نیشن در ادامه مینویسد:
این تخلفات شامل آغاز و تداوم جنگ با ایران بدون دریافت مجوز لازم از کنگره، هدایت عملیات نظامی در یمن و منطقه کارائیب بدون چنین مجوزی و کاهش اقدامات حفاظتی از غیرنظامیان گرفتار در مناطق جنگی خارج از کشور است.
اما هر اندازه این موارد شایسته توجه باشند، در بیان تخلف اصلی و نابخشودنی او ناتواناند: سوءمدیریت راهبردی هنگام فرماندهی نیروها در میدان نبرد.
هگست خود درباره ضرورت پاکسازی نیروهای مسلح از ژنرالها و دریاداران بیکفایت، که به ادعای او بسیاری از آنها ترفیع خود را در نتیجه نوعی فرایند تبعیض مثبت دریافت کردهاند، و حفظ تنها کسانی که قادر به جنگیدن و پیروز شدن هستند، بسیار صریح سخن گفته است.
او در ۳۰ سپتامبر خطاب به جمعی از افسران جوان گفت: «دولت قبلی ژنرالهای از نظر سیاسی صحیح میخواست. ما فقط ژنرالهای با عملکرد برتر را میخواهیم. این فقط قبولی یا مردودی نیست... بهترینها پیش میروند، بدترینها نه.»
وزیر هگست میخواهد ما و تمامی اعضای کنگره باور کنیم که او در زمره ژنرالهای موفق قرار دارد و بنابراین باید در سمت خود ابقا شود.
هگست در ۱۰ نوامبر، پس از سرزنش ماسی، که او را «یک نماینده کنگره ناراضی و شکستخورده» خواند، و دیگران در کنفرانس مطبوعاتی صریح خود در پنتاگون، تلاش کرد از سوابق خود بهعنوان فرمانده کل نیروهای ایالات متحده دفاع کند.
او درباره جنگ علیه ایران گفت: «با هر معیاری، ما به یک پیروزی نظامی تاریخی دست یافتیم.»
اما این یک جعل محض است. اگر هگست خود را ملزم به رعایت همان استانداردهای بالایی میدانست که ظاهراً برای ژنرالهایش تعیین کرده بود، باید میگفت: «با هر معیاری، ما در ایران به یک فاجعه تمامعیار دست یافتیم» و استعفای خود را تقدیم میکرد.
چهار هدف اعلامشده ترامپ از آغاز جنگ با ایران
برای درک کامل ابعاد بیکفایتی هگست، باید وظایفی را مرور کنیم که در ۲۸ فوریه، زمانی که رئیسجمهور ترامپ به او دستور آغاز خصومتها علیه ایران را داد، به وی محول شده بود.
همانطور که ترامپ در یک سخنرانی ویدئویی از پیش ضبطشده در صبح آن روز اعلام کرد، چهار هدف اصلی به هگست واگذار شده بود:
1. از بین بردن همیشگی توانایی ایران برای ساخت سلاح هستهای.
2. از بین بردن توانایی ایران برای تولید و پرتاب موشکهای بالستیک دوربرد.
3. از بین بردن توانایی ایران برای قدرتنمایی در منطقه، چه از طریق ارتش خود و چه با استفاده از نیروهای نیابتی مانند حزبالله و شورشیان حوثی.
4. حذف کامل مسأله ایران از طریق کشتن رهبران ارشد این کشور و شعلهور کردن یک شورش مردمی.
هگست با شدتی مهارنشدنی برای دستیابی به این اهداف دستبهکار شد.
ارتش ایالات متحده بهتنهایی در ۳۸ روز نخست نبرد به ۱۳ هزار هدف در ایران حمله کرد و شرکای اسرائیلی آن نیز هزاران هدف دیگر را مورد حمله قرار دادند.
از دیدگاه دولت آمریکا، این یک پیروزی کامل بود.
کاخ سفید در بیانیهای مطبوعاتی که در ۸ آوریل، پس از اعلام آتشبسی که بعداً مشخص شد موقتی بوده است، منتشر کرد، اعلام کرد که «بزرگترین نیروی رزمی که جهان تا به حال به خود دیده، با قدرت قاطع و دقت مرگبار به آن اهداف دست یافته است.»
از جمله دستاوردهای ظاهری جنگ چنین اعلام شد: «زرادخانه موشکهای بالستیک و ظرفیت تولید ایران با خاک یکسان شده است... که توانایی آن برای قدرتنمایی را از بین برده است.»
