نویسنده کتاب «ماجراجوییهای اخلاقی» گفت: کودکی که امروز پرورش میدهیم فردا سیاستمدار و سیاستگذار، پزشک، قاضی، ساختمانساز و معلم این مملکت خواهد بود و بنابراین اتفاقا ما باید به اخلاق خرد و پرورش آن زیاد دقت کنیم؛ ضمن اینکه کاملا موافقم در زمینه اخلاق کلان باید قویتر از این عمل کنیم.
آیین رونمایی از کتاب سه جلدی «ماجراجوییهای اخلاقی» اثر مهرنوش هدایتی و روحالله کریمی، با حضور دکتر فاطمه طباطبایی در مؤسسه آئیه مهرآیین برگزار شد.
به گزارش خبرنگار جماران، جواد مددی معاون اداری و مالی مؤسسه فرهنگی آئینه مهرآیین طی سخنانی در این مراسم گفت: همه طرحهای پژوهشی ما از جمله کتاب «ماجراجوییهای اخلاقی» مباحث بنیادین و کاربردی است؛ یعنی هم مبانی علمی و تئوریک و هم مبانی کاملا کاربردی دارد. از این طرحهای پژوهشی ما تا کنون دو ترجمه و پنج کتاب چاپ شده و کتابهای ما در مدارس به شدت مورد استقبال است و این کتابها به چاپهای سوم و چهارم هم میرسد.
وی با اشاره به برگزاری دورههای آموزشی توسط مؤسسه فرهنگی آئینه مهرآیین، افزود: ما دورههای سواد رسانه، فضائل اخلاقی و اسرار رمضان را برگزار کردیم و با مجموعه انجمن علمی عرفان اسلامی هم شرح دعای سحر را داشتیم. بودن این دو مجموعه در کنار هم با یک هدف مشخص، دستاوردهای ارزشمندی برای ما داشت که نمونههایش همین دورهها بود. دوره «به سوی بیداری» هم کار مشترکی است که بین انجمن و مؤسسه آئینه مهرآیین دارد اتفاق میافتد.
مددی با تأکید بر اینکه جامعه ما به بحث «زیست اخلاقی» نیاز دارد، اظهار داشت: ما در بحث گفتمان مشکل داریم. شیوهها و تکنیکهای گفتوگو را مربیان ما بر اساس یافتههای علمی در این دورهها استفاده کردند. ما همچنین کارگاههای آموزشی تربیت مربی و بحثهای سبک زندگی معنوی را در داخل و خارج از کشور داشتیم. بازخورد این دورهها برای ما خیلی مهم بود. هر جایی که ما دوره برگزار کردیم، استقبال کردند که تداوم داشته باشد. مشخص است که اثربخشی و کارآیی دارد که این اتفاق میافتد.
وی با بیان اینکه مؤسسه آئینه مهرآیین در حوزه فرهنگی هم تلاشهای ارزشمندی داشته است، تصریح کرد: دوستان ما در فضای مجازی خیلی فعال هستند. در مجموعه نقد فیلم داشتیم. این کارها به همت خانم دکتر طباطبایی و همکاری با انجمن علمی عرفان اسلامی انجام شده است.
متینه پاکیده، معاون پژوهشی مؤسسه فرهنگی آئینه مهرآیین، نیز در این نشست گفت: کودکان و نوجوانان آیندهسازان این مرز و بوم هستند و مؤسسه ما اهتمام ویژهای برای تبیین مؤلفههای اخلاقی این قشر گذاشت. مؤلفههای اخلاقی در سراسر دنیا یکسان، پذیرفته شده و مورد تأیید هستند. اما به واسطه دین اسلام «مکارم اخلاق» برای ما دارای اهمیت ویژهای است.
وی افزود: در این شکی نیست که مؤلفههای اخلاقی در سراسر دنیا از ارزش ویژهای برخوردار هستند. اما چه میشود که انسان در بزنگاههای مختلف زندگی میان آنچه که آموخته و میداند صحیح است با چیزی که در ظاهر سود مادی برای او دارد، دچار شک و تردید میشود؟ پاسخ به این سؤال ما را بر آن داشت که مطالعات و بررسیهای مختلفی انجام دهیم تا روشها و فضاهایی را شناسایی کنیم که طوری این مؤلفههای اخلاقی را به فرزندانمان منتقل کنیم که در تاروپود ضمیرشان نقش ببندد و در بزنگاههای زندگی بتوانند انتخاب اخلاقی داشته باشند.
پاکیده یادآور شد: فضای مجازی بستری است که میتواند به صورت بالقوه آسیبها و فواید زیادی داشته باشد. بینش و پژوهشی که کودکان ما و خانوادهها در خصوص این معایب و خطرات پیدا میکنند، به آنها کمک خواهد کرد که در آینده از آسیبهای احتمالی پیشگیری کنند. به همین خاطر پژوهش مفصلی در خصوص «سواد رسانه» و «اخلاق و رسانه» توسط این مؤسسه انجام شد و بر اساس آن دورههای مختلفی در مؤسسه فرهنگی آئینه مهرآیین برگزار شده و خواهد شد.
