جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

توصیه آیت الله جوادی آملی برای رسیدن به همت بلند

در بخشی از کتاب حکمت عبادات آیت الله جوادی آملی آمده است: انسان نباید خود را با افراد تبهکار و فاسق و منافق بسنجد و بگوید: الحمدلله خوشا به حال ما که در این راه آمدیم و به دام کفر و نفاق نیفتادیم.

کد خبر: ۱۳۶۱۷۸۰
توصیه آیت الله جوادی آملی برای رسیدن به همت بلند

به گزارش جی پلاس، بر اساس روایات، انسان برای دست یابی به «همت بلند» باید از چه کسانی الگوبرداری کند؟

پاسخ اجمالی:

امام مجتبی(ع) می فرمایند: «هرگز خود را با بدان و اهل دنیا نسنجید وگرنه ضرر کرده‌ اید» بلکه باید خود را با شهدای کربلا و یاران پاک امام حسین(ع) سنجید، همانها که با پیروی از امامشان اسطوره های آزادگی و بلند نظری را خلق کردند؛ راه باز است؛ فقط باید همت را بلند داشت. امام علی(ع) در دعای کمیل به ما می آموزد که از خدا بخواهیم ما را به حدی برساند که بالاتر از آن حد کسی نیست: «وَ أَقْرَبِهِمْ مَنْزِلَةً مِنْکَ وَ أَخَصِّهِمْ زُلْفَةً لَدَیْک‌».

پاسخ تفصیلی:

درباره نقش الگوگیری در داشتن همت بلند، مرحوم صدرالمتألّهین می گوید: «انسانی که محصول عمر او ساختن یک قصر و تهیه کردن یک سلسله امور مادی و مالی باشد، هرگز ترقی نمی کند. شاخه ‌های درختی که بالا آمده فرع درخت است نه اصل آن. اصل، که ریشه و مغز و سر آن است، در گل فرو رفته است. همین گونه انسانی که در طبیعت فرو رفته و دل به گِل داده و تمام فکر و همتش آن است که از زمین در بیاورد و زمین را مزین کند، مانند درختی است که تمام عمق فکرش به درون خاک رفته و پاهای او چون شاخه بالا آمده باشد. کجا او ترقی دارد؟ خاکی را روی خاکی انباشته، هر چه بیشتر به گل فرو برود شاخه ‌ها و فروع آن بیشتر است. شاخه‌ های درخت چنار بلندتر است، چون فرورفتگی آن در عمق خاک بیشتر است».(1)
لذا فرمودند: شما انسانید، مانند فرشته باشید نه چون درخت. بالا بیایید و خود را از خاک و گل رها کنید. کی ما می‌ فهمیم که بالا آمده‌ ایم؟ انسانی که چیزی نفهمد و فهم خویش را سر پل عقل قرار ندهد بالا نمی‌ آید و هرگاه عقل را وسیله عقال کردن شهوت و غضب کند و دست و بال شهوت و غضب و غرور را ببندد بالا می ‌آید. راستی تا کی به طرف خاک و طبیعت؟!
چو سرو و سنبله بالا روش باش *** بسان بید سوی پست منگر
انسان نباید خود را با افراد تبهکار و فاسق و منافق بسنجد و بگوید: الحمدلله خوشا به حال ما که در این راه آمدیم و به دام کفر و نفاق نیفتادیم. امام مجتبی(علیه ‌السلام) می فرماید: «هرگز خود را با بدان و اهل دنیا نسنجید وگرنه ضرر کرده‌ اید». خود را با شهدای کربلا و یاران پاک ابا عبدالله الحسین (علیهم ‌السلام) بسنجید، با آنان که چهل سال با وضوی نماز عشای خود نماز صبح را خواندند! راه باز است و به مقام بلند رسیدن وقف کسی نیست، همت را باید بلند داشت. به ما آموخته ‌اند که هر شبِ جمعه در دعای کمیل از خدا بخواهیم ما را به حدی برساند که بالاتر از آن حد کسی نیست: «وَ أَقْرَبِهِمْ مَنْزِلَةً مِنْکَ وَ أَخَصِّهِمْ زُلْفَةً لَدَیْک‌» تنها همت ما این نباشد که به جهنم نرویم، خداوند در قیامت بسیاری از افراد را نمی ‌سوزاند، بچه ‌ها، دیوانه‌ ها، مستضعفانی که دسترسی به معارف و احکام الهی نداشته ‌اند به جهنم نمی ‌روند، به جهنم نرفتن هنر نیست.(2) امیر مؤمنان(علیه ‌السلام) از رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) نقل می کند که فرموده: «إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یُحِبُّ مَعَالِیَ الْأُمُورِ وَ یَکْرَهُ سَفْسَافَهَا»(3)؛ (خداوند همّتها و فکرهای بلند را دوست دارد و از کارهای پست و فرومایه اکراه دارد).
این حدیث بلند رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم)، جوانمردی چون حسین بن علی(علیهما ‌السلام) را تربیت می کند، هم او که به ما می ‌آموزد چگونه انسان به مقام بلند راه می ‌یابد و چگونه ملتی بلند همت می شود. وقتی به آن حضرت گفتند: یمن آشوب است، حجاز و عراق و بسیاری از مناطق دیگر آشوب است کجا می‌ خواهی بروی؟ فرمود: «وَ اللَّهِ لَوْ لَمْ یَکُنْ مَلْجَأٌ وَ لَا مَأْوًى لَمَا بَایَعْتُ یَزِیدَ بْنَ مُعَاوِیَة»(4)؛ (اگر همه دنیا ناامن باشد و جایگاه امنی در دنیا یافت نشود من [دست از قیام بر نمی‌ دارم و اهل تسلیم نیستم و] با یزید بیعت نمی‌ کنم). در مکتب امامت، ترس ترسانده شده است، ترس حق ندارد نزد اولیای الهی خودنمایی کند!(5)

