام شروع می شود و افراد باید بازپرداخت مبلغ دریافت شده را بعد از دریافت وام به شکل اقساطی شروع کنند، اما بازپرداخت کارت های اعتباری مبتنی بر مصرف اعتبار است و بر اساس میزان اعتباری که فرد مصرف می کند وی به بانک بدهکار می شود و نه بر اساس میزان اعتباری که از ابتدا به فرد تعلق گرفته است.

وی اضافه کرد: حسن بعدی این کارت ها اختیار در روش بازپرداخت صورت حساب است. 5 روش در بازپرداخت کارت‌های اعتباری بانک ملی وجود دارد، یک روش پرداخت یکجا اعتبار مصرفی 4 روش دیگر بازپرداخت به صورت اقساطی.

شکوهی دراینباره ادامه گفت: اگر میزان مصرف مشتری از کارت اعتباری زیاد باشد فرد می‌تواند بر مبنای محاسبات شخصی و با در نظر گرفتن توان مالی خود مدت بازپرداخت خود را افزایش دهد. تا جایی که در نهایت می تواند بازپرداخت اقساط خود را با توجه به میزان اعتبار مصرف شده حداکثر در 36 ماه بپردازد. بنابراین اگر اعتبار مصرف شده کم باشد فرد می تواند دراقساط 3 یا 6 ماهه و اگر بیشتر باشد در اقساط 12، 18، 24 و 36 ماهه اعتبار مصرف شده را بازپرداخت نماید.

مدیرعامل شرکت پیشگامان پویا در مورد مزایای اقتصادی کارت‌های اعتباری توضیح داد: کاربران این کارت‌ها عموماً از طبقه متوسط جامعه و دارای مشاغل کارمندی یا کسب و کار های کوچک هستند که این طیف از افراد 80 درصد جامعه ایرانی را تشکیل می‌دهند. استفاده از کارت‌های اعتباری برای اقشار متوسط جامعه موجب بالا رفتن قدرت خرید و در نتیجه فعال شدن اقتصاد بازار، راه‌اندازی و تسریع چرخه تولید و اشتغال‌زایی می‌گردد. این عوامل در شرایط رکود اقتصادی که امروز جامعه ما با آن مواجه است؛ به میزان قابل توجهی ضروری و کارآمد جلوه می‌کند.

شکوهی در ادامه درباره وضعیت کشورهای جهان در استفاده از کارت های اعتباری بیان کرد: در آمریکا بالای 55 یا 60 درصد تراکنش های کارتی با کارت های اعتباری صورت می گیرد. یعنی بیشتر از نیمی از خرید های کارتی با کارت های اعتباری صورت می گیرد. در اروپا به طور متوسط بین 25 تا 30 درصد است و نزدیک یک سوم تراکنش های کارت با کارت های اعتباری است.

وی ادامه داد: در کشور ترکیه نزدیک به 37 درصد از تراکنش ها سهم کارت های اعتباری است، در حالی که در کشور ما بر اساس آخرین اعلام بانک مرکزی منتشر کرده و مربوط به مرداد ماه امسال است این عدد کمتر از یک دهم درصد است. که متاسفانه آمار بسیار پایینی است.

این فعال حوزه بانکی درباره معوقات بانکی گفت: در حوزه معوقات بانکی کمتر از ده درصد از معوقات بانکی مربوط به تسهیلات خرد است . 90 درصد دیگر مربوط به تسهیلات کلان است نتیجه اینکه افراد با درآمد کم و متوسط بیش از افراد پردرآمد در بازپرداخت کارت‌ها متعهد بوده اند. در کارت اعتباری هم به همین صورت است و میزان معوقات در کارت های اعتباری از هزارم درصد هم کمتر است و از نرمی که در تهسیلات خرد، متوسط و کلان داریم معوقات بسیار پایین تر بوده است.

شکوهی درباره اعطای کارت اعتباری بر اساس مقررات بانک مرکزی توضیح داد: بخشی از ظرایط اعطای اعتبار مربوط به مقررات عمومی است و بخش دیگر مقررات مختص به خود بانک ها است که بر اساس دستور العمل داخلی آن بانک انجام می شود. اعطای اعتبار در بانک ملی نیز از طریق شعب و با حدود اختیار شعب صادر می شود. در حال حاضر حتی برخی از شعب ارائه تسهیلات بانکی خرد را متوقف کرده و به اعطای کارت های اعتباری می پردازند.