وی تأکید کرد: ما به این نتیجه رسیدهایم که هرچه پیوند بین فرزندان ما با فرهنگ بومی منطقه و کشورشان عمیقتر باشد، اعتلا و غنای فرهنگی بهتری خواهند داشت. به همین خاطر مجموعهای از آداب و رسوم ایرانی – اسلامی که تکیه بر اخلاق دارند و تعدادشان کم هم نیست را در یک کتاب به نام «آئینه آیینها» گردآوری کردیم؛ و با زبانی زیبا و سلیس که قابل لمس و درک برای کودکان و نوجوانان باشد، به چاپ رسیده است.
به گزارش خبرنگار جماران، فلاح ناظر علمی کتاب «ماجراجوییهای اخلاقی» نیز در این مراسم گفت: همان طوری اقتصاد را به خرد و کلان تقسیم میکنیم، در حوزه اخلاق هم میتوانیم از این اصطلاحات وام بگیریم و متناظر با همین اصطلاحات در حوزه اخلاق هم بگوییم اخلاق خرد و کلان داریم. یعنی میتوان گفت «اخلاق خرد» ناظر به رفتارهای فردی، خانوادگی و بین شخصی است و پا را از این فراتر نمیگذارد ولی «اخلاق کلان» ناظر به رفتارهای نهادی، سازمانی و نظامها است. به بیان دیگر ما در اخلاق خرد با مسئولیت فرد روبرو هستیم اما در اخلاق کلان با یک هویت جمعی سیستمی روبرو هستیم.
وی با بیان اینکه خیلی وقتها حسنات فردی موجب سیئات جمعی میشود، تصریح کرد: خیلیها فکر میکنند اخلاق کلان جمع جبری اخلاقهای خرد است ولی اصلا این طور نیست. ما در اخلاق کلان با یک هویت حقیقی روبرو نیستیم و با یک هویت حقوقی روبرو هستیم؛ باید این را درک کرد. من فکر میکردم همه فعالیتهای این مؤسسه در حوزه اخلاق خرد است ولی دیدم توجهاتی هم اتفاق افتاده که خیلی ارزشمند است.
فلاح افزود: یادمان باشد که متمرکز شدن در حوزه اخلاق خرد، به خود اخلاق آسیب میزند. ما هر قدر جامعه و فرزندان خودمان را به سمت «زیست اخلاقی» و «سبک اخلاقی» پیش ببریم و تأکید بیشتری داشته باشیم، روز به روز دغدغه اخلاقی فرزندان ما بالاتر میرود و به مسائل اخلاقی حساستر میشوند و مسائل اخلاقی را جدیتر میگیرند. اما در سیستمها، سازمانها و نهادهایی که خودشان اخلاقی نیستند، ما بخواهیم اخلاقپروری کنیم، در واقع با یک فروکاهش اخلاقی روبرو میشویم. به نظر من انگیزهها را از دست میدهیم و حتی دچار توهم اخلاقی میشویم.
وی تأکید کرد: به نظرم امروز بسیاری از ایرانیها متوجه این نکته شدهاند که زیست اخلاقی در ایران با هزینههای هنگفت اخلاقی روبرو شده؛ این خیلی آسیب بزرگی است و باید حواسمان باشد که از کجا داریم این چوب را میخوریم و این درد را متحمل میشویم. اگر اخلاق کلان جدی گرفته نشود، هرقدر روی اخلاق خرد سرمایهگذاری کنیم، مثل فوارهای است که با فشار زیاد آب را به بالا میفرستید ولی دوباره به جای خودش بر میگردد.
به گزارش خبرنگار جماران، مهرنوش هدایتی نویسنده کتاب «ماجراجوییهای اخلاقی» در خصوص نحوه شکلگیری این کتاب گفت: ما از طرف مؤسسه فرهنگی آئینه مهرآیین دعوت شدیم برای اینکه پژوهشی در حوزه اخلاق داشته باشیم. سالها قبل من و آقای دکتر کریمی از طریق برنامه «فلسفه برای کودکان» به نوعی با حوزه پرورش اخلاق آشنا بودیم و در این زمینه کارهای پژوهشی متعددی را انجام داده بودیم.
وی با اشاره به نگاه ارزشمند مؤسسه آئینه مهرآیین، افزود: مفاهیم مختلف اخلاقی به ما پیشنهاد و قرار شد که در مورد اینها کتاب یا پژوهشی انجام بدهیم. جلسات متعددی داشتیم و موفق شدیم 37 موضوع یا مفهوم فلسفی را انتخاب و در مورد آنها کار کنیم؛ که حدس میزدیم در اولویت باشند و مفاهیم دیگر را پوشش بدهند. اجازه خواستیم به سبک خودمان این 37 مفهوم را تبدیل کنیم به سبک کندوکاو محوری که میتواند به صورت پرورش روحیه اخلاقی در کودکان تا بزرگسالی جا باز کند.
