به گزارش جماران، حسن قشقاوی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، امروز (یکشنبه ۲۴ آبان) در نشست خبری ضمن تشریح روند بررسی طرح مدیریت راهبردی تنگه هرمز بیان کرد: کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در قالب چندین جلسه و با حضور نمایندگان دستگاه‌های مختلف، وزارت امور خارجه به‌عنوان نماینده دولت، سازمان راهداری، سازمان بنادر و دریانوردی و نمایندگان نیروهای مسلح، موضوع را مورد بررسی قرار داد.
وی در ادامه اظهار کرد: در این جلسات، مدیرکل حقوقی وزارت امور خارجه، معاونان حوزه پارلمانی دولت و نمایندگان دستگاه‌های مرتبط، عمدتاً در سطح معاونان حقوقی حضور داشتند و مباحث مختلف طرح به‌صورت کارشناسی و ماده به ماده بررسی شد.همچنین در موارد تخصصی، وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های ذی‌ربط برای ارائه نظرات کارشناسی دعوت شدند.
تطبیق طرح با حقوق بین‌الملل دریایی
سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با بیان اینکه این طرح با معیارهای حقوق بین‌الملل دریایی هماهنگی دارد، تصریح کرد: از نظر ما، مفاد این طرح با کنوانسیون حقوق دریاها مصوب ۱۹۸۲ و همچنین کنوانسیون ۱۹۵۸ مطابقت دارد و شاه‌بیت این مباحث نیز توافق میان دو کشور ساحلی است که حقوق بین‌الملل چنین توافقی را اجازه می‌دهد.
قشقاوی ادامه داد: در همین چارچوب، جلسات متعددی در مسقط و تهران و در سطوح مختلف وزرای امور خارجه، معاونان وزیر و کارشناسان برگزار شد و خوشبختانه با دو کشور ساحلی بر سر کریدوری به توافق رسیدیم؛ به‌گونه‌ای که هم جمهوری اسلامی ایران و هم طرف‌های مقابل آن را تأیید کردند.
وی خاطرنشان کرد: قرار بود این کریدور به‌صورت موقت اجرایی شود و به‌تدریج به مرحله دائمی برسد. بر اساس قانون نیز لازم بود این کریدور به سازمان بین‌المللی دریانوردی ابلاغ شود و آمادگی لازم برای این کار وجود داشت.
مخالفت آمریکا با توافقات و تهدید به اقدام نظامی
قشقاوی با اشاره به مواضع آمریکا در قبال این توافقات گفت: همان‌طور که معمولاً آمریکا با هر نوع توافقی مخالفت می‌کند، در این زمینه نیز شاهد موضع‌گیری‌ها و خرابکاری‌های این کشور بودیم؛ به‌طوری‌که مقامات آمریکایی حتی از بمباران عمان سخن گفتند.
طرح در انتظار تصمیم هیئت‌رئیسه مجلس
سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با تأکید بر اینکه بررسی این طرح در کمیسیون به پایان رسیده است، گفت: مرکز پژوهش‌های مجلس و معاونت قوانین نیز نمایندگان خود را در جلسات بررسی این طرح داشتند و در حال حاضر طرح در اختیار هیئت‌رئیسه مجلس قرار دارد.
وی با اشاره به روند قرار گرفتن طرح‌ها در دستور کار صحن علنی مجلس اظهار کرد: در مجلس معمولاً طرح‌ها بر اساس نوبت در دستور کار قرار می‌گیرند، مگر اینکه موضوعی فوریت داشته باشد. از سوی دیگر، طرح‌های بازگشتی از شورای نگهبان و مواردی که اولویت دارند نیز در دستور کار قرار می‌گیرند.
قشقاوی افزود: این طرح حدود ۱۰ تا ۲۰ روز است که در دستور کار قرار نگرفته و ما منتظریم هیئت‌رئیسه آن را برای بررسی و تصویب به صحن علنی مجلس بیاورد.
از نظر کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی، کار بررسی این طرح به پایان رسیده، ابعاد موضوع روشن شده و زمینه اعمال و اجرای آن فراهم است.
