تولیدکنندگان محتوای ایرانی با ویدیوهای کمدی مبتنی بر هوش مصنوعی و انیمیشنهای لگویی از ترامپ، از طنز بهعنوان سلاحی در نبرد رسانهای علیه آمریکا استفاده میکنند.
گزارش گاردین نشان میدهد در حالی که جنگ میان ایران و ایالات متحده آمریکا در میدانهای واقعی ادامه دارد، تهران توانسته با تکیه بر نسل Z و تولید محتوای خلاقانه در شبکههای اجتماعی، جنگ ارتباطات را به سود خود تغییر دهد؛ جایی که ضعف روایت رسمی واشنگتن و اشتباهات پیاپی دونالد ترامپ، میدان را برای یک نبرد تازه—نبرد افکار عمومی جهانی—باز کرده است.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، روزنامه گاردین نوشت: اگر ایران میتوانست موشکهای مخرب را با همان سرعتی تولید کند که میمهای تند و برنده میسازد، تا الآن فرماندهی مرکزی ایالات متحده با دستهای بالا تسلیم شده بود.
یکی از عجیبترین و غیرمنتظرهترین جنبههای جنگ ایران و آمریکا این است که ایران—کشوری که بهواسطه شهرتش تحت سلطه روحانیون محافظهکار و حساس نسبت به فرهنگ و رسانههای غربی تصور میشود—در جنگ شبکههای اجتماعی دست بالا را دارد و با بهکارگیری نیروهای فناور نسل Z خود، با طعنه و تمسخر دولت ترامپ، مخاطبان غربی را درگیر میکند.
در مقابل، دونالد ترامپ که اکنون میزان محبوبیتش به سطح دوران استیضاح ریچارد نیکسون رسیده، نمیتواند از اشتباهکردن دست بردارد؛ او ناچار شده پست فاجعهبار خود در تروثسوشال را که در آن خود را با مسیح مقایسه کرده بود حذف کند و اجازه داده در موقعیتی قرار گیرد که مسئولیت توقف تجارت جهانی را بر عهده بگیرد.
عملکرد ایران در شبکههای اجتماعی—از حسابهای سفارتخانهها گرفته تا حساب رئیس مجلس، محمدباقر قالیباف—از این جهت شگفتانگیزتر است که بسیاری از ایرانیان از بیش از چهار هفته «تاریکی دیجیتال» خشمگین هستند؛ طولانیترین قطع اینترنت تحمیلشده از سوی دولت در جهان.
رسانههای پویای گذشته اکنون تا حدی به بازنشر اظهارات سخنگویان نظامی یا نقل مطالبی از رسانههای غربی که به چالشهای راهبردی دولت ترامپ اشاره دارند محدود شدهاند. در همین حال، برخی از روزنامههای شاخص کشور تعطیل شدهاند و بخشی از شهروندان نیز نسبت به کیفیت و رویکرد اخبار رسمی تلویزیون انتقاداتی مطرح میکنند.
اما از دل این تاریکی، خلاقیتی متوجه غرب پدید آمده است. حسابهای نزدیک به دولت در حال انتشار انیمیشنهای لگویی تولیدشده با هوش مصنوعی هستند که پروندههای جفری اپستین را به جنگ ترامپ پیوند میدهند، یا با استفاده از طنز و اعتمادبهنفس، ضعفهای غرب را به چالش میکشند.
آخرین نمونهای که توسط سفارت ایران در آفریقای جنوبی منتشر شده—که یکی از درخشانترین عملکردها را در شبکه دیپلماتیک دارد—دونالد ترامپ را در هیئت یک ستاره راک دهه ۱۹۸۰ با موهای پفکرده نشان میدهد که نسخهای تقلیدی از ترانه Voyage Voyage اثر Desireless را با نام Blockade میخواند و کیبورد مینوازد. این ویدیو پس از ۲۴ ساعت بیش از ۴۵ هزار لایک گرفت.