شکوهی با بیان اینکه بانک ملی از سال گذشته اعتبارات تا سقف 10 میلیون تومان را پرداخت می‌کرده است، ادامه داد: اکنون این تسهیلات تا سقف 10 میلیون تومان بر اساس قوانین بانک مرکزی در قالب کارت‌های اعتباری برنزی قرار می‌گیرند. بر اساس آمار تا کنون به جز کارت خرید اعتباری کالای ایرانی، بیش از 160 هزار کارت تا سقف 10 میلیون تومان صادر کرده‌ایم که از این میزان 22 هزار کارت از ابتدای مهر ماه و در قالب کارت اعتباری برنزی بوده است.

وی با بیان اینکه کارت‌های اعتباری نقره‌ای سقف تسهیلات 10 تا 30 میلیون تومانی دارند، اظهار کرد: 5 هزار و 500 کارت نقره‌ای و سه هزار کارت اعتباری طلایی نیز از ابتدای مهر ماه تا کنون از سوی بانک ملی صادر شده است.

شکوهی درباره میزان کارت‌های اعتباری فعال شده بیان کرد: از مجموع کارت‌های اعتباری صادر شده از سوی بانک ملی تا کنون حدود 75 درصد آن فعال شده است. از زمان درخواست کارت اعتباری تا زمان صدور و تحویل آن به مشتری حدود یک هفته زمان مورد نیاز است. علاوه بر آن مشتری می‌تواند در زمان دلخواه و در صورت نیاز از کارت‌ اعتباری خود استفاده کند و این دو علت فعال شدن تدریجی کارت های اعتباری است.

مدیر عامل شرکت توسعه سرمایه پیشگامان پویا ادامه داد: از 330 میلیون کارت بانکی تنها در حدود یک و شش دهم میلیون آن یعنی کمتر از نیم درصد کارت‌های اعتباری هستند که از نظر مبلغ تراکنش‌ نیز این آمار به یک دهم درصد تراکنش‌ها می‌رسد.

وی با بیان اینکه کارت‌های اعتباری ایران نیز باید به استانداردهای بین‌المللی نزدیک شود، گفت: در دنیا کارت‌های اعتباری در ماه خرید بدون پرداخت سود هستند همچنین بانک‌ها کارمزدی را به عنوان کار مزد پذیرندگی از فروشگاه‌ها دریافت می‌کنند.

شکوهی بیان کرد: این امر عملاً در کشور ما اتفاق نمی‌افتد و مشتری از ماه نخست سود پرداخت می‌کند و فروشگاه نیز با وجود اینکه کالای خود را با پول بانک به فروش می‌رساند اما سهمی را به بانک‌ها پرداخت نمی‌کند.

وی با یاد آوری اینکه بانک ملی ایران صدور کارت های اعتباری را از سال گذشته در این بانک کلید زده است گفت: تا کنون 160 هزار کارت با اعتبار 100 میلیون ریال صادر شده که 22 هزار فقره از آن مربوط به زمان بخشنامه اخیر بانک مرکزی درباره کارت های اعتباری مرابحه است. همچنین تا کنون بیش از 10 هزار و 500 کارت اعتباری نقره ای(اعتباری 100 تا 300 میلیون ریالی) و سه هزار کارت طلایی (اعتبار 500 میلیون ریالی) در بانک ملی ایران صادر شده است.

وی درباره هماهنگی برخی دارندگان کارت‌های اعتباری با فروشگاه‌ها برای دریافت وجه نقد تاکید کرد: امکان برداشت پول نقد با کارت اعتباری از دستگاه خودپرداز وجود ندارد اما برخی مشتریان با فروشگاه‌ها توافق کرده و عموماً به جای خرید وجه نقد دریافت می‌کنند.