از نظر ما طرح تنگه هرمز تمام شده است
سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، با اشاره به آخرین وضعیت طرح تنگه هرمز گفت: از نظر ما طرح تنگه هرمز در واقع تمام شده است و باید مراحل مربوط به اعمال آن انجام شود.
مطالبات واردکنندگان کالاهای اساسی در کمیسیون پیگیری می‌شود
وی در پاسخ به پرسشی درباره پرداخت نشدن مطالبات بیش از ۷۶۰ شرکت واردکننده کالاهای اساسی، با وجود دستور رئیس‌جمهور برای پرداخت این مطالبات و نگرانی‌ها درباره تأثیر آن بر امنیت غذایی کشور در شرایط محاصره و جنگ، گفت: این موضوع به‌طور مشخص در کمیسیون پیگیری نشده است، اما مسئله امنیت غذایی در دیداری که دو تا سه هفته قبل با وزیر جهاد کشاورزی داشتیم، مطرح شد.
سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس افزود: همچنین قرار است آقای پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه، در پی پرسش‌های نمایندگان، به‌زودی مهمان کمیسیون امنیت ملی باشد که در صورت حضور ایشان، این موضوع را مطرح و پیگیری خواهیم کرد.
مشکلات اقتصادی بیشتر در حوزه توزیع است تا تولید
قشقاوی با بیان اینکه دشمن در حوزه آسیب به عرصه تولید کشور ناموفق بوده است، اظهار کرد: در برخی حوزه‌های اقتصادی وضعیت کشور بهتر شده و در بخش تولید نیز تقریباً با مشکل خاصی مواجه نیستیم، اما مسئله اصلی در حمایت از تولیدکنندگان و به‌ویژه نحوه توزیع کالاهاست.
وی با تأکید بر اینکه مشکل اصلی اقتصاد کشور در سازوکار توزیع است، تصریح کرد: ما در تهیه کالاها، چه از طریق واردات و چه از طریق تولید داخلی، عملکرد خوبی داشته‌ایم و دولت نیز در این زمینه موفق عمل کرده است؛ اما مسئله مهم این است که کالاها چگونه و با چه سازوکاری به دست مصرف‌کننده نهایی برسند.
این نماینده مجلس با اشاره به مشکلاتی همچون دلالی، فعالیت کارتل‌ها و تراستی‌ها گفت: این موضوع یک بیماری مزمن است و اتفاقاً از حوزه‌هایی است که مجلس باید بهتر از این عمل کند. به اعتقاد من مجلس در این بخش از اقتصاد ضعیف عمل کرده و باید با همکاری دولت برای حل این مسئله اقدام کند.
همه گرانی‌ها مبنای منطقی ندارد
قشقاوی در ادامه با اشاره به افزایش قیمت برخی کالاها اظهار کرد: بخشی از گرانی‌ها مبنای منطقی ندارد، اما برخی افزایش قیمت‌ها نیز تحت تأثیر شرایط جهانی است. همان‌طور که می‌دانید، به دلیل جنگ و مشکلاتی که در حوزه امنیت و حمل‌ونقل به وجود آمده، افزایش قیمت‌ها در بسیاری از کشورها از جمله آمریکا نیز مشاهده می‌شود.
وی با اشاره به پیامدهای محاصره اقتصادی بر تجارت منطقه‌ای ایران گفت: اقدامات آمریکا مبنای مشروعی ندارد و دولت‌ها باید نسبت به این اقدامات اعتراض کنند؛ چراکه کشورهایی که از ایران واردات دارند و مردمشان مصرف‌کننده کالاهای ایرانی هستند، چه گناهی کرده‌اند که باید تحت تأثیر تحریم‌های آمریکا قرار بگیرند؟
سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ادامه داد: وقتی قرار است محاصره تشدید شود، هم واردات و هم صادرات تحت تأثیر قرار می‌گیرد. برای مثال، صادرات مواد غذایی، کالاهای مصرفی و حتی مواد اولیه از ایران به کشورهای همسایه نیز با مشکل مواجه می‌شود.
