، در نتیجه این وضعیت، بازارهای خارجی بیشترین سود را از فرآیند پالایش و تجارت طلا به دست میآورند و کشورهای تولیدکننده آفریقایی از آن محروم میمانند.
به گزارش جماران، با وجود اینکه آفریقا از ثروت گستردهای از طلا برخوردار است، به طوری که طبق برآوردهای برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد حدود 40 درصد از ذخایر جهانی طلا را در اختیار دارد، اما تنها سود محدودی از ذخایر عظیم این فلز گرانبها به دست میآورد.
بیشتر طلای استخراج شده در آفریقا به خارج و به ویژه به بریتانیا صادر میشود، جایی که پالایش، قیمتگذاری و فروش میشود. این امر آفریقاییها را از ارزش افزوده قابل توجهی محروم میکند که در صورت انجام این عملیات در کشورهای خودشان به جای صرفاً صادرات طلای خام، میتوانستند به دست آورند.
در همین راستا، کیت کولت، تحلیلگر شرکت «آفریقا پرکتیس» به الجزیره انگلیسی گفت که صنعت طلا در آفریقا از مشکلات ساختاری رنج میبرد، از جمله ظرفیت محدود پالایش طلا، کمبود سرمایه در دسترس و الگوی تجارت تاریخی که صادرات طلای تصفیه نشده را ترجیح میدهد.
به گفته کولت، در نتیجه این وضعیت، بازارهای خارجی بیشترین سود را از فرآیند پالایش و تجارت طلا به دست میآورند و کشورهای تولیدکننده آفریقایی از آن محروم میمانند.
حمایت از ذخایر مالی
دولتهای آفریقایی به دنبال کنترل بیشتر بر طلا هستند و آن را به عنوان یکی از داراییهای مالی استراتژیک میدانند که میتواند به حمایت از ذخایر ارزی، کاهش وابستگی به بازارهای خارجی و تقویت حاکمیت اقتصادی کشورهایشان کمک کند.
این موضوع تنها به کشورهای آفریقایی محدود نمیشود، بلکه به اقتصادهای بزرگی مانند چین، هند، روسیه و ترکیه نیز گسترش مییابد، زیرا این کشورها به دنبال افزایش وزن طلا در ذخایر ارزی بانکهای مرکزی خود در مقابل کاهش وزن دلار و داراییهای آمریکایی مانند اوراق قرضه خزانهداری هستند، این امر بر اساس دادههای شورای جهانی طلا است.
افزایش وزن طلا در ذخایر ارزی به کاهش تأثیر تغییرات در بازارهای مالی بر اقتصادهای آفریقایی کمک میکند که برای مدت طولانی از فشارهای اقتصادی قدرتهای خارجی رنج بردهاند، به ویژه با افزایش قیمت طلا.
تجربیات غنا، نیجریه و تانزانیا
در سطح قاره آفریقا، غنا - یکی از کشورهای پیشرو در تولید طلا - سهم خود را از فلز گرانبهای تولیدی داخلی افزایش داده است که بانک مرکزی آن را در چارچوب یک برنامه محلی برای جمع آوری طلا خریداری میکند، این امر بر اساس گزارشهای منتشر شده توسط بانک غنا است.
نیجریه - یکی از کشورهای تولیدکننده طلا و نفت - در حال کار بر روی یک استراتژی برای تنوع بخشیدن به ذخایر ارزی خود برای افزایش وزن طلا است، این امر بر اساس دادههای بانک مرکزی نیجریه است.
در تانزانیا، دولت شرکتهای معدنی را ملزم میکند که حدود 20 درصد از تولید طلای خود را به بانک مرکزی بفروشند، این امر در راستای تلاشهای آن برای بهرهمندی بیشتر از طلای تولیدی این کشور است.
گینه صادرات طلا را ممنوع میکند
در همین راستا، مامادی دومبویا، رئیس جمهور گینه، اخیراً توقف صادرات طلای خام را اعلام کرد، اقدامی که به گفته او با هدف الزام شرکتها به پالایش و فرآوری این فلز در داخل کشور قبل از فروش آن در بازارهای بینالمللی انجام میشود.
این اعلامیه در نشستی بین تولیدکنندگان صنعتی و سنتی طلا و مسئولان دفاتر خرید آن هفته گذشته صورت گرفت. بر اساس این اقدام، طلای گینه تنها پس از ذوب، تأیید و فرآوری در داخل گینه صادر خواهد شد.