«Voyage Voyage» یک آهنگ مشهور فرانسوی از دهه ۱۹۸۰ است که معنای آن «سفر کن، سفر کن» بوده و به آزادی و عبور از مرزها اشاره دارد. در این ویدیو، این آهنگ بهصورت طنزآمیز با نام «Blockade» (بهمعنای محاصره) بازسازی شده تا بهصورت کنایهآمیز به موضوع تحریمها و محدودیتها اشاره کند.
در شبی که ترامپ وعده داد تمدن ایرانی را پایان دهد، همان سفارت کلیپی از یک سگ منتشر کرد که با حالتی متعجب به دوربین نگاه میکرد، در حالی که هیچ اتفاقی رخ نمیداد. میزان توجه به این موضوع به حدی بود که ایرانوایر تحقیقی درباره افراد پشت حساب محمدباقر قالیباف انجام داد و مدعی شد یکی از متحدان سیاسی قدیمی مستقر در آمریکا را شناسایی کرده است.
نرگس باجغلی، استادیار مطالعات خاورمیانه در مدرسه مطالعات پیشرفته بینالمللی دانشگاه جانز هاپکینز، خود را یک انسانشناس فرهنگی معرفی میکند و به همین دلیل دانشجوی جدی روشهای ارتباطی ایران نیز هست.
او در نشست این هفته مؤسسه کوئینسی گفت دستگاه رسانهای ایران در انتشار محتوا و پیام بسیار سریعتر از سرزمین فعالان فناوری عمل کرده است. او توضیح داد: «جنگها در دو فضا جریان دارند؛ در میدان نبرد، و سپس به همان اندازه مهم، میدان جنگ ارتباطات. ایران توانسته بهطور کامل جنگ ارتباطات، بهویژه در شبکههای اجتماعی در سطح جهانی را در اختیار بگیرد.»
او استدلال کرد که ایرانیها میدانستند نمیتوانند در رسانههای جریان اصلی آمریکا تأثیر چندانی بگذارند، زیرا نزدیک به ۵۰ سال است که بهطور مداوم بهعنوان یک دولت تحت حاکمیت متعصبان مذهبی تصویر شدهاند.
باجغلی گفت: «جایی که آنها واقعاً وارد عمل شدهاند، ربودن گفتوگو و روایت در فضای شبکههای اجتماعی است. شما با نسلی از تولیدکنندگان محتوای بسیار جوان— و نسل Z—در ایران روبهرو هستید که به آنها فضا و چراغ سبز داده شده تا این جنگ را به جامعه جهانی منتقل کنند، و بهویژه به کسانی که آنلاین هستند و اکنون جنگ و جهان را در پیامدهای پس از غزه درک میکنند. و این چیزی است که بهطور بنیادین در حال تغییر است.»
باجغلی افزود: «من بیش از دوازده حساب دارم که شبکههای اجتماعی را در گفتمانهای سیاسی مختلف رصد میکنند و بیش از یک دهه است که این کار را درباره موضوعات مختلف، نه فقط ایران، انجام میدهم. من هرگز موضوعی را ندیدهام که در آن همه الگوریتمهای مختلف من روی یکدیگر منطبق شوند، همانطور که در این جنگ رخ داده است. من در سراسر طیف سیاسی—چه راست افراطی باشد، چه جریانهای نزدیک به ماگا، چه جمهوریخواهان میانهرو، چه در سوی لیبرالها و تا چپ افراطی در ایالات متحده—این وضعیت را مشاهده کردهام.»
او گفت که چنین همپوشانیای میان گروهها را ندیده است. «همه آنها هر روز در حال بهاشتراکگذاری محتوای وایرال از ایران بودهاند.» او گفت: «در ۱۵ سالی که بهطور حرفهای این کار را انجام میدهم، هرگز چنین چیزی ندیدهام.»
«کل دستگاه نظامی ایران ارتباطات را به این نسل جوان واگذار کرده است. برای من تعجبآور نیست که آنها وایرال میشوند و تعجبآور نیست که آنقدر به گفتمان آنلاین توجه کردهاند که میتوانند روی همه موضوعاتی دست بگذارند که باعث وایرال شدن در سراسر طیف سیاسی میشود.»
