جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

کانال تلگرام؛

نوآوری در فُحش

امروز کلمات فرهنگ و فرزانگی و عقلانیت و خردمندی، چنان ارج و قربی یافته‌اند که کسی از آنها اظهار سیری و بیگانگی نمی‌کند؛ اما چون به‌واقع هنوز از مرام و اندیشۀ پیشین خود دست نشسته‌ایم و حُقۀ مهر بدان مُهر و نشان است که بود، ادبیاتی دیگر اختراع کرده‌ایم.

کد خبر: ۷۱۴۹۰۵
نوآوری در فُحش

به گزارش جماران، رضا بابایی در کانال تلگرامی خود نوشت: 

سرزنش عقل در متون عرفانی، و دون‌پایگی آن در فقه، داستانی است که بیش‌وکم همه می‌دانیم. عقل‌گریزی اهل عرفان، اگرچه از لونی دیگر است و نباید عقل را در آثار آنان در مقابل جهل نشاند، ناخواسته تأثیری شگرف بر فرهنگ عمومی ایرانیان و مسلمانان گذاشته است. منبع بودن عقل در فقه نیز در قیاس با نقل، مانند ناودان در برابر باران است:

وحی و مکشوفست ابر و آسمان

فکر و اندیشه‌ست مثل ناودان

موفقیت‌های نسبی مغرب‌زمینیان در معیشت و رفاه، بهداشت و سلامت، صنعت و ابزارسازی، حقوق و قانون، نظم و امنیت و مانند آن، کم‌کم آبرویی برای عقل و دانش خرید و عرق شرم را از پیشانی خردگرایی شست. حدود صدوپنجاه سال است که خردستایی و عقل‌نوازی جای خود را در فرهنگ ما باز کرده است. دست‌کم زبان‌ها آسان‌تر و شجاع‌تر از قبل در ستایش عقل می‌چرخند. اما عقل‌گرایی برای ما مانند اتاق پذیرایی یا بیرونی در خانه‌های سنتی شده است؛ یعنی گه‌گاه و به‌ضرورت یا برای آبروداری از آن استفاده می‌کنیم. بله؛ دیگر خبری چندان از آن سرزنش‌ها و بدوبیراه‌گویی‌ها نیست؛ اما راهی دیگر برای فروکوفتن و سرزنش عقل یافته‌ایم. پیشتر اگر کسی می‌خواست به فرمان عقل گردن نگذارد، رک و راست می‌گفت: 

آزمودم عقل دوراندیش را

بعد از این دیوانه سازم خویش را

عاشقم من بر فنِ دیوانگی

سیرم از فرهنگ و از فرزانگی

امروز کلمات فرهنگ و فرزانگی و عقلانیت و خردمندی، چنان ارج و قربی یافته‌اند که کسی از آنها اظهار سیری و بیگانگی نمی‌کند؛ اما چون به‌واقع هنوز از مرام و اندیشۀ پیشین خود دست نشسته‌ایم و حُقۀ مهر بدان مُهر و نشان است که بود، ادبیاتی دیگر اختراع کرده‌ایم. از مهم‌ترین و رایج‌ترین کلمات این ادبیات، دشنامی به نام «روشنفکربازی» است. انکار نمی‌کنم که عده‌ای ادای روشنفکری درمی‌آورند و با آن بازی می‌کنند. اما این را هم انکار نمی‌توان کرد که کلمۀ «روشنفکربازی» اختراع همان کسانی است که پیشتر راحت‌تر و آسوده‌تر چپق عقل را چاق می‌کردند. «روشنفکری» و «روشنفکربازی» فحشی است که معمولا نثار کسانی می‌کنند که زیر بار برخی باورهای سنتی و شیوه‌های زیستی قدیم نمی‌روند. از همین دست است فحش‌های «غرب‌زده»، «لیبرال»، «سکولار»، و...

 

انتهای پیام

دیدگاه شما