همچنین اعلام شد: «ایران دیگر نمیتواند نیروهای نیابتی تروریست را مسلح کند.»
اگرچه حکومت همچنان قدرت را در اختیار داشت، کاخ سفید تأکید کرد: «آنچه از [آن] باقی مانده، ناامید، افسرده و در انکار است.»
برای هگست، این یک «پیروزی نظامی قاطع» بود.
اما در واقع چنین نبود. حتی یکی از اهداف اعلامشده ترامپ توسط هگست و نیروهای تحت فرمان او محقق نشد؛ حتی یکی.
برای شروع، حکومت ایران دستنخورده باقی مانده و تا جایی که از دور میتوان تشخیص داد، همچنان به همان اندازه مستحکم است و هیچ نشانهای از یک شورش مردمی قریبالوقوع دیده نمیشود.
اگرچه ایرانیها هیچ اقدام آشکاری برای بازسازی برنامه غنیسازی اورانیوم خود، که پیششرط ساخت بمب هستهای است، انجام ندادهاند، اما هیچ تمایلی نیز برای تسلیم ذخایر موجود اورانیوم با غنای بالای خود یا صرفنظر کردن کامل از تلاشهای غنیسازی نشان ندادهاند.
نفوذ منطقهای ایران نیز که اکنون با توانایی آشکار این کشور در مختل کردن جریان نفت خلیج فارس به میل خود تقویت شده، بهجای کاهش، افزایش یافته است.
مهمتر از همه، توانایی ایران در نمایش قدرت با استفاده از موشکها و پهپادهای دوربرد همچنان قدرتمند باقی مانده است؛ موضوعی که حملات مکرر به پایگاههای ایالات متحده در منطقه آن را اثبات کرده است.
گویی برای اثبات این نکته، ایرانیها در ۱۷ ژوئیه به پایگاه هوایی موفق سلطی در اردن حمله کردند که به کشته شدن سه نفر از نیروهای ارتش ایالات متحده و نابودی یا آسیب دیدن تجهیزات نظامی حیاتی منجر شد.
ایرانیها همچنین به حمله به نفتکشهایی که تلاش میکردند بدون تأیید آنها از تنگه راهبردی هرمز عبور کنند، ادامه دادهاند. این اقدامات تجارت جهانی نفت را بهشدت محدود کرده و قیمت گازوئیل و بنزین را بالا نگه داشته است.
بنابراین، از هر منظری، جنگ هگست علیه ایران یک شکست کامل بوده و در دستیابی به حتی یکی از اهداف اعلامشده خود ناکام مانده است.
تنها به همین دلایل، کسی که خود را «وزیر جنگ» مینامد، باید استعفا دهد.
اما این جنگ چیزی فراتر از یک شکست بود؛ این جنگ یک فاجعه راهبردی عظیم به همراه داشت که ابعاد گسترده آن تازه در حال محاسبه است.
محاسبات راهبردی؛ از شکست اطلاعاتی تا عقبنشینی ژئوپلیتیکی
چگونه یک فاجعه راهبردی را اندازهگیری میکنید؟
باید از یک شکست اطلاعاتی آغاز کنیم که در ادامه آن، محاسبات نادرست نظامی و عقبنشینی ژئوپلیتیکی رخ داد؛ تحولاتی که همگی به کاهش حیرتانگیز نفوذ جهانی آمریکا منجر شدند.
شکست اطلاعاتی و ارزیابی نادرست توان نظامی ایران
بیایید با شکست اطلاعاتی آغاز کنیم؛ سرچشمه بسیاری از مشکلاتی که در راه است.
هگست و معاونان ارشد او با دو فرض اولیه کار خود را آغاز کردند: نخست اینکه ارتش ایران حریف ارتش ایالات متحده، که از نظر فناوری برتر است، نخواهد بود؛ و دوم اینکه رژیم ایران شکننده است و با کشته شدن رهبران ارشد خود از بین خواهد رفت.
هیچیک از این فرضها حتی از دور هم دقیق نبودند.
ارتش ایران درجه قابلتوجهی از تابآوری را زیر آتش نشان داده و توانسته است آسیب بسیار بیشتری نسبت به آنچه تصور میشد به نیروهای آمریکایی وارد کند.
حکومت ایران نیز به همان اندازه تابآور بوده و توانسته است پس از از دست دادن رهبری ارشد خود در نخستین روز نبرد، ساختار خود را بازسازی کند.
