به گزارش جماران به نقل از خبرگزاری فرانسه، نمایندگان حدود ۲۰۰ کشور در ترکیه در چارچوب نشست سالانه سازمان ملل متحد درباره اقلیم گرد هم آمده‌اند؛ در حالی که فشار بر کشورها برای اتخاذ اقدامات پس از سالی پر از بلایای ناشی از پدیده‌های جوی حداقل، افزایش یافته است. اما از همان ابتدا اختلافی میان مذاکره‌کنندگان کشورهای ثروتمند و در حال توسعه بر سر مسائل تأمین مالی پدیدار شده است.
مراسم افتتاحیه کنفرانس کاپ۳۱ که در شهر آنتالیا در ساحل دریای مدیترانه برگزار می‌شود، یک ساعت با تأخیر و بدون ارائه هیچ توضیحی، آغاز شد.
مذاکره‌کنندگان تا ساعات پایانی روز یکشنبه درباره مطالبات کشورهای در حال توسعه برای گنجاندن بندهایی مربوط به تأمین مالی در دستور کار رسمی، بحث و گفتگو کردند.
جاسپر اینفینتور، رئیس هیئت گرین‌پیس در این کنفرانس، گفت: «آغاز سختی برای کاپ۳۱ بود.»
بر اساس توافقنامه‌های اقلیمی سازمان ملل، کشورهای توسعه‌یافته که از نظر تاریخی مسئولیت بخش عمده‌ای از انتشار گازهای گلخانه‌ای را بر عهده دارند، برای کمک به کشورهای در حال توسعه در سازگاری با پیامدهای تغییر اقلیم و حرکت به سوی انرژی پاک‌تر، حمایت مالی ارائه کرده‌اند. اما کشورهای فقیرتر معتقدند که این مبالغ هنوز کافی نیست.
اینفینتور اشاره کرد که کشورهای توسعه‌یافته «موضعی سرسختانه» نسبت به گنجاندن سکویی اتخاذ می‌کنند که در کنفرانس کاپ۳۰ سال گذشته در برزیل بر آن توافق شده بود و هدف آن بررسی سازوکارهای ارائه کمک مالی کشورهای غنی به کشورهای در حال توسعه است.
کشورهای آفریقایی در تلاش‌اند تا بندی در دستور کار کاپ۳۱ برای بررسی افزایش سه‌برابری تأمین مالی تلاش‌های سازگاری بگنجانند، با هدف کمک به فقیرترین کشورها برای پوشش هزینه تدابیری مانند ساخت دیوارهای دریایی یا کاشت محصولات مقاوم به خشکی.
یک مقام ارشد اتحادیه اروپا هفته گذشته هشدار داد که «اراده سیاسی» برای ارائه تعهدات مربوط به تأمین مالی اضافی در کنفرانس کاپ۳۱ وجود نخواهد داشت.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد نیز روز دوشنبه هشدار داد که جهان به «عصر جدیدی» وارد می‌شود که در آن پدیده‌های جوی حداقل به قاعده تبدیل شده‌اند و از رهبران گردآمده در کنفرانس اقلیمی کاپ۳۱ در ترکیه خواست «به‌طور جدی» با این وضعیت برخورد کنند.
گوترش در بیانیه‌ای گفت: «ما به عصر جدیدی از پدیده‌های جوی حداقل وارد شده‌ایم. پدیده ال‌نینوی فوق‌قوی در حال وقوع است، در حالی که سیاره زمین از گرمای بیش از حد ناشی از تغییر اقلیمی که انسان ایجاد کرده، رنج می‌برد.»
او از رهبران شرکت‌کننده در کنفرانس خواست «با تسریع در کاهش انتشار گازها، شتاب‌بخشی به تحقق گذاری عادلانه به دور از سوخت‌های فسیلی، و تأمین مالی و حمایت لازم برای کشورهای آسیب‌پذیرتر در برابر تغییر اقلیم، جدیت نشان دهند.»
سال پر حادثه
ناظران انتظار ندارند که این اجلاس شاهد دستاوردهای بزرگ باشند، آن هم در زمانی که کشورهای جهان تلاش می‌کنند پیامدهای بحران قیمت نفت را در سایه تنش‌های ژئوپلیتیکی که جنگ‌های خاورمیانه و اوکراین آن را دامن می‌زنند، مهار کنند.
