به گزارش سرویس بین‌الملل جماران، شبکه آمریکایی «سی‌ان‌ان» در گزارشی به قلم جسی یانگ، با بررسی پرونده جنجالی جنسن هوانگ، مدیرعامل شرکت انویدیا، و اتهامات جاسوسی مطرح‌شده علیه زنی به نام آلیس هوانگ، به واکاوی یکی از قدیمی‌ترین روش‌های عملیات اطلاعاتی موسوم به «تله عاطفی» یا «تله جنسی» پرداخته است. این رسانه با اشاره به گزارش‌های مربوط به رابطه هوانگ با زنی که مقام‌های آمریکایی او را مظنون به همکاری با دستگاه اطلاعاتی چین می‌دانند، پیامدهای این پرونده برای امنیت اطلاعات شرکت‌های فناوری و رقابت راهبردی واشنگتن و پکن در حوزه هوش مصنوعی را بررسی می‌کند. سی‌ان‌ان همچنین با مرور پرونده‌های تاریخی جاسوسی، از عملیات موساد علیه افشاگر برنامه هسته‌ای اسرائیل و فعالیت «جاسوسان رومئو» در آلمان شرقی تا نفوذ عوامل اطلاعاتی چین در دستگاه‌های دیپلماتیک و امنیتی غرب، نشان می‌دهد که چگونه روابط عاشقانه، عاطفی و جنسی می‌توانند به ابزاری برای نفوذ، باج‌گیری و دستیابی به اطلاعات محرمانه تبدیل شوند. این گزارش با تأکید بر اهمیت روزافزون فناوری هوش مصنوعی در رقابت قدرت‌های بزرگ، هشدار می‌دهد که مدیران ارشد شرکت‌های پیشرفته فناوری به اهدافی بالقوه برای سرویس‌های اطلاعاتی تبدیل شده‌اند و حتی روابط شخصی و حرفه‌ای آنان نیز ممکن است مورد سوءاستفاده قرار گیرد. این رسانه در ادامه می‌نویسد:
وقتی عبارت «تله عاطفی» (Honey Trap) را می‌شنوید، شاید صحنه‌ای از فیلم‌های جیمز باند در ذهنتان تداعی شود: زنی زیبا و مرموز که با بهره‌گیری از جذابیت خود، به فردی بی‌خبر نزدیک می‌شود، وانمود به ابراز علاقه می‌کند و در همین حین، اطلاعات ارزشمندی را از او به دست می‌آورد.
اما این ترفند تنها مختص فیلم‌های جاسوسی و هیجان‌انگیز نیست، بلکه پیشینه‌ای طولانی دارد و همچنان توسط جاسوسان در سراسر جهان به کار گرفته می‌شود. پیامدهای گرفتار شدن در چنین دام‌هایی برای شرکت‌ها و افراد می‌تواند بسیار سنگین و تکان‌دهنده باشد.
جنسن هوانگ، مدیرعامل شرکت انویدیا (Nvidia)، شاید به‌تازگی به شکلی ناخوشایند متوجه این واقعیت شده باشد. او روز پنجشنبه، پس از یک هفته پرالتهاب برای شرکتش که بزرگ‌ترین تولیدکننده تراشه‌های هوش مصنوعی در جهان است، از سمت خود کناره‌گیری کرد. این بحران زمانی آغاز شد که گزارش‌هایی درباره رابطه او با زنی منتشر شد؛ زنی که مقامات آمریکایی معتقدند اطلاعاتی را به دولت چین منتقل می‌کرده است.
هنوز جزئیات بسیاری نامشخص است؛ از جمله اینکه «آلیس هوانگ» که هیچ نسبتی با جنسن هوانگ ندارد، چگونه و چه زمانی توسط سرویس‌های اطلاعاتی چین جذب شده و آیا واقعاً اطلاعاتی فاش شده است یا خیر. پکن اتهامات مربوط به جاسوسی او برای چین را «گمانه‌زنی‌های بی‌اساس» خوانده است. بااین‌حال، این ماجرا پیامدهای جدی‌تری فراتر از انویدیا و جنسن هوانگ دارد؛ به‌ویژه در روابط میان ایالات متحده و چین که رقبای اصلی در رقابت برای تسلط بر حوزه هوش مصنوعی محسوب می‌شوند.