بخشی از این کوتهبینی رهبری را میتوان به سرخوشی ترامپ پس از بازداشت موفقیتآمیز نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، توسط ایالات متحده در کاراکاس در ۳ ژانویه نسبت داد.
عامل دیگر، ارزیابی بیشازحد خوشبینانه از شکنندگی حکومت ایران بود که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در ۱۱ فوریه و در جریان نشستی کلیدی در کاخ سفید به ترامپ ارائه کرد.
براساس گزارشهای جاناتان سوان و مگی هابرمان از نیویورکتایمز، میدانیم که جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، و ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش، درباره خطرات احتمالی آغاز جنگ با ایران هشدار داده بودند.
اما هگست به رئیسجمهور اطمینان داد که پیروزی ایالات متحده سریع خواهد بود. ترامپ نیز با اتکا به این اطمینان، دست به اقدام زد.
بااینحال، این تنها بخشی از ماجراست.
هگست چنان شیفته باور خود به «بزرگترین نیروی رزمی که جهان تاکنون به خود دیده» بود که از در نظر گرفتن نقاط قوت احتمالی دشمنش بازماند؛ موضوعی که نخستین وظیفه هر فرمانده شایستهای است.
ایرانیها شاید نیروی دریایی و هوایی درجهسومی داشتند، اما ظرفیت قابلتوجهی در تولید موشک و پهپاد ایجاد کرده و تأسیسات پرتاب خود را در برابر حملات احتمالی مقاومسازی کرده بودند.
مهمتر اینکه، ایرانیها بهوضوح تاکتیکهای نظامی ایالات متحده را مطالعه کرده و با غیرمتمرکز کردن فرماندهی و توانمندیهای رزمی خود در سراسر کشور، برای بمباران هوایی و موشکی هگست آماده شده بودند.
این اقدام به آنها اجازه داد ضربات سنگین آمریکا و اسرائیل را تحمل کنند و همچنان دست به حملات تلافیجویانه ویرانگر بزنند.
علاوه بر این، هگست با پیشبینی پیروزی سریع نظامی آمریکا، ضرورتی برای در نظر گرفتن پیامدهای احتمالی حملات تلافیجویانه ایران علیه کشتیرانی نفتی در خلیج فارس نمیدید.
چرا باید نگران امنیت نفتکشها بود، اگر جنگ قرار بود ظرف چند هفته به پایان برسد؟
ظاهراً هیچکس در حلقه نزدیکان هگست احتمال حملات مکرر پهپادی ایران به کشتیها و زیرساختهای حیاتی نفتی را پیشبینی نکرده بود؛ حملاتی که جهان را از حدود یکپنجم عرضه روزانه نفت خود محروم کرد و موجب مشکلات اقتصادی در سراسر جهان شد.
قطعاً کسانی که مسئول چنین شکست اطلاعاتی عظیمی هستند، باید از سمت خود برکنار شوند؛ از جمله افرادی که در بالاترین سطوح قرار دارند.
محاسبات نادرست نظامی و ناتوانی در مقابله با پهپادهای ایران
از شکست اطلاعاتی به محاسبات نادرست نظامی میرسیم؛ نقص مرگبار دیگری در فرماندهی.
اگر مانند هگست معتقد باشید که فرماندهی بزرگترین نیروی رزمی تاریخ را بر عهده دارید، ممکن است هنگام ورود به نبرد علیه قدرتی که آشکارا ضعیفتر است، به دلیل اندکی اعتمادبهنفس بیشازحد بخشیده شوید.
اما هنگامی که غرور شما جان سربازانتان و توانایی آنها برای جنگیدن را به خطر میاندازد، دیگر شایستگی رهبری ندارید.
فاحشترین نمونه، ناتوانی هگست در درس گرفتن از جنگ اوکراین درباره تأثیر ویرانگر پهپادهای انتحاری بر نبردهای امروزی است.
هر کسی که درگیری اوکراین را دنبال کرده باشد، و این باید شامل تمامی مقامات ارشد نظامی آمریکا میشد، میداند که جنگ پهپادی میدان نبرد را دگرگون کرده است.
این تحول، هرگونه دارایی محافظتنشده را در معرض خطر شدید هدف قرار گرفتن و حمله با سلاحهای تهاجمی دوربرد قرار داده است؛ از جمله پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران که روسیه به تعداد زیاد از آنها استفاده میکند.