در کنار این، بحران اقلیمی نیز امسال به وارد کردن خسارت‌های سنگین ادامه می‌دهد؛ چرا که موج‌های گرمای شدید اروپا را درنوردید، آتش‌سوزی‌های جنگلی در اندونزی شعله ور شد و یک بهمن در نپال سیل‌های ویرانگری را به وجود آورد.
انتظار می‌رود پدیده اقلیمی ال‌نینیو امسال به اوج خود برسد، که شدت پدیده‌های جوی حدی را افزایش می‌دهد و ممکن است به این کمک کند که سال ۲۰۲۶ یا ۲۰۲۷ گرم‌ترین سال ثبت‌شده در تاریخ شود.
و پیش‌بینی‌ها تیره و تارند؛ سازمان ملل متحد در سپتامبر هشدار داد که دمای جهانی ممکن است از ۱٫۵ درجه سانتی‌گراد بالاتر از سطح پیش از انقلاب صناعی عبور کند و از این‌رو از آستانه‌ای که توافق پاریس برای اقلیم تعیین کرده بود فراتر رود.
ریتشل کلیتوس، مدیر برنامه اقلیم در اتحادیه دانشمندان نگران، گفت: «رهبران جهان باید ما را از لبه پرتگاه نجات دهند و به گذار سریع از سوخت‌های فسیلی و گسترش استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر پایبند بمانند، امری که در سایه بحران کنونی هزینه‌های انرژی هر روز ضروری‌تر می‌شود.»
برق «پاک»؟
ترکیه ریاست کنفرانس کاپ۳۱ را بر عهده دارد، در حالی که استرالیا مذاکرات را رهبری می‌کند؛ بر اساس ترتیبی استثنایی که برای پایان دادن به اختلاف بر سر کشور میزبان کنفرانس تدوین شد.
این دو شریک برای این نشست عنوان «کاپ اجرا» را برگزیدند و بر تبدیل تعهدات به اقدامات ملموس تمرکز کردند، پس از سال‌ها وعده‌ها و اعلامیه‌های بلندپروازانه.
ترکیه در کنار مذاکرات رسمی، «دستور کار عملیاتی» را مطرح می‌کند که هدف آن تشویق کشورها به حمایت از تعهدات غیرالزام‌آور در موضوعات گوناگون است، از هوش مصنوعی گرفته تا مدیریت پسماند.
این تلاش حول ابتکاری در زمینه برق می‌چرخد که هدفش افزایش سهم برق در تأمین تقاضای جهانی انرژی از حدود ۲۰ درصد کنونی به ۳۵ درصد تا سال ۲۰۳۵ است.
با این حال، این ابتکار ممکن است منبع تنش باشد.
اتحادیه اروپا خواستار برق «پاک» شده است؛ اصطلاحی که ممکن است جنجال‌هایی درباره نقش سوخت‌های فسیلی در پیشنهاد ترکیه برانگیزد.
کشورها در توافقی تاریخی در جریان کنفرانس کاپ۲۸ در دبی در سال ۲۰۲۳ متعهد شدند از سوخت‌های فسیلی فاصله بگیرند، اما در توافق بر سر چگونگی تبدیل این تعهد به واقعیت ملموس دشواری‌هایی داشتند.
کنفرانس کاپ۳۰ با توافقی پایان یافت که صراحتاً به سوخت‌های فسیلی اشاره نکرد، پس از آن که کشورهای تولیدکننده نفت با گنجاندن چنین عبارتی مخالفت کردند.
در عوض، برزیل «نقشه راهی» داوطلبانه ارائه کرد که شامل پیشنهادهایی برای حذف تدریجی سوخت‌های فسیلی است، به گونه‌ای که هر کشور بتواند آن را بر اساس شرایط خود تطبیق دهد.
دیپلماسی اقلیمی هنوز فاقد یک بازیگر اصلی است، زیرا ایالات متحده در دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ از توافق پاریس خارج شد و هیچ مقامی برای حضور در کنفرانس کاپ۳۱ اعزام نکرد.
با این حال، قرار است هیئتی از کنگره آمریکا با خوش‌بینی میان دموکرات‌ها پس از پیروزی تاریخی‌شان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در هفته گذشته، وارد آنتالیا شود.