آیزاک استون‌فیش، بنیان‌گذار شرکت اطلاعات تجاری «استراتژی ریسک‌ها» (Strategy Risks)، می‌گوید: «اینکه مدیرعامل یکی از مهم‌ترین شرکت‌های جهان، بدون در نظر گرفتن عواقب، با فردی وارد رابطه می‌شود که گفته می‌شود عامل حزب کمونیست است، بسیار تأمل‌برانگیز و عجیب است.»
او می‌افزاید: «شاید او هرگز هیچ اطلاعات مهمی را با آن زن در میان نگذاشته باشد، اما صرف وجود چنین رابطه‌ای، به‌خودی‌خود یک مشکل محسوب می‌شود.»
در گذشته، بسیاری از چهره‌های سرشناس قربانی عملیات‌های اطلاعاتی موسوم به «تله عاطفی» شده‌اند. به گفته استون‌فیش، استفاده از تله‌های عاطفی «یکی از قدیمی‌ترین ترفندها» در دنیای جاسوسی است و همچنان، به‌ویژه توسط عوامل چینی و روسی، به‌طور گسترده‌ای به کار گرفته می‌شود.
چگونه یک «تله جنسی» پهن کنیم؟
جان سایفر، افسر سابق اطلاعاتی سازمان سیا (CIA) که در آسیا و اروپا خدمت کرده و اکنون پژوهشگر ارشد در «مرکز اطلاعات، سیاست و امنیت بین‌المللی مایکل وی. هایدن» است، می‌گوید سرویس‌های اطلاعاتی همه کشورها افرادی را هدف قرار می‌دهند که ممکن است به اطلاعات مهم دسترسی داشته باشند.
اما دولت‌های اقتدارگرا اغلب در موقعیت بهتری قرار دارند تا مأموران خود را به انجام مأموریت‌های دشواری سوق دهند که با مسائل جنسی و عاطفی گره خورده‌اند.
سایفر می‌گوید: «چینی‌ها، روس‌ها و دیگران می‌توانند از روش‌های دستکاری و فشار بسیار بیشتری (برای جذب جاسوس) استفاده کنند. آن‌ها می‌توانند بگویند: "ببین، اگر با ما همکاری نکنی، اجازه نمی‌دهیم به خانه برگردی یا دیگر نمی‌توانی خانواده‌ات را ببینی."»
روش‌های بسیاری برای پهن کردن یک «تله جنسی» وجود دارد.
پیتر متیس، رئیس «بنیاد جیمزتاون»، یک اندیشکده سیاست دفاعی مستقر در واشنگتن، می‌گوید یکی از روش‌ها این است که فرد هدف را به موقعیتی حساس و دردسرساز از نظر اخلاقی یا اجتماعی بکشانند و سپس از او باج‌خواهی کرده یا تهدیدش کنند. برای مثال، اگر فرد به یک روسپی‌خانه برود یا با یک کارگر جنسی رابطه برقرار کند، سرویس اطلاعاتی وارد عمل شده و می‌گوید: «خب، ما می‌توانیم تو را دستگیر کنیم، یا اینکه می‌توانی به ما کمک کنی.»
سایفر می‌گوید روش دیگر، که در فیلم‌ها و رسانه‌ها بسیار به تصویر کشیده می‌شود اما در واقعیت کمتر رایج است، این است که یک مأمور خارجی آموزش‌دیده مستقیماً به فرد هدف نزدیک شود، با این قصد که از همان ابتدا او را اغوا کرده و مورد سوءاستفاده قرار دهد. نمونه‌ای از این روش، ماجرای یک مأمور زن موساد بود که با هویت جعلی یک گردشگر آمریکایی به نام «سیندی»، مردخای وانونو، تکنسین سابق هسته‌ای، را اغوا و سپس ربود. وانونو کسی بود که اسرار برنامه هسته‌ای اسرائیل را، که هنوز هم رسماً اعلام نشده است، به شکلی جنجالی در اختیار مطبوعات بریتانیا قرار داده بود.