قشقاوی با اشاره به مزیت نسبی ایران در حوزه حمل‌ونقل افزود: حمل‌ونقل از مسیر ایران برای برخی کشورهای همسایه آسان‌تر و دارای مزیت است و محدودیت‌های ایجادشده می‌تواند بر قیمت کالاها در این کشورها نیز تأثیر بگذارد.
احتمال حمله نظامی آمریکا را نمی‌توان منتفی دانست
وی در پاسخ به پرسشی درباره احتمال حمله رژیم صهیونیستی به ایران بدون مشارکت آمریکا و همچنین مطرح شدن موضوع عملیات پرچم دروغین در کمیسیون امنیت ملی گفت: این مباحث همواره در کمیسیون مطرح می‌شود و به‌ویژه در روزهای ابتدایی جنگ درباره چنین موضوعاتی بحث و بررسی صورت گرفته است.
سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با بیان اینکه نمی‌توان با قاطعیت گفت آمریکا گزینه نظامی را کنار گذاشته است، اظهار کرد: ما چنین اعتقادی نداریم؛ چراکه حضور و جابه‌جایی تجهیزات نظامی آمریکا در منطقه، به‌تنهایی دلالتی بر منتفی شدن احتمال حمله ندارد.
قشقاوی افزود: وجود هواپیماهای سوخت‌رسان، هواپیماهای جدید و تحرکات نظامی دیگر و همچنین حرکت ناوهای جنگی به سمت منطقه، نشان می‌دهد که نمی‌توان گزینه نظامی را به‌طور کامل کنار گذاشته‌شده تلقی کرد.
وی ادامه داد: البته این تحرکات به این معنا نیست که حتماً حمله نظامی علیه ایران انجام خواهد شد؛ چراکه در کنار تجهیزات نظامی، اراده سیاسی نیز اهمیت دارد.
بازدارندگی ایران محاسبات دشمن برای جنگ کوتاه‌مدت را تغییر داده است
قشقاوی با اشاره به ادعای آمریکا درباره انجام حملات سریع و مؤثر گفت: آمریکایی‌ها همواره از حمله سریع و بسیار مؤثر صحبت می‌کنند، اما این دو موضوع با بازدارندگی نسبی جمهوری اسلامی ایران مواجه شده است.
وی خاطرنشان کرد: نخست اینکه هیچ‌گاه نمی‌توان گفت جنگ حتماً یک عملیات چندروزه خواهد بود؛ چراکه آغاز جنگ ممکن است در اختیار دشمن باشد، اما پایان آن در اختیار ماست و این‌گونه نیست که دشمن بتواند برای مدت و زمان‌بندی جنگ تصمیم بگیرد و ما نیز ناگزیر به تبعیت از آن باشیم.
کشور همچنان در شرایط جنگی قرار دارد
سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، با تأکید بر اینکه شرایط کنونی کشور از نظر نظامی و امنیتی با جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه متفاوت است، گفت: بر اساس ملاحظات نظامی و حقوق بین‌الملل، کشور همچنان در شرایط جنگی قرار دارد و نیروهای مسلح باید همواره در آمادگی کامل باشند؛ هرچند جمهوری اسلامی ایران هیچ‌گاه آغازگر تجاوز نبوده و در موضع دفاع قرار دارد.
قشقاوی با اشاره به دیدارهای اخیر کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با فرماندهان و مسئولان ارشد نظامی و امنیتی اظهار کرد: در همین یک ماه اخیر دیدارهایی با سردار سرافراز عبداللهی، فرمانده نیروی هوایی ارتش، مسئولان پدافند، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، مجموعه اطلاعاتی و همچنین وزیر دفاع در آستانه رأی اعتماد به آقای مهندس اخلاقی داشتیم که مجموعه این دیدارها نشان‌دهنده رشد کمی و کیفی گسترده در حوزه آفندی و پدافندی کشور است.
وی افزود: شرایط امروز به‌طور کلی با جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه متفاوت شده و توانمندی‌های جدیدی در کشور ایجاد شده است که در صورت اقدام دشمن، شگفتی‌های فراوانی به همراه خواهد داشت. بنابراین عقل و منطق ایجاب می‌کند که نیروهای مسلح همواره دستشان روی ماشه باشد.
