با توجه به تجربیات گذشته و حال می ­توان گفت که دوری از خشونت به معنای انفعال و سکوت نیست، بلکه این راه دشوار نخست از دل بحث و گفت و گو و در ارتباط با واقعیات موجود، ترسیم می­ شود و سپس در دنیای واقعی تداوم و عینیت می ­یابد.

یک مدرس علوم سیاسی نوشت: خشونت پاسخ مناسبی برای خشونت نیست و اصولا خشونت­ ورزی، بازی در زمینی است که دولت­ها اغلب می­ خواهند و نتیجه آن هم از ابتدا روشن است. اتفاقا هنگامی­ که تعبیر مشهور دزموند توتو مبنی بر آنکه «انسانیت من با شما مرتبط است»، فراگیر شود، نخستین نشانه ­های شکست اخلاقی در اذهان دولتمردان پدید می­آید.

همین جا ممکن است این تردید یا اشکال مطرح شود که بالاخره در برابر خشونت رسمی و بی­رحمی ­های موجود چه باید کرد؟ آیا دوری از خشونت به معنای سکوت و پذیرش سرکوب نیست؟ کدام سیاست یا برنامه یا عملکرد - در گذشته - با دوری از خشونت اصلاح شده است که این ­بار جواب بگیریم؟ پاسخ این پرسش­های مهم ساده نیست، اما با توجه به تجربیات گذشته و حال می­ توان گفت که دوری از ابزار خشونت به معنای انفعال، سکوت و پذیرش سرکوب­های پیدا و پنهان نیست، بلکه این راه دشوار نخست از دل بحث و گفتگو و در ارتباط با واقعیات موجود، ترسیم می­شود و سپس در دنیای واقعی تداوم و عینیت می­یابد. این بحث و گفتگوی مداوم برای رسیدن به آرمان­های انسانی و حقوق بشر، به خاطر پرورش آگاهی و نیز چنانچه بهره ­مند از حضور عینی کنشگران باشد، قدرتی عمومی و ضمانت­ بخش ایجاد می­ کند که نمی ­توان آن را انکار کرد یا نادیده گرفت. در نتیجه، پیشبرد هدف از سویی به آگاهی شهروندان و از سوی دیگر به حضورشان در صحنه پیوند می­خورد، و دوری از خشونت در اینجا از روی قدرت است، نه ضعف. واقعیت آن است که در شرایط ضعف احزاب سیاسی و گروه­های مدنی، ورود به چرخه خشونت ممکن است به کنار زدن کارگزاران و دولت­ها بینجامد، اما بعید نیست که همچون تجربه مصر به نتیجه ­ای درخور ختم نشود (بازتولید استبداد) و یا چون تجربه لیبی شرایط هولناکی را به­ دنبال آورد (جنگ داخلی). بنابراین، شهروندان از خشونت به عنوان ابزار تحقق اهدافشان دوری می ­کنند.

به گزارش جماران ، در بخش های دیگری از یادداشت دکتر سید عبدالامیر نبوی آمده است:

اول. این نکته بدیهی می­نماید که هیچ حکومت یا نظام سیاسی را نمی ­توان یافت که از مشروعیت سیاسی ناب و حمایت کامل برخوردار باشد. همواره شهروندانی پیدا می­شوند که نسبت به ماهیت، تصمیمات یا عملکرد نظم سیاسی مستقر معترضند و نارضایتی خود را به­ نحوی که اثربخش بدانند، بیان می ­کنند. اینان ممکن است از انواع روش­ها و ابزارها برای بیان اعتراض خود و نیز جلب نظر دیگر شهروندان یا حتی بازیگران خارجی بهره بگیرند تا از وزن بیشتری در صحنه رقابت و کشاکش برخوردار شوند. آنچه برای تداوم حیات یک نظام سیاسی و ارتقای کارآمدی آن ضروری است، آنکه اکثر شهروندان باور خود را نسبت به حقانیت نهادهای حاکم از دست ندهند. از این­رو، نظام­ ها و دولت­ ها از انواع روش­ها و ابزارها برای حفظ باور شهروندان و حمایت آنان استفاده می­ کنند تا بتوانند فشارهای موجود داخلی و خارجی را با کمترین مشکل و هزینه پشت سر بگذارند. بحران واقعی زمانی آغاز می شود که تردیدی عمومی درباره مشروعیت سیاسی پدیدار شود.