پی نوشت:

1. تفسیر القرآن الکریم‌، صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم‌، تحقیق: خواجوى، محمد، انتشارات بیدار، قم‌، 1366 شمسی، چاپ: دوم‌، ج 1، ص 117.

2. عبادت اگر برای ترس از جهنم باشد چون عبادت بردگان است... (نهج البلاغة، شریف الرضى، محمد بن حسین‌، محقق / مصحح: صبحی صالح، هجرت‌، قم‌، ‌1414 قمری، چاپ: اول، ص 510، (حکمت 237).
3. إختیار معرفة الرجال‌، کشى، محمد بن عمر، محقق / مصحح: طوسى، محمد بن حسن / مصطفوى، حسن‌، مؤسسه نشر دانشگاه مشهد، مشهد، 1409 قمری، چاپ: اول‌، ص 206.
4. بحار الأنوار، مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى‌، محقق / مصحح: جمعى از محققان‌، دار إحیاء التراث العربی‌، بیروت‌، 1403 قمری‌، چاپ: دوم، ج ‌44، ص 329، باب 37 (مَا جَرَى عَلَیهِ بَعدَ بِیعَةِ النَّاسِ لِیَزِیدِ بنِ مُعَاوِیَةِ إِلَى شَهَادَتِهِ صَلَواتُ اللهِ عَلَیهِ وَ لَعنَةُ اللهِ عَلَى ظَالِمِیهِ وَ قَاتِلِیهِ وَ الرَّاضِینَ بِقَتلِهِ وَ المُؤَازِرِینَ عَلَیهِ).
5. گردآوری از کتاب: حکمت عبادات، جوادی آملی، عبدالله، محقق: شفیعی، حسین، مرکز نشر اسراء، قم، 1388 شمسی، چاپ: پانزدهم، ص 121.
انتهای پیام

دیدگاه شما