بااینحال، هگست دهها هزار سرباز آمریکایی را به همراه برخی از پیشرفتهترین سامانههای نظامی ایالات متحده در پایگاههایی در منطقه خلیج فارس مستقر کرد که بهراحتی در تیررس ناوگان پهپادهای شاهد ایران قرار داشتند.
درست است که این نیروها و تسلیحات توسط رهگیرهای پیشرفته آمریکایی، مانند موشکهای پاتریوت و سامانه دفاعی ارتفاع بالای ترمینال(تاد)، محافظت میشدند؛ اما تعداد این سامانهها هرگز برای سرنگونی تمامی پهپادها و موشکهایی که علیه آنها به کار گرفته شدند، کافی نبود.
نتیجه غیرمنتظره نبود: ۱۸ آمریکایی جان باختند، بیش از ۸۰۰ نفر مجروح شدند و میلیاردها دلار خسارت به تسلیحات و تجهیزات وارد شد.
مصرف گسترده موشکهای پاتریوت و تاد در جنگ ایران
مسأله حیاتی دیگر، استفاده از موشکهای رهگیر بود.
پنتاگون برای دفاع از تأسیسات ایالات متحده در خلیج فارس، همراه با داراییهای انرژی متحدان آمریکا در منطقه، بخش قابلتوجهی از ذخایر موجود موشکهای پدافند هوایی پاتریوت و تاد (THAAD) خود را شلیک کرد.
این اقدام، پایگاههای ایالات متحده در سایر مناطق را در معرض خطر بیشتری از حملات احتمالی قرار داد.
طبق گزارش «مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی» (CSIS)، اندیشکدهای مستقر در واشنگتن و متمایل به جمهوریخواهان، ایالات متحده در هفتههای نخست جنگ بین ۱۰۰۰ تا ۱۴۰۰ موشک رهگیر پاتریوت شلیک کرد؛ رقمی که حدود نیمی از کل موجودی آمریکا در آن زمان را تشکیل میداد.
همچنین آمریکا بین ۱۹۰ تا ۲۹۰ موشک تاد، معادل دوسوم تا سهچهارم موجودی پیش از جنگ خود، مصرف کرد.
بنا بر گزارشها، هگست برای جلوگیری از تلفات در پایگاههای ایالات متحده در خاورمیانه، به فرماندهان آمریکایی در اروپا و آسیا دستور داد سامانههای کمیاب پاتریوت و تاد را از حوزههای مسئولیت خود به خلیج فارس منتقل کنند.
این اقدام، پدافند هوایی و موشکی ایالات متحده را در سایر نقاط حساس احتمالی بهشدت تضعیف کرد.
مقامات پنتاگون اذعان میکنند که جایگزینی تمامی موشکهای مصرفشده و تقویت پدافند هوایی ایالات متحده در سراسر جهان، دهها میلیارد دلار هزینه خواهد داشت و سالها زمان خواهد برد.
عقبنشینی ژئوپلیتیکی و کاهش نفوذ جهانی آمریکا
مجموع این تحولات به وضعیتی منجر شده است که باید آن را «عقبنشینی ژئوپلیتیکی» یا کاهش نفوذ سیاسی ایالات متحده در خلیج فارس و سایر مناطق نامید.
همانطور که ترامپ و هگست در روزهای آغازین جنگ بهصراحت اعلام کردند، یکی از اهداف اصلی ایالات متحده نشان دادن این بود که دامنه دسترسی و قدرت جهانی آمریکا بیش از هر زمان دیگری است.
ترامپ در ۲۸ فوریه اعلام کرد: «حکومت [ایران] بهزودی خواهد آموخت که هیچکس نباید قدرت و توان نیروهای مسلح ایالات متحده را به چالش بکشد.»
پیروزی در ایران، که در ادامه مداخله ظاهراً بیهزینه در ونزوئلا به دست میآمد، بار دیگر ظرفیت واشنگتن برای نمایش قدرت و غلبه بر دشمنان در سراسر جهان را نشان میداد.
اما ماجراجویی ایران شکست خورد و به اعتبار ایالات متحده آسیب جدی وارد کرد.
محاسبه تمامی پیامدهای این شکست ژئوپلیتیکی زمان زیادی خواهد برد، اما میتوان از ناکامی آشکار واشنگتن در از بین بردن تمامی تهدیدات ایران علیه جریان بیوقفه نفت خلیج فارس آغاز کرد.
