محمد قنبری، پژوهشگر و مدرس دانشگاه، برگزاری نمایشگاه مجازی کتاب همزمان با آتشبس ناپایدار را نماد تابآوری فرهنگی ایرانیان و نمونهای از تلفیق پایداری با فناوری دانست که به تداوم حیات فکری جامعه در دل بحرانها گواهی میدهد.
به گزارش جماران، محمد قنبری، پژوهشگر رسانه، مدرس دانشگاه و دورههای سواد رسانهای و نویسنده تالیفاتی در حوزه فضای مجازی در گفتوگو با ستاد خبری هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران، همزمانی این رویداد با روزهای آتشبس ناپایدار «جنگ رمضان» را واجد پیامهای نمادین پرمعنایی خواند و گفت: اگر تحلیلی به ماجرا نگاه کنیم، این رویداد فرهنگی در این برهه از زمان یک تصویر چندلایه از تابآوری فرهنگی ایران را به جهان مخابره میکند.
قنبری در این باره توضیح داد: نخستین تصویر اثبات این نکته است که حیات فرهنگی ایران به ثبات سیاسی و اقتصادی گره نخورده است. برگزاری یک رویداد فرهنگی درست در شرایطی که اوضاع چندان آرام نیست، نشان میدهد جریان فرهنگ در این کشور ریشه در پایداری اجتماعی و عزم مردم برای ادامه گفتوگو، مطالعه و تولید اندیشه دارد. فرهنگ برای ما فقط یک فعالیت حاشیهای و مناسب روزهای خوشی نیست؛ یک راه بقاست.
او دومین تصویر را نمادی از «مقاومت نرم» ایرانیان در «جنگ رمضان» خواند و ادامه داد: وقتی سایه نااطمینانی ناشی از یک آتشبس شکننده روی سر جامعه است، برپا کردن یک نمایشگاه مجازی برای خرید و ترویج کتاب، خودش نمادی از «مقاومت نرم» و یک کنش فرهنگی امیدبخش است. پیام این حرکت به دنیا روشن است؛ «ما حتی وقتی نمیدانیم فردا چه میشود، حتی وقتی گلولهها خاموش و روشن میشوند، هنوز به کتاب، به فکر و به واژهها پناه میبریم.» این یعنی ایران ملتی است که در اوج فشارها هم به جای صدای خشم، صدای دانایی را بلند نگه میدارد.
فناوری در خدمت پایداری
این مدرس سواد رسانهای، مجازی بودن نمایشگاه را نیز واجد یک تصویر با پیام مستقل دانست و گفت: اینکه چنین رویدادی بر بستر دیجیتال برگزار میشود، گویای انطباق فرهنگی با جهان دیجیتال است. ما نشان میدهیم که بلدیم در بحبوحه بحران هم چطور با ابزارهای فناورانه، شبکه فرهنگی کشور را زنده و پویا نگه داریم. این فقط تابآوری فرهنگی نیست؛ یک جور تابآوری فناورانه هم هست.
او درباره تأثیر این رویداد بر جامعه جهانی هم اشاره کرد: ناظران خارجی از تماشای چنین رویدادی به این نتیجه میرسند که ایران یک فرهنگ زنده، مستقل و پرقدرت دارد که فراتر از بحرانهای مقطعی فکر میکند. این تصویر، هویت ایرانی را در ذهن جهانیان تقویت میکند؛ هویتی که بهجای فروپاشی و زوال در برابر فشار، با خلاقیت و دانش مقاومت ایستادگی میکند.
قنبری در پاسخ به این پرسش که مطالعه چه کتابهایی را در این شرایط به مردم ایران پیشنهاد میکند، چند اثر مستند و داستانی از خود را معرفی کرد. او با اشاره به دو کتاب «مهشکن» و «فانوس» از انتشارات نواندیشان دنیای کتاب گفت: این دو عنوان، داستانهای کوتاهی در دل فضای مجازی هستند که راهکارهای تربیتی سادهای برای کاهش استرس و مقابله با تهاجمات رسانهای بهخصوص اخبار و شایعات ارائه میدهند. مناسب همین روزهایی که ذهن مردم از شدت اطلاعات ضد و نقیض گمراه میشود.
او در ادامه به رمان «از پمبا تا ماریانا» از انتشارات شهید کاظمی اشاره کرد که ماجرای استفاده اسرائیل از علوم غریبه و ماوراءالطبیعه را روایت میکند. قنبری همچنین کتاب «هک پلاس» از نشر صاد را نیز معرفی کرد که داستانی درباره نفوذ امنیتی سرویسهای اطلاعاتی، از جمله موساد، به حریم خانوادههای ایرانی است. این مدرس دانشگاه همچنین از رمان «پرونده فوق سری ۲۰۴۰» نام برد که به ترورهای دانشمندان هستهای کشور میپردازد.
قنبری درباره آثار مورد اشاره خود چنین توضیح داد: تمام این کتابها مستند هستند و پیش از نوشتنشان پژوهش لازم انجام شده است. نکته مشترک همهشان این است که فاصله بین ادعا تا اقدام را در قالب یک روایت داستانی روشن میکنند.
این پژوهشگر در بخش دیگری از این گفتوگو، درباره مهمترین پیامی که رسانهها باید این روزها درباره کتاب و کتابخوانی به مردم منتقل کنند، گفت: رسانهها باید چند نکته را مدام تکرار کنند. اول این که کتاب خواندن یک تکلیف درسی یا سرگرمی تشریفاتی نیست؛ یک مهارت است که کیفیت زندگی را در هر سن و شغلی بالا میبرد. دوم اینکه آدم کتابخوان، سرعت یادگیری و قدرت تحلیلش بالاتر از دیگران است و این ویژگی در روزگاری که اخبار ضدونقیض و اطلاعات پراکنده همه را گیج میکند، غنیمت بزرگی است.
وی افزود: سوم این که خواندن کتاب، راه میانبُری است برای دسترسی به تجربهها، جهانبینیها و مهارتهایی که شاید سالها طول بکشد تا خودمان شخصاً تجربهشان کنیم. چهارم این که کتاب در مقایسه با بسیاری از تفریحات و سرگرمیهای امروز، کمهزینهتر و در عین حال آرامبخشتر و سازندهتر است؛ و پنجم اینکه کتاب و کتابخوانی میتواند یک فعالیت اجتماعی و فرصت همدلی از باشگاههای کتابخوانی تا گفتگوهای خانوادگی و دوستانه ایجاد کند.
او در پایان با قدردانی از متولیان نمایشگاه مجازی کتاب تهران تأکید کرد: در این اثنا پرداختن به چنین رویداد بزرگ فرهنگیای مصداق واقعی تداوم فرهنگ و ایستادگی ملی ما ایرانیان است.