مدیر عامل شرکت توسعه سرمایه پیشگامان پویا با بیان اینکه مشتری در پروسه دریافت تسهیلات بانک خُرد موظف به ارائه پیش‌فاکتور است، گفت: در این موارد عموماً پیش فاکتورهای صوری صادر می‌شود که این امر نظام بانکداری اسلامی را زیر سوال می‌برد.

به گفته وی در کارت‌های اعتباری این محدودیت‌ها وجود ندارند و نیازی به ارائه مستندات اشتباه و غلط همانند فاکتورهای صوری به بانک‌ها نیست.

شکوهی تاکید کرد: اما از این جهت که مشتری تمام اعتبار خود را در یک فروشگاه نقد می‌کند اقدام صحیحی نیست البته این روند به تصمیم مشتری بستگی دارد و می‌توان با دریافت کارمزد پذیرندگی از فروشگاه مانع چنین اقدام‌هایی شد.

وی درباره نرخ سود کارت‌های اعتباری نیز بیان کرد: از روز انجام تراکنش نرخ سود دریافت می‌شود و شرایط دریافت این کارت‌ها همانند دریافت تسهیلات خُرد از سیستم بانکی است.

مدیر عامل شرکت توسعه سرمایه پیشگامان پویا درباره امکان تبدیل کارت‌های برنزی و نقره‌ای به طلایی خاطر نشان کرد: میزان سقف اعتبارات این کارت‌ها بر اساس اعتبارسنجی حساب مشتری است و نمی‌توان در ماه نخست درخواست صدور کارت اعتباری برنزی آن را به کارت اعتباری نقره‌ای و یا طلایی تبدیل کرد بلکه باید مدتی از زمان صدور کارت بگذرد، تا در شعبه صادر کننده کارت بتواند با ارزیابی از رفتار اعتباری مشتری نسبت به درخواست افزایش اعتبار وی تصمیم گیری نماید.

مجید شکوهی در پاسخ به این سوال که چرا بانک ملی در صدور کارت اعتباری نسبت به سایر بانک ها عملکرد بهتری داشته و موفق تر از سایر بانک ها ظاهر شده است اظهار کرد: طبق آخرین آمار اعلام شده از سوی بانک مرکزی، 62درصد تراکنش های کارت های اعتباری متعلق به بانک ملی است.

وی ادامه داد: یک دلیل اینکه بانک ملی توانسته است چنین موفقیتی کسب کند این است که بانک، یک رشادت درسطح هئیت مدیره ویژه به خرج داد و موضوع کارت اعتباری را از ساختار عادی بانک جدا کرد؛ به طوری که شرکت توسعه سرمایه پیشگامان پویا یک شرکت ابزاری متعلق به بانک ملی هست و ارائه خدمات کارت اعتباری به ما واگذار شد. این واگذاری در بانک به اینکه ارائه کارت های اعتباری به سرعت راه اندازی و پیگیری شود، کمک شایانی کرد.

مدیر عامل شرکت توسعه سرمایه پیشگامان پویا ادامه داد: بانک انجام حوزه وسیعی از فعالیت های بانکی را به عهده دارد. اگر همه مسئولیت ها و کارهایش را باهم بخواهد پیش ببرد سرعت عمل بانک ممکن است تحت تاثیر قرار بگیرد. اما اختصاص دادن یک شرکت به کارت اعتباری طبیعی است که، هم باعث پیش رفتن اساسی تر کارها و هم باعث بالا رفتن سرعت عمل ارائه خدمات در حوزه کارت های اعتباری می شود.

شکوهی در پایان تاکید کرد: واگذاری بخش ارائه محصول و خدمات کارت های اعتباری در بانک ملی تصمیم شجاعانه ای بود، که امیدوارم تا رسیدن به سطح استاندارد های جهانی تداوم پیدا کند.

درابتدای این نشست حسین اردستانی رئیس روابط عمومی شرکت کارت های اعتباری بانک ملی با اشاره به نوع و نحوه عملکرد کارت های اعتباری، تشریح کرد: منظور از کارت اعتباری، اعتباری است که بانک در قالب یک کارت در اختیار فرد قرار می دهد و افراد می توانند تا سقف اعتباری که به آنها تعلق گرفته است از یک ریال تا کل مبلغ اعتبار موجود در کارت خود را خرج کنند.