لغو طرح تعرفهها توسط ترامپ، تنها فصل دیگری از سردرگمی است که مدیریت بحران با ایران را مشخص میکند.
به گزارش جماران، لغو سریع طرح دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا برای اعمال تعرفه ترانزیت ۲۰ درصدی بر کشتیهای عبوری از تنگه هرمز ، کمتر از یک روز پس از اعلام آن، سوالات حقوقی و اقتصادی گستردهای را مطرح کرده و بحث در مورد آینده آزادی دریانوردی در یکی از مهمترین گذرگاههای دریایی جهان را دوباره شعلهور کرده است.
روز سهشنبه، رئیس جمهور ترامپ پس از تماسهایی که با رهبران منطقه برقرار کرد، لغو تصمیم خود برای اعمال آن تعرفهها و جایگزینی آن با انعقاد قراردادهای تجاری و سرمایهگذاری با کشورهای خلیج فارس را در ازای تضمین عبور امن اعلام کرد.
مسئله عدالت
روزنامههای مهم آمریکایی این اقدام را با تفسیر و تحلیل پوشش دادند. نیویورک تایمز گزارش داد که ترامپ از طریق پلتفرم رسانه اجتماعی خود، Truth Social، ادعا کرد که این سرمایهگذاریها «بزرگ» خواهند بود و منجر به ایجاد کارخانهها و تأسیسات جدید میشوند و «میلیونها شغل پردرآمد آمریکایی» ایجاد میکنند.
ترامپ در اظهارات بعدی خود به خبرنگاران در دفتر بیضی شکل کاخ سفید گفت: «فکر نمیکنم کسی باید از تنگه هرمز هزینهای دریافت کند.» او افزود که طرح جدید «خیلی بهتر» است، در حالی که تنها یک روز قبل از آن، اعمال تعرفهها را به عنوان «مسئلهای منصفانه» برای جبران هزینه حفاظت از کشتیهای عبوری از این آبراه برای ایالات متحده توجیه کرده بود.
نیویورک تایمز خاطرنشان کرد که هنوز مشخص نیست برنامههای ترامپ چگونه به واقعیت تبدیل خواهند شد، زیرا اظهارات اخیر رئیس جمهور بسیاری از سوالات را بیپاسخ گذاشته است.
با این حال، این بیثباتی نشان میدهد که بحث پیرامون تنگه هرمز، که نمایانگر یک آبراه حیاتی در خاورمیانه است، تا چه حد از رویههای تثبیتشدهی چند دههای در بخش حملونقل دریایی فاصله گرفته است و عدم قطعیت و بیثباتی پیش روی شرکتهای فعال در منطقه را برجسته میکند، چرا که درگیری بین ایالات متحده و ایران دوباره به عرصه جنگ کشیده شده است.
تنگه هرمز از اهمیت ویژهای برخوردار است، زیرا حدود یک پنجم نفت و گاز جهان از طریق آن عبور میکند و هرگونه تغییر در قوانین ناوبری یا امنیت آن، پیامدهای مستقیمی بر اقتصاد بینالمللی خواهد داشت.
سخنان متناقض
سخنان ترامپ با انتقادات گستردهای روبرو شد زیرا مستقیماً با موضع دولت او در ماههای گذشته در تضاد بود. نیویورک تایمز گزارش داد که مقامات ارشد آمریکایی - از جمله مارکو روبیو، وزیر خارجه و جی. دی. ونس، معاون رئیس جمهور - در پاسخ به تهدیدهای قبلی ایران مبنی بر اخذ عوارض از کشتیهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند، بارها از اصل عدم وضع عوارض در آبراههای بینالمللی دفاع کردهاند.
روبیو به وضوح اعلام کرده بود: «هیچ کشوری حق ندارد هزینه یا عوارضی را بر یک آبراه بینالمللی تحمیل کند. این قانون بینالمللی موجود است .» او در یک مورد دیگر هشدار داده بود که تمام جهان در برابر هر مکانیسمی که برای استفاده از آبراههای بینالمللی هزینهای را تحمیل کند، خواهد ایستاد.
کارشناسان و تحلیلگران معتقدند که مطرح شدن ایده تعرفهها توسط ترامپ و سپس لغو آن، سابقه خطرناکی را نشان میدهد که میتواند قوانین حاکم بر تجارت جهانی را تضعیف کند.
نیویورک تایمز به نقل از جیکوب لارسن، یکی از مقامات سازمان بینالمللی کشتیرانی دریایی (BIMCO)، نوشت که چنین سابقهای «مشکل بسیار بزرگی برای مالکان کشتی و بخش کشتیرانی به طور کلی» خواهد بود، زیرا هزینههای حمل و نقل را در سطح جهانی افزایش میدهد که در نهایت از طریق افزایش قیمتها و افزایش فشارهای تورمی در مصرفکنندگان منعکس خواهد شد.
لارسن افزود که تضعیف هنجارهای بینالمللی حاکم بر دریانوردی به این معنی است که سایر کشورها ممکن است توجیهی برای تکرار این آزمایش پیدا کنند، که نظم دریایی را که برای دههها پایدار بوده است، تهدید میکند.