هدایتی اظهار داشت: ما تصمیم گرفتیم که حتی رویه پژوهش یا تولید محتوای کتاب را به صورت کندوکاو محور پیش ببریم. یعنی به جای اینکه فقط منابع موجود را بخوانیم و آنها را به تسهیلگر یا مربی پرورش اخلاقی توضیح بدهیم، خودمان هم به صورت کندوکاو محور نگارش را شروع کنیم. لذا دو تیم مجزا تشکیل دادیم از جوانان خوشفکری که میدانستیم مشتاق و علاقهمند هستند و به مدت تقریبا یک سال جلسات هفتگی داشتیم و یک مفهوم اخلاقی مثل «همت بلند» و «امیدواری» مورد بررسی قرار میگرفت و همه اینها یادداشت میشد.
وی افزود: ما معتقد بودیم کودک با موضوعی خوب ارتباط برقرار میکند که با تجربه زیسته او نزدیک باشد. یعنی مثلا به جای اینکه بگوییم خشم را باید با این مراحل کنترل کنید، با داستان کودک را به فضایی ببریم که آن را تجربه و با خودش فکر کند که اصلا چشم چه نوع موقعیتی است. بعد مطابق روش «فلسفه برای کودکان» پرسشهایی برای بحث کودک یا تسهیلگر در انتهای داستان میآوریم. این پرسشها دانشآموز را به یک بحث متقابل و جمعی هدایت میکند. از نظر ما تک تک دانشآموزان صاحب خرد هستند و بنابراین همه آنها از طریق این پرسشها وارد بحث میشوند.
وی تأکید کرد: ما به جای اینکه فقط یک داستان، طرح درس یا بازی داشته باشیم، برای هر مفهوم بین 15 تا 20 بازی و فعالیت طراحی کردیم. علتش این است که یک مربی با ارزیابی کلاس متوجه شود که کدام بازی برای آن کلاس مناسب است. شاید در مدرسهای که بچهها آمادگی هوشی یا دانش از قبل داشتند، بتوانند از بازیهای سختتر و پیچیدهتر استفاده کنند و در مدرسه دیگری بازیها و فعالیتهای سادهتر بتوانیم در اختیار بگذاریم.
نویسنده کتاب «ماجراجوییهای اخلاقی» در بخش دیگری از سخنان خود یادآور شد: کودکی که امروز پرورش میدهیم فردا سیاستمدار و سیاستگذار، پزشک، قاضی، ساختمانساز و معلم این مملکت خواهد بود و بنابراین اتفاقا ما باید به اخلاق خرد و پرورش آن زیاد دقت کنیم؛ ضمن اینکه کاملا موافقم در زمینه اخلاق کلان باید قویتر از این عمل کنیم.
به گزارش خبرنگار جماران، روحالله کریمی، نویسنده دیگر کتاب «ماجراجوییهای اخلاقی» نیز در این مراسم گفت: واقعا این نگاه برای ما وجود نداشت که طرحی ارائه بدهیم و اعتبار دریافت کنیم. این طوری نگاه میکردیم که جای خالی برای این کتاب وجود دارد و میدانستیم با توجه به فضایی که داریم کار میکنیم، این کتاب میتواند آن جای خالی را پر کند. الآن احساس خوبی دارم که معلمان و مدیران مدارسی هستند که تماس میگیرند و با افتخار و حس خیلی خوب میگویم این کتاب بیرون آمده است.
وی افزود: اگر لیست این 37 موضوع را برای شما بخوانم، متوجه خواهید شد که خیلی از این مباحث «غایبان بزرگ مدرسه» هستند؛ یعنی چیزهایی که واقعا لازم است بچهها به آنها فکر کنند و در موردش بدانند و ما همیشه میگوییم چرا مدرسه به اینها نمیپردازد و اینها در مدارس ما جای ندارند. یک زمانی اگر پدر و مادر به کودک توصیه اخلاقی میکردند، میپذیرفت؛ ولی الآن آن دوره نیست و الآن کودک و نوجوان پرسشگر شده است. این کتاب با همین چهارچوب نظری تهیه شده و این امکان را میدهد که در رابطه با مفاهیم اخلاقی و معنوی صحبت شود.
کریمی تأکید کرد: به نظر ما در پس این مفاهیم اخلاقی عقلانیتی وجود دارد که مربی و تسهیلگر در صورتی که آگاه باشد میتواند به بچهها کمک کند که با این مفاهیم آشنا شوند و آن را خواهند پذیرفت؛ چرا که ما میدانیم در پس اینها عقلانیتی هست. آن چهارچوب اینجا توضیح داده شده و تبیین هر موضوع در ابتدای هر فصل صورت گرفته؛ فعالیتها و بازیهایی که تا جای امکان آنها را آوردیم و به یکی دو تا اکتفا نکردیم. در آخر هر فصل هم منابع بیشتری برای مطالعه و کار شامل داستان، فیلم و پویانمایی پیشنهاد کردیم.
به گزارش خبرنگار جماران، در پایان این مراسم با حضور دکتر فاطمه طباطبایی و حجتالاسلام و المسلمین نوری شاهرودی از کتاب سه جلدی «ماجراجوییهای اخلاقی» رونمایی شد.