از زمانی که اقتصاد جهانی در اوایل دوران جنگ سرد به تولید نفت خلیج فارس وابسته شد، حفاظت از جریان نفت این منطقه در واشنگتن بهعنوان یکی از منافع حیاتی ایالات متحده تلقی شده است.
پس از حمله شوروی به افغانستان در سال ۱۹۷۹، جیمی کارتر، رئیسجمهور وقت آمریکا، در سال ۱۹۸۰ به کنگره گفت که نیروهای شوروی اکنون «به تنگه هرمز نزدیک شدهاند [و بدین ترتیب] تهدیدی جدی برای حرکت آزاد نفت خاورمیانه ایجاد کردهاند.»
او تأکید کرد که هرگونه تلاش مسکو یا هر قدرت دیگری برای مسدود کردن این جریان، «بهعنوان تعرض به منافع حیاتی ایالات متحده آمریکا تلقی خواهد شد و چنین تعرضی با هر وسیله ضروری، از جمله نیروی نظامی، دفع خواهد شد.»
مطابق با این فرمان، کارتر فرماندهی مرکزی ایالات متحده را، که در حال حاضر مسئول درگیری با ایران است، تأسیس کرد و حضور نظامی دائمی آمریکا را در منطقه مستقر ساخت.
جانشینان او، از رونالد ریگان گرفته تا دو رئیسجمهور بوش، به این بهاصطلاح «دکترین کارتر» استناد کردهاند تا مداخلات نظامی مکرر ایالات متحده در خلیج فارس را توجیه کنند.
با گذشت زمان، نقش ایالات متحده در حفاظت از «آزادی جریان نفت خاورمیانه»، در کنار حضور نظامی آمریکا در اروپا، ژاپن و کره جنوبی، به یکی از ویژگیهای تعیینکننده سلطه جهانی این کشور تبدیل شد.
اما ایرانیان توانایی شکستناپذیری برای مختل کردن این جریان از خود نشان دادهاند و یکی از مؤلفههای اصلی ادعای آمریکا برای هژمونی جهانی را زیر سؤال بردهاند.
پیامدهای جنگ ایران برای موقعیت آمریکا در اروپا و آسیا
ناتوانی ایالات متحده در تسلیم کردن ایران، موقعیت مسلط آمریکا را در سایر کانونهای اصلی نفوذ هژمونیک آن، یعنی اروپا و آسیا، نیز تضعیف کرده است.
ایران نهتنها نشان داده است که یک قدرت متوسط میتواند در شرایط مناسب، نیرویی بسیار قدرتمندتر را مهار کند، دستاوردی که بدون شک روسیه و چین با دقت در حال مطالعه آن هستند، بلکه با وادار کردن آمریکا به مصرف گسترده مهمات پیشرفته خود، عملاً این کشور را برای مقابله با آن رقبا در هرگونه درگیری احتمالی آینده، کمتر مجهز کرده است.
طبق همان مطالعه مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی درباره استفاده از موشکهای ایالات متحده، پنتاگون بخش بزرگی از تسلیحات تهاجمی خود را در هفتههای آغازین جنگ مصرف کرده است.
این میزان شامل تقریباً یکسوم موجودی پیش از جنگ موشکهای کروز تاماهاوک و یکچهارم موشکهای هوا به سطح دورایستای مشترک آمریکا میشود.
بدون شک پیامدهای منفی دیگری نیز از این عقبنشینی ژئوپلیتیکی وجود خواهد داشت که برخی از آنها احتمالاً به همان اندازه نگرانکننده خواهند بود.
بااینحال، ما در حال حاضر بهاندازه کافی اطلاعات در اختیار داریم که نتیجه بگیریم سوءمدیریت رزمی هگست به یک شکست راهبردی شدید منجر شده است.
درخواست استعفای هگست به دلیل شکست راهبردی در جنگ ایران
این موضوع، همراه با شکستهای اطلاعاتی و محاسبات نادرست رزمی او، در کشورهای دیگر و در زمانهای دیگر، به برکناری اجباری وی از مقامش منجر میشد.
با توجه به اینکه چنین اتفاقی در آینده نزدیک محتمل نیست، با وجود درخواستها برای استیضاح او از سوی دموکراتها و جمهوریخواهان برجسته در کنگره، هگست باید به آرمانهای نظامی که برایش بسیار ارزشمند هستند، ادای احترام کند، مسئولیت شخصی این شکست را بپذیرد و استعفا دهد.