دومبویا گفت: «طلای گینه قبل از صادرات به بازارهای بینالمللی در گینه ذوب، تأیید و فرآوری خواهد شد، و هر اپراتوری که به صادرات طلای خام ادامه دهد، مجوزش به حالت تعلیق درآمده و قرارداد معدنکاری آن فسخ خواهد شد.»
مقامات توضیح دادند که طلای صنعتی و سنتی به پالایشگاه طلای نیمبا که در حال نصب در محله گبیسیا در پایتخت کوناکری است، هدایت خواهد شد.
سیاستها در منطقه ساحل
در منطقه ساحل، دولتهای مالی و بورکینافاسو در راستای تلاشهای گستردهتر برای کاهش وابستگی اقتصادی به فرانسه که برای مدتهای طولانی غرب آفریقا را مستعمره خود کرده بود، کنترل دولتی بر داراییهای بخش معدن را اعمال کردهاند.
آسیمی گویتا، رئیس جمهور مالی، در بحبوحه اختلافات با فرانسه، به دنبال بازسازی بخش معدن با تکیه بر روسیه برای تقویت نقش دولت است و همچنین در حال ایجاد یک پالایشگاه طلای دولتی در پایتخت باماکو میباشد.
بورکینافاسو نیز به نوبه خود مشارکت دولت در بخش معدن را افزایش داده و به دنبال افزایش ذخایر طلای خود بوده است. همچنین، در کنار مالی و نیجر در چارچوب «اتحاد کشورهای ساحل»، همکاری اقتصادی را تعمیق بخشیده است.
گزارش الجزیره دات کام اشاره میکند که علیرغم این تلاشها، معادن بزرگ طلا در این منطقه به دلیل کمبود سرمایه در دسترس و ضعف قابلیتهای فنی محلی، همچنان توسط شرکتهای خارجی اداره میشوند.
تولید در سودان
تصویر در سودان در مقایسه با سایر کشورهای تولیدکننده طلای آفریقا به دلیل جنگ متفاوت به نظر میرسد، به طوری که مجله «بیزینس اینسایدر آفریقا» اشاره کرده است که ارتش سودان کنترل اکثر معادن طلا در شرق سودان را در دست دارد، در حالی که نیروهای پشتیبانی سریع کنترل اکثر معادن در مرکز و جنوب غربی کشور را در اختیار دارند.
مجله بیزینس اینسایدر آفریقا در گزارش خود در آوریل گذشته از جبریل ابراهیم، وزیر دارایی سودان نقل قول کرده است که سودان در سال ۲۰۲۵، ۷۰ تن طلا تولید کرده که ۱۳ درصد بیشتر از هدف ملی بوده است، اما صادرات رسمی از ۲۰ تن فراتر نرفته است، که نشاندهنده حجم گسترده قاچاق و تجارت غیررسمی طلا در سودان است.
بر اساس دادههای بانک مرکزی سودان که توسط «بیزینس اینسایدر آفریقا» نقل شده است، درآمد حاصل از صادرات رسمی طلا در سال ۲۰۲۵ که ۱۴.۷ تن بوده، به ۱.۵ میلیارد دلار رسیده است.
در همین حال، شرکتهای چینی علیرغم وضعیت بیثباتی در کشور، به حفظ حضور خود در بخش معدن سازمانیافته در سودان ادامه میدهند.
قاچاق طلا مشکلی برای تعدادی از کشورهای آفریقایی از جمله سودان است، و مطالعهای که توسط سازمان «سوئیس اید» در سال ۲۰۲۴ انجام شد، نشان داد که سالانه بین ۳۲۱ تا ۴۷۴ تن طلای آفریقایی به ارزش ۲۴ تا ۳۵ میلیارد دلار قاچاق میشود.
لیستی از بزرگترین کشورهای تولیدکننده آفریقا
آفریقا حدود نیمی از تولید خود را از غرب قاره تامین میکند، و لیست ۱۰ کشور بزرگ تولیدکننده طلا در سال ۲۰۲۴ به شرح زیر است:
غنا: ۱۴۰.۶ تن
مالی: ۱۰۰ تن
آفریقای جنوبی: ۹۸.۹ تن
بورکینافاسو: ۹۴.۴ تن
سودان: ۷۳.۸ تن
گینه: ۶۸ تن
ساحل عاج: ۵۸ تن
تانزانیا: ۵۱.۸ تن
زیمبابوه: ۵۰.۹ تن
کنگو دموکراتیک: ۴۲.۳ تن