در همین راستا، لاسه کریستوفرسن، مدیرعامل شرکت حمل و نقل و لجستیک خودرو « والنیوس ویلهلمسن»مستقر در نروژ، گفت که مشکل فقط هزینهها نیست، بلکه غیرقابل پیشبینی بودن سیاستها است.
او افزود: «این واقعیت که اوضاع دائماً در حال تغییر است، تصمیمگیری برای بازگرداندن تجارت به حالت عادی را دشوار میکند.» او تأکید کرد که شرکتش کشتیهای خود را تا زمانی که خطر هدف قرار گرفتن آنها وجود دارد، به خلیج فارس برنمیگرداند و با توجه به اینکه «حفاظت نظامی به تنهایی کافی نیست».
جعبه پاندورا
نیوزویک به نقل از پتراس کاتیناس، محقق موسسه خدمات متحد سلطنتی در بریتانیا، هشدار داد که اجرای طرح آمریکایی «جعبه پاندورا خطرناکی» را باز میکند که شامل تمام شرارتهای جهان است - همانطور که در اسطوره یونان باستان آمده است - که قوانین دریانوردی را تضعیف میکند و همچنین به روسیه، چین و دیگران توجیهاتی برای به چالش کشیدن نظم حقوقی دریایی موجود میدهد.
از نظر اقتصادی، به نظر میرسد پیامدهای بالقوه گستردهتر باشد. نیوزویک گزارش داد که سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) - بزرگترین انجمن کشتیرانی جهان - برآوردهایی را منتشر کرده است که نشان میدهد ابرنفتکشها با هزینههایی تا ۲۷ میلیون دلار در هر سفر مواجه بودهاند، در حالی که کشتیهای کانتینری میتوانستند بین ۶۵ تا ۲۶۰ میلیون دلار در هر سفر متحمل شوند، هزینههایی که احتمالاً از طریق افزایش قیمت انرژی و کالاها به مصرفکنندگان منتقل میشد.
در همین حال، تحولات نظامی همچنان اوضاع را پیچیدهتر میکند. نیویورک تایمز گزارش داد که ترافیک کشتیرانی از طریق تنگه هرمز به تنها ۱۰ کشتی در روز کاهش یافته است، در حالی که قبل از شروع جنگ، روزانه بیش از ۱۳۰ کشتی از این تنگه عبور میکردند.
شکست آشکار آمریکا
دیوید ایگناتیوس، ستوننویس برجسته واشنگتن پست، در تحلیلی در این روزنامه نوشت که لغو طرح تعرفهها توسط ترامپ، تنها فصل دیگری از سردرگمی است که مدیریت بحران با ایران را مشخص میکند.
در این مقاله آمده بود که «تهدیدها و رجزخوانیهای روزانه ترامپ به مثابه مذاکره با خودش است؛ او یک روز اعلام پیروزی میکند و روز بعد جنگ را از سر میگیرد.»
ایگناتیوس استدلال کرد که این رویکرد، ترامپ را در مقابل ایران و جهان ضعیف جلوه میدهد و از او خواست که «دست از حرف زدن بردارد»، ساکت بماند و اجازه دهد قدرت نظامی و اقتصادی آمریکا جای او را بگیرد.
او همچنین به او توصیه کرد که برای ایجاد یک ائتلاف بینالمللی برای بازگشایی تنگه هرمز در صورت لزوم با توسل به زور و منزوی کردن اقتصادی تهران، بدون «عجله بیمحابا» به سمت یک توافق هستهای جدید که رهبری ایران همچنان بر سر آن اختلاف نظر دارد، تلاش کند.
از دیدگاه او، تمام جهان در برابر هر سازوکاری که برای استفاده از کریدورهای بینالمللی پول تحمیل کند، خواهد ایستاد.
ایگناتیوس گفت که ترامپ جنگی را به راه انداخته که فاقد حمایت مردمی است و بار اقتصادی سنگینی را تحمیل میکند، و استدلال کرد که او بدون یک استراتژی مشخص و بدون یک خروج امن وارد آن شده است.
او معتقد است که رئیس جمهور آمریکا اکنون در تلاش است تا سیاست خود در قبال ایران را «از نو تنظیم» کند و این نشان دهنده مرحله جدیدی از بحران است که او آن را «دومین نمایش مضحک ایران» توصیف کرد.
نویسنده مقاله خود را با دعوت از ترامپ برای اتخاذ چیزی که او «سکوت پویا» توصیف کرد، به پایان رساند و استدلال کرد که کاهش اظهارات متناقض ممکن است مؤثرتر از شروع ابتکارات جدیدی باشد که اجرای آنها دشوار است.
در میان لغو سریع یک تصمیم بحثبرانگیز، ادامه رویارویی نظامی با ایران و افزایش هشدارها علیه به خطر انداختن آزادی دریانوردی بینالمللی، تنگه هرمز همچنان در قلب بحرانی قرار دارد که تأثیر آن فراتر از خاورمیانه است و بر امنیت انرژی جهانی و ثبات کل اقتصاد بینالمللی تأثیر میگذارد.