دوم. فرسودگی مدیریتی موجب می­شود دولت­ ها دچار روزمرگی شده و از آمادگی ذهنی و عملی برای رویارویی با مشکلات و بحران­ها و نیز مواجهه با آینده برخوردار نباشند. در نتیجه، ساده­ ترین مشکلات و مطالبات در کوتاه­ مدت به بحران تبدیل می ­شود. در واقع، چون ظرفیت یا توانایی بالایی برای درک تحولات اقتصادی – اجتماعی و پویایی ­های فرهنگی جامعه وجود ندارد، به محض وقوع یک بحران، غافلگیری، حیرت و دستپاچگی رخ می­ دهد. پس از آن نیز همه کوشش­ها معطوف به جمع ­کردن آن در کمترین زمان ممکن می­ شود، نه بررسی و واکاوی آن برای کاهش هزینه ­های اجتماعی و جلوگیری از وقوع بحرانی مشابه در آینده. لذا در پس هر واقعه ­ای، بهت و تاسف برای مدتی فراگیر می­شود، ولی جای خود را به تامل و بازبینی خردمندانه مسئولیت­ها نمی ­دهد و این دور باطل ادامه می ­یابد.

سوم. تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران، دست­کم از دوره ۱۳۸۸ به این­ سو، سبب شده است کنشگری اینترنتی به عنوان بخشی مهم و انکارناپذیر از کنشگری سیاسی اجتماعی در ایران معاصر درآید. این گونه از کنشگری به­ دلایلی مانند آنکه سریع است، محدودیت ­های محیط واقعی را ندارد و استفاده از آن به سن، جنسیت و دیگر متغیرهای زمینه ­ای کاربران منوط نیست، جذابیت بیشتری پیدا کرده است. حتی اگر محدودیت ­های ناشی از کرونا نبود، باز هم حضور شهروندان، به ­ویژه نوجوانان و جوانان، در فضای مجازی طی سال­های گذشته چشمگیر بوده است و در این میان برخی پلتفرم­ها و برنامه­ ها، از اقبال بیشتری برخوردار بوده ­اند. مرور فهرست اعتراضات در سال­های اخیر نشان می­دهد که همزمان با افزایش بحران­ها در این سال­ها و عیان شدن ناکارآمدی سیستمی، مهاجرتی گسترده به فضای مجازی رخ داده است.

...

حال، پرسش آنکه در وضعیتی که مدتهاست همه ­چیز در حالت تعلیق قرار دارد و افقی در دسترس دیده نمی­ شود ... چه باید کرد که فرسودگی و سترونی دولت به ملت سرایت نکند؟ همان­قدر که از رویارویی با این پرسش­ها گریزی نیست، پاسخ به آنها هم راحت نیست. حال که از رهبری کاریزماتیک یا دخالت قدرت­های خارجی برای خروج از بن­ بست خبری نیست، و چه بهتر که از اینها اثر و خبری نیست، باید به فکر راه جدیدی بود. یافتن راهی جدید است که چنین تجربه ­ای را در حیات جمعی ایرانیان یگانه خواهد کرد.

 

----------------------------------------------------------------------------------------

* دانشیار علوم سیاسی و عضو هیات مدیره انجمن علمی مطالعات صلح ایران

منبع: وبسایت انجمن

 

انتهای پیام
این مطلب برایم مفید است
2 نفر این پست را پسندیده اند

موضوعات داغ

وبگردی

    نظرات و دیدگاه ها

    مسئولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آنهاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.