ایران همچنان از نظر حقوق بین‌الملل در شرایط جنگی است
سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با بیان اینکه ایران در موضع دفاع قرار دارد، گفت: ما هیچ‌گاه آغازگر تجاوز نبوده‌ایم و از منظر حقوق بین‌الملل نیز باید به قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل متحد مصوب سال ۱۹۷۴ درباره تعریف تجاوز توجه کرد.
قشقاوی ادامه داد: بر اساس تعاریف حقوق بین‌الملل، حتی اگر تبادل آتش صورت نگیرد یا آتش‌بس موقت برقرار باشد، این موضوع به معنای پایان وضعیت جنگی نیست. از این منظر، ما همچنان در اوج شرایط جنگی قرار داریم و وضعیت خلیج فارس و دریای عمان نیز باید با همین ملاحظات حقوقی بررسی شود.
وی با اشاره به مسئولیت کشورهایی که امکانات و ظرفیت‌های خود را در اختیار طرف متجاوز قرار می‌دهند، تصریح کرد: کشوری که سرزمین، رادار، پایگاه یا امکانات خود را برای تجاوز علیه جمهوری اسلامی ایران در اختیار دشمن قرار دهد، از منظر حقوق بین‌الملل در مسئولیت ناشی از تجاوز مشارکت دارد و موضوع مطالبه غرامت از این کشورها نیز در چارچوب حقوق بین‌الملل قابل پیگیری است.
قشقاوی خاطرنشان کرد: بنابراین نباید تصور کرد که با توقف تبادل آتش یا برقرار شدن آتش‌بس موقت، شرایط برای نیروهای مسلح عادی شده است. نیروهای مسلح ما ماه‌هاست در شرایط جنگی قرار دارند و باید در آمادگی کامل باشند؛ به‌ویژه اینکه تهدیدهای دشمن همچنان ادامه دارد و در کنار آن، شاهد بی‌تفاوتی نظام بین‌الملل نیز هستیم.
موضوع جدیدی برای مذاکره باقی نمانده است
این نماینده مجلس در ادامه با تأکید بر اینکه مسیر دیپلماسی همچنان باز است، گفت: این موضوع به معنای بسته شدن راه دیپلماسی نیست، اما ما از مرحله مذاکره عبور کرده‌ایم و اکنون در مرحله پسامذاکره و اجرای توافق قرار داریم.
وی با اشاره به اظهارات رئیس مجلس در نطق پیش از دستور امروز مجلس درباره هفت شرط ایران اظهار کرد: این هفت شرط در واقع مربوط به مرحله پسامذاکره است. ما مذاکرات را در عالی‌ترین سطوح انجام داده‌ایم و موضوعات مختلف از جمله تحریم‌ها، آزادسازی اموال بلوکه‌شده و موضوع تنگه هرمز در جریان مذاکرات مورد بررسی و تعیین تکلیف قرار گرفته است.
قشقاوی افزود: این مذاکرات صرفاً محدود به یک موضوع خاص نبود، بلکه ابعاد مختلفی داشت و در سطوح عالی انجام شد. حتی در چارچوب تفاهمات صورت‌گرفته، موضوعات به مرحله امضا و تعیین جزئیات اجرایی رسیده بود. بنابراین اینکه امروز از ادامه مذاکره صحبت می‌شود، باید با توجه به این واقعیت باشد که اصل مذاکره و توافق انجام شده است.
توافق اسلام آباد به مرحله اجرا رسیده بود
سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با اشاره به موضوع بازسازی و جبران خسارات گفت: در همان روزهای تشییع پیکر رهبر شهید انقلاب، در پاویون فرودگاه مشهد با یکی از مقامات عالی‌رتبه و میانجی دیدار داشتم. وقتی از علت حضور او سؤال کردم، گفت برای پیگیری اجرای موضوعات توافق‌شده از جمله غرامت و بازسازی آمده است.
وی ادامه داد: حتی درباره رقم ۳۰۰ میلیارد دلار نیز در چارچوب مباحث مربوط به غرامت و بازسازی صحبت شده بود و این نشان می‌داد که موضوع از مرحله مذاکره عبور کرده و وارد فاز اجرایی شده است.
