به گزارش جماران، عماد فرح نیا در روزنامه ایران نوشت: هنوز باورش بیش ازحد سخت است که در نبرد وردن(۱۹۱۶) جنگ جهانی اول طی کمتر از چهار هفته حداقل ۳۱۵۰۰۰ فرانسوی و ۲۱۸۰۰۰ آلمانی کشته شدند و حتی یکصدمتر زمین به نفع هیچ یک بهدست نیامد یا از ۹۱۰۰۰ اسیر ارتش ششمآلمان (رایش سوم) در بخشی از نبرد استالینگراد به فرماندهی فیلد مارشال پائولوس کمتراز۶۰۰۰ نفر بازتوانستند سالها بعد به سرزمین شان بازگردند و بیش از 10 میلیون نفر چینی در جنگ دوم جهانی درتهاجم ژاپن با قساوت و بیتفاوتی تمام کشته شدند و بعدها اغلب درخصوص این آمار عظیم سکوت نیزشد.
پس ناتوانی عظیم بشر در کابوسی که خود آفریده واضحتر از هرسخنی است. شگفتا که میدان اشتباهات آدمی تا کجا امتداد دارد. به هر تقدیر آنچه درسطوح مختلف تاریخ و بویژه جنگ مدرن روشن است اهمیت فزاینده شناخت دقیق ازتاریخی است که تاهمین اکنون ادامه یافته و هویت انسان، ترسها و آمال او راجهت داده است.
تعرض صدام به ایران، پس از ماهها تنش و رجزخوانی و بهانهجویی در ظهر پایانی آخرین روز تابستان۱۳۵۹ و جنگی که بیش از دو هزار روز ادامه یافت، یکی از ناشناختهترین جنگهای دوران جدید است. درکمال تأسف این ناشناختگی حتی درسرزمین ایران نیز وجود دارد و تقریباً جز نمونههایی از احساس و ستایش محض و در قالبهای ادبی و سینمایی و تعداد معدودی از آمارها و اسناد، چندانآثاری در کاوش هزارتوی این آغاز و استمرار حدود ۹۵ ماهه جنگ که هرروز و ساعت آن اهمیت داشته نمیتوان برشمرد و بسیار معدود است آثاری دقیق و عمیق و بدون احساسگرایی در این خصوص. بویژه برای سرزمینی که خود درمقام دفاع برآمده و بهترینهای آن ملک در این دفاع میهنی جان بخشیدند.درهرشکل عزیمت برای شناخت این تجاوز ودفاع مستلزم شناخت قوایی است که در مقام دفاع برآمدند. هرچند ایران نه همچون ارتش کلاسیک آلمان قیصری درجنگ اول یک قوای یک دست و کلاسیک نظامی و بابرنامهریزی چهل ساله برای توسعه و جنگ بود و نه همچون بریتانیا یک ناوگان قوی و صرف دریایی بود باپشتوانه پانصد ساله در قوای دریایی و سیادت برآبها و متعاقباً حمایت ازجزیره انگلستان، بلکه قوای مدافع ایران پس از یک انقلاب و تغییرات بنیادی و از هم گسیختگی و نامتوازن مورد هجوم قرارگرفت و به همین دلیل بهسرعت سعی در دفاع به هرشکل و باهرسازمان رزمی کرد.ارتش ایران بخش مهمی از بار جنگ را به دوش کشید و به معنای دقیق کلمه رزمآوری کرد. دفاع کرد و بهای سنگین پرداخت.