بااین‌حال، سناریوی محتمل‌تر به این صورت است: یک مرد یا زن به‌طور طبیعی و در روندی عادی، با فردی که مورد توجه یک سرویس اطلاعاتی است، رابطه برقرار می‌کند. سرویس اطلاعاتی از این رابطه آگاه می‌شود و سپس آن فرد را، چه از طریق ایجاد انگیزه و ارائه امتیاز و چه از طریق اجبار، به خدمت می‌گیرد تا از فرد هدف اطلاعات جمع‌آوری کند.
معشوق‌های مخفی و فرزندان ساختگی
این ترفندها پیشینه‌ای طولانی دارند. برای نمونه، در دوران جنگ سرد، آلمان شرقی مردانی خوش‌سیما و جذاب را آموزش می‌داد تا به‌عنوان «جاسوسان رومئو» (Romeo Spies) فعالیت کنند.
به گفته سایفر، روس‌ها نیز در آن دوره «همواره» از این روش استفاده می‌کردند و مأموران زن و مرد خود را به سراغ دیپلمات‌ها یا روزنامه‌نگاران غربی در هتل‌ها می‌فرستادند تا با کوبیدن به در اتاق آن‌ها، سر صحبت را باز کنند.
در ماجرایی بسیار عجیب و جنجالی که از دهه ۱۹۶۰ تا دهه ۱۹۸۰ به طول انجامید، یک خواننده مرد «اپرای پکن» توانست «برنارد بورسی‌کو»، دیپلمات فرانسوی مستقر در پکن، را متقاعد کند که زن است. این فریب به شکل‌گیری یک رابطه عاشقانه پنهانی انجامید. این خواننده، «شی پی پو»، موفق شد نزدیک به دو دهه به این فریب ادامه دهد و حتی مدعی شد که پسری از بورسی‌کو به دنیا آورده است. بر اساس گزارش‌های آرشیوی روزنامه نیویورک‌تایمز، این پسربچه در واقع متعلق به اقلیت اویغور چین بود که مادر بسیار فقیرش او را فروخته بود.
در مقطعی، سرویس اطلاعاتی چین به سراغ بورسی‌کو رفت و به او گفت که تنها در صورتی می‌تواند به دیدارهای خود با «شی» ادامه دهد که اطلاعاتی از سفارت فرانسه در اختیار آن‌ها قرار دهد. بورسی‌کو که نگران امنیت «شی» بود، به این خواسته تن داد و سال‌ها اسناد محرمانه را به آن‌ها تحویل می‌داد تا اینکه سرانجام توانست «شی» و آن پسر را همراه خود به فرانسه ببرد. در آنجا، این دو عاشق دستگیر و زندانی شدند، اما بعدها مورد عفو قرار گرفتند. در این میان، جنسیت واقعی «شی» آشکار شد؛ موضوعی که ضربه روحی سنگینی به بورسی‌کو وارد کرد.
پرونده مشهور دیگری مربوط به اوایل دهه ۲۰۰۰ است که در آن نام «کاترینا لیانگ»، زنی چینی-آمریکایی، مطرح شد. اف‌بی‌آی (FBI) مبالغ هنگفتی به او می‌پرداخت تا علیه چین جاسوسی کند، اما او در واقع مأموری دوجانبه بود که اطلاعات طبقه‌بندی‌شده را به پکن منتقل می‌کرد. او هم‌زمان با دو مأمور اف‌بی‌آی، از جمله مأمور رابط اصلی خود (Handler)، رابطه عاشقانه داشت. او و مأمور رابطش در سال ۲۰۰۳ دستگیر شدند، اما بر اساس یک توافق قضایی، لیانگ تنها سه ماه را در زندان گذراند.
سایفر می‌گوید جاسوسان چینی «به سراغ همه می‌روند. آن‌ها به سراغ استرالیایی‌ها، ویتنامی‌ها، سنگاپوری‌ها و دیگران می‌روند... هر چیزی که حزب کمونیست چین به آن علاقه داشته باشد، آن‌ها راهی برای دستیابی به آن پیدا می‌کنند.»