قشقاوی با انتقاد از اقدام طرف مقابل در زیر پا گذاشتن توافقات اظهار کرد: اینکه طرف مقابل به بهانه برخی حوادث یا حمله به چند کشتی، کل تفاهم را کنار بگذارد، از نظر حقوقی و منطقی قابل قبول نیست. حتی اگر اختلافی درباره وقوع برخی حوادث وجود داشته باشد، بر اساس تفاهم صورت‌گرفته باید فرصتی برای مذاکره و بررسی اختلافات در نظر گرفته می‌شد، نه اینکه یک طرف به‌سرعت کل توافق را نقض کند.
طرف مقابل به جای حل اختلافات، توافق را زیر پا گذاشت
وی با اشاره به برخی مفاد تفاهمات درباره کریدور دریایی و تحولات لبنان گفت: بر اساس برداشت ما از یادداشت تفاهم، قرار نبود کریدور موردنظر در جنوب باشد و همچنین قرار نبود جنگ در لبنان ادامه پیدا کند. این موضوعات در مواد اول و دوم تفاهم مورد توجه قرار گرفته بود.
قشقاوی افزود: اگر طرف مقابل ادعا می‌کرد که ایران برخی مفاد را نقض کرده است، راهکار آن در خود یادداشت تفاهم پیش‌بینی شده بود و طرفین باید در فرصت تعیین‌شده، استدلال‌های خود را مطرح و اختلافات را حل‌وفصل می‌کردند، نه اینکه کل توافق را کنار بگذارند.
وی با اشاره به تحولات بعدی در تیم مذاکره‌کننده آمریکا و اختلافات داخلی این کشور اظهار کرد: مجموعه این اتفاقات نشان می‌دهد که طرف مقابل اراده لازم برای اجرای توافق را نداشته است. بنابراین واقعاً مشخص نیست با وجود تعیین تکلیف موضوعات اصلی، چه موضوع جدیدی برای مذاکره باقی مانده است.
اجرای هفت شرط ایران، زمینه بازگشایی تنگه هرمز است
قشقاوی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به هفت شرط اعلام‌شده از سوی جمهوری اسلامی ایران گفت: در مقطعی پس از مذاکرات و در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل، پیشنهادهایی درباره تغییر زمان‌بندی و تمدید مهلت‌ها مطرح شد، اما محتوای شروط ایران تغییر نکرده است.
وی افزود: موضع ما روشن است؛ طرف مقابل باید هفت شرط ایران را اجرا کند و پس از آن، جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد تنگه هرمز را باز کند. حتی اعلام کرده‌ایم که اگر امروز این هفت شرط اجرا شود، فردا امکان بازگشایی تنگه هرمز وجود دارد تا بهانه‌ای برای طرف مقابل باقی نماند.
سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس تأکید کرد: تمام تحولات و اتفاقات اخیر را باید در چارچوب همین هفت شرط بررسی کرد. رئیس مجلس، دبیر شورای عالی امنیت ملی و وزیر امور خارجه نیز مواضع خود را در این زمینه اعلام کرده‌اند و بر آمادگی ایران برای اجرای توافق در صورت تحقق شروط تأکید داشته‌اند.
دیپلماسی به نتیجه رسیده و اکنون نوبت اراده اجرایی طرف مقابل است
قشقاوی در ادامه گفت: جمهوری اسلامی ایران مذاکرات را در عالی‌ترین سطح انجام داده و درباره ابعاد مختلف توافق به جمع‌بندی رسیده است. بنابراین ما اکنون در مرحله عبور از مذاکره قرار داریم و مسئله اصلی، اراده طرف مقابل برای اجرای توافق است.
وی خاطرنشان کرد: دیپلماسی مسیر خود را طی کرده و به نتیجه رسیده است؛ اکنون باید دید طرف مقابل اراده‌ای برای اجرای تعهدات خود دارد یا خیر. موضع جمهوری اسلامی ایران نیز روشن است و اجرای هفت شرط اعلام‌شده، مبنای اقدام بعدی خواهد بود.