ارتش ایران نیز همچون قوای مسلحه ارتشهای جهان، نظام کلاسیک و روشمند، آموختن، تمرین و دقت و رسیدن به بالاترین توان تخصصی در رزم را سرلوحه امور قرار داده بود و حفظ دانش و توان و چالاکی قوا حتی در اوج آرامش ازطریق مانور و تمرین تا در وقت ضرورت، نیروها دراوج آمادگی و نظم باشند. تلاشی که سابقه آن در دوران تاریخ مدرن به جنگهای روسیه تزاری با ایران و تلاشهای عباس میرزا باز میگردد و استفاده از دانش اروپای غربی در تجهیز و آموزش قوا و بویژه آتش توپخانه و استفاده از جنگ افزار و حمایت از فوج پیاده است. تلاش ارتش و نقاط قوت و ضعف آن در دوران پهلوی اول و دوم و ادوار آن مجالی دیگر میطلبد که امید است در زمان خود عرضه شود. انقلاب اسلامی ایران بخش مهمی ازتغییرات درسطوح نظامی را سبب شد و پر واضح است که بخش مهمی از توان هرقوای کلاسیک همچون هر ارتشی در جهان در ذهن و تجارب و خلاقیت و تهور افراد مستتر است و خلأ هر فرمانده درسطوح عالی و میانی کاملاً روشن است تاجایی که طی جنگهای اول و دوم جهانی(۱۹۱۴_۱۹۱۸) و (۱۹۳۹_۱۹۴۵) تعویض یک رئیس ستادکل، یاتغییر یک فرمانده سپاه و عزل و نصب یک فرمانده لشکر تغییرات تمام عیار، پیروزیها وشکستهای عظیم درپی داشت.
بهعنوان مثال جانشینی لودندورف و هیندنبورگ به جای فرماندههان پیشین سبب ساز پیروزی بزرگ آلمانها درنبرد تاننبرگ و شکست و هزیمت کامل یک سپاه روسیه و خودکشی سامسونوف فرمانده آن شد و همه اینها نتایج تغییراتی بود که به دستور ستادکل ارتش آلمان در کمتر از چهار روز انجام شد!
این تجربه پس از انقلاب تقریباً ارتش را باتلاشهایی درداخل تا مرز انحلال کامل پیش برد. پس روشن است که هنگام تهاجم ارتش عراق بابرنامهریزی حداقل شش ساله و ارتقای کمی و کیفی لشکرهای زرهی و مکانیزه و تعداد جنگ افزار و جذب قوای نظامی با بالاترین حد ممکن نشانگر بخشی از سختیها در ارتش ایران و ازدیگرسوی عظمت عملکرد این قوا طی دوران دفاع میهنی است.
استراتژیستهادرسختترین شرایط متبلور میشوند
جنگ میدان کارزار صرف انسانهای پرشمار نیست بلکه میدان تحقق خود آدمی نیزهست. کم نیستند فرماندهانی که در نقاط عطف نبردها و تاریخ ساز، متحیر و موشکاف، شجاع، خلاق و حتی در شمایل یک قهرمان ظاهرشدهاند.از نبردهای عصرناپلئون و ابتکار عمل دوک و لینگتن تاتردیدهای مولتکه(رئیس ستاد ارتش آلمان درجنگ اول جهانی) و خونسردی و صبر و انتصابهای بموقع ژوفر همتای فرانسویش تا شجاعت ودقت جواد فکوری و ولیالله فلاحی که برای یک ایرانی ضرورت است شناخت وافی از آنها، جنگ میدان این هماورد مهمتر نیز هست چرا که این شکوفاییها ضعف و قوت، کج اندیشی و دانش و درک تهور و نقطه عطف فرماندههان فاتح و مغلوب را معین میدارد.
درک درست از شرایط و شناخت شاهرگهای حیاتی قوای دشمن و نیازهای دشمن برای پیشروی و قطع سادهترین پیوندهای هجوم با تدارکات و عوامل ضروری برای تحقق شکست دشمن سبب میشود تا گاه تمایز فرماندهان بهمراتب بیش از آنچه تصورمیشود سرنوشت یک سرزمین رارقم زند.از این روزنه نگریستن به افق جنگ است که فرماندهی چون فلاحی دست به کاوش، شناخت ازشرایط دشمن و پیشبینی اهداف و عملکرد او در آینده نزدیک میزند و استنتاج میکند که این نقطه خاص، یعنی اهواز است که مرکز ثقل تهاجمی است هدفمند برای قوای بعث و پیروزی و تصاحب این منطقه شاکله فکری است که ترسیم میشود تا بخش وسیعی از خاک ایران را با رویکرد توسعه دریایی برای کشوری که با وجود وسعت تقریباً زیاد ساحل بسیار محدودی دارد. نمیتوان ساده انگارانه به نظاره نشست و برای تبیین نقش مهم ارتش در دفاع مقدس باید دست به پژوهشهای گستردهای زد.