استون‌فیش با تأیید این موضوع گفت که احتمالاً تاکتیک‌های مشابهی علیه اهدافی در ژاپن، کره و اروپا نیز به کار گرفته می‌شود. حتی شرکت‌های چینی ممکن است در جریان جاسوسی‌های صنعتی، از تله‌های عاطفی یا «هانی‌پات» علیه رقبای داخلی خود استفاده کنند.
در همین حال، چین به شهروندان خود هشدار داده است که مراقب باشند قربانی چنین اقداماتی نشوند. وزارت امنیت دولتی چین در سال ۲۰۲۴ اعلام کرد که مواردی از «جاسوسی خارجی» را شناسایی کرده است که در آن‌ها از «روابط عاشقانه و دوستیابی آنلاین» به‌عنوان نقطه ورود استفاده شده بود.
این وزارتخانه هشدار داد: «آن‌ها با پنهان کردن دقیق هویت خود، طراحی دیدارهایی که به‌ظاهر «سرنوشت‌ساز» هستند و تنیدن تله‌های فریبنده، به دنبال جذب افراد در داخل چین، سرقت اسرار دولتی و به خطر انداختن امنیت ملی چین هستند.»
در ماجرای شرکت «انویدیا» چه چیزی در خطر است؟
به گفته سایفر، تله‌های عاطفی تنها در حدود ۱۰ درصد موارد موفق عمل می‌کنند، اما او می‌افزاید: «در دنیای جاسوسی، کافی است بتوانید چند فرد کلیدی را در موقعیت‌های حساس به دام بیندازید.» حتی اگر از هر ۱۰۰۰ تلاش، تنها یکی موفق باشد، باز هم می‌توان آن را پیروزی بزرگی دانست؛ به‌ویژه اگر آن افراد به اسرار مهمی دسترسی داشته باشند.
در فضای ژئوپلیتیکی و فناوری امروز، اسرار بسیاری برای ربودن وجود دارد.
متیس می‌گوید: «هوش مصنوعی به‌عنوان یکی از فناوری‌های کلیدی شناخته می‌شود که برای سایر حوزه‌ها حیاتی است. این فناوری امکان تولید صنعتی، اکتشافات علمی، کنترل اجتماعی و تعیین اهداف نظامی را فراهم می‌کند. اگر نگاهی به کل این صنعت بیندازید، درمی‌یابید که هر یک از رهبران یا مدیران ارشد این شرکت‌ها، در سطح C-suite، می‌توانند هدفی برای سرویس‌های اطلاعاتی باشند.»
استون‌فیش معتقد است که روابط پرتنش میان ایالات متحده و چین، لایه دیگری از خطر را به این ماجرا اضافه می‌کند؛ به‌طوری‌که پیامدهای پرونده انویدیا می‌تواند به بی‌اعتمادی متقابل دامن بزند. از دیدگاه آمریکا، تلاش ادعاشده برای به دام انداختن «جنسن هوانگ»، مدیرعامل انویدیا، نمونه‌ای «بسیار آشکار از جاسوسی» است؛ در حالی که چین ممکن است نگران باشد که انویدیا، به‌عنوان بازیگری قدرتمند در عرصه هوش مصنوعی، علیه منافع پکن عمل کند.
اما در نهایت، به گفته استون‌فیش و متیس، همه ما انسان هستیم. همه ما روابطی داریم که ممکن است مورد سوءاستفاده قرار گیرند؛ چه این روابط عاشقانه باشند، چه دوستانه و غیرعاشقانه، چه حرفه‌ای و چه هر نوع رابطه دیگری. تنها راه قطعی برای اینکه هدف قرار نگیرید، گوشه‌نشین شدن است؛ بنابراین بهترین کاری که شرکت‌ها و افراد می‌توانند انجام دهند، حفظ هوشیاری است.
یا به قول متیس: «شما یک هدف هستید. ساده‌لوح نباشید و حتماً سؤال بپرسید.»