به گزارش جماران، صنعت داروسازی یکی از بخش‌های مهم در تأمین نیاز‌های درمانی کشور است و هرگونه اختلال در فعالیت کارخانه‌ها، تأمین مواد اولیه یا توزیع دارو می‌تواند دسترسی بیماران به داروهای مورد نیاز را تحت تأثیر قرار دهد.
در جریان جنگ، بخشی از زیرساخت‌های تولید و توزیع دارو آسیب دید و برخی شرکت‌ها با محدودیت‌هایی در ادامه فعالیت خود روبه‌رو شدند. در چنین شرایطی، علاوه بر بازسازی واحد‌های آسیب‌دیده، تأمین مواد اولیه، حفظ کیفیت داروها و جلوگیری از بروز کمبود در بازار اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
تولید دارو پس از جنگ متوقف نشد
محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو در گفت‌و‌گو با میزان درباره وضعیت تولید دارو پس از جنگ گفت: با وجود آسیب‌هایی که به بخشی از زیرساخت‌های صنعت داروسازی کشور واردشد، تولید و تأمین دارو متوقف نشده و زنجیره دارویی کشور با اتکا به ظرفیت‌های موجود به فعالیت خود ادامه داده است.
وی با اشاره به تفاوت وضعیت شرکت‌ها و خطوط تولید افزود: برخی واحد‌ها به‌دلیل آسیب‌های واردشده با محدودیت فعالیت یا تعطیلی موقت مواجه شده‌اند و بازگشت آنها به ظرفیت پایدار تولید به میزان خسارت و روند تأمین تجهیزات و مواد اولیه بستگی دارد.
سخنگوی سازمان غذا و دارو با بیان اینکه نمی‌توان بازگشت کامل همه واحد‌های آسیب‌دیده به ظرفیت پیش از جنگ را تأیید کرد، گفت: این سازمان با پایش مستمر وضعیت تولید و موجودی داروها تلاش می‌کند آثار آسیب‌های واردشده بر دسترسی بیماران به حداقل برسد.
خسارت جنگ به زیرساخت‌های تولید و توزیع دارو
هاشمی درباره میزان خسارت واردشده به زیرساخت‌های دارویی کشور اظهار کرد: در جریان حملات اخیر، ۱۵ شرکت تولیدکننده دارو و ۸ شرکت فعال در حوزه پخش و توزیع دارو دچار آسیب شدند.
وی با اشاره به برخی از این خسارات افزود: سایت تولیدی شرکت شرق روز دارو و بخش‌هایی از کارخانه داروپخش آسیب دیدند، یکی از خطوط تولید توفیق دارو مورد اصابت مستقیم قرار گرفت، راکتور تولید مواد مؤثره شرکت شیمی آذر جام در قم به‌طور کامل منهدم شد و انبار راهبردی شرکت ادوار طب نیز به‌طور کامل تخریب شد.
سخنگوی سازمان غذا و دارو با بیان اینکه خسارات تنها به خطوط تولید محدود نبوده است، گفت: بخشی از زیرساخت‌های انبار، حمل‌ونقل و توزیع نیز تحت تأثیر قرار گرفتند. همچنین اختلال در برخی مسیر‌های واردات و جابه‌جایی مواد اولیه می‌تواند بر فعالیت تعدادی از خطوط تولید اثر بگذارد.
هاشمی ادامه داد: آسیب به برخی واحد‌ها به معنای توقف فعالیت کل صنعت داروسازی نیست و شرکت‌های فعال با استفاده از ظرفیت‌های موجود به تولید و تأمین دارو ادامه داده‌اند.
کیفیت داروها در شرایط جنگی تحت تأثیر قرار نمی‌گیرد
هاشمی درباره نظارت بر کیفیت داروهای تولید داخل گفت: حفظ کیفیت و صیانت از سلامت مردم، حتی در شرایط جنگی و دشواری‌های ناشی از آن، از اصولی است که سازمان غذا و دارو از آن عدول نمی‌کند.
وی افزود: شرایط خاص کشور ممکن است بر روند تولید، تأمین مواد اولیه یا فعالیت برخی واحد‌ها اثر بگذارد، اما این شرایط به معنای تغییر در الزامات کیفی و ضوابط تولید دارو نیست.
سخنگوی سازمان غذا و دارو با اشاره به فرایند‌های نظارتی این سازمان بیان کرد: وضعیت تولید و کیفیت فرآورده‌های دارویی از طریق بازرسی و ارزیابی واحد‌های تولیدی، بررسی مستندات و فرایند‌های تولید، نمونه‌برداری، انجام آزمون‌های کنترلی و پیگیری گزارش‌های مرتبط با کیفیت محصولات پایش می‌شود.
هاشمی تأکید کرد: هر فرآورده‌ای که در بازار عرضه می‌شود باید الزامات کیفی و ضوابط مربوط را رعایت کند و شرایط خاص کشور توجیهی برای کاهش این الزامات نخواهد بود.
چالش‌های مالی و تأمین تجهیزات در مسیر تولید دارو
هاشمی درباره مهم‌ترین مشکلات شرکت‌های داروسازی برای حفظ و افزایش تولید گفت: یکی از مهم‌ترین چالش‌های این صنعت، تأمین نقدینگی و سرمایه در گردش مورد نیاز شرکت‌هاست.
وی افزود: تولید دارو به تأمین مستمر مواد اولیه، پرداخت هزینه‌های تولید، نگهداری و تعمیر تجهیزات و تأمین قطعات مورد نیاز خطوط تولید وابسته است. از سوی دیگر، تأخیر در پرداخت مطالبات شرکت‌ها و دشواری‌های مربوط به تأمین ارز و واردات نیز می‌تواند فشار بیشتری بر چرخه تولید واردکند.
سخنگوی سازمان غذا و دارو با اشاره به آثار جنگ بر فعالیت برخی واحد‌ها بیان کرد: آسیب‌های ناشی از جنگ نیاز به تعمیرات، جایگزینی تجهیزات و تأمین مجدد مواد و قطعات را در برخی شرکت‌ها افزایش داده است.
هاشمی با بیان اینکه رفع این مشکلات به همکاری چندجانبه دستگاه‌های مسئول نیاز دارد، گفت: تأمین مالی، ارز، تجارت و بازسازی زیرساخت‌ها از جمله حوزه‌هایی هستند که همکاری دستگاه‌های مربوط و مشارکت بخش خصوصی در آنها اهمیت دارد. سازمان غذا و دارو نیز موانع مؤثر بر تولید و تأمین را رصد و برای پیگیری آنها با دستگاه‌های ذی‌ربط همکاری می‌کند.
وابستگی به واردات در برخی مواد اولیه و تجهیزات
هاشمی درباره میزان وابستگی صنعت داروسازی کشور به واردات گفت: میزان وابستگی در همه اقلام یکسان نیست و با توجه به نوع دارو، ماده مؤثره، مواد جانبی، فناوری ساخت و تجهیزات مورد نیاز خطوط تولید تفاوت دارد.
وی افزود: کشور در زمینه تولید دارو و بخشی از مواد اولیه مورد نیاز آن ظرفیت قابل توجهی دارد، اما در تأمین برخی مواد مؤثره، مواد اولیه تخصصی، مواد حد واسط، تجهیزات و قطعات مورد نیاز خطوط تولید همچنان وابستگی به واردات وجود دارد.
سخنگوی سازمان غذا و دارو با اشاره به دشواری‌های انتقال برخی محموله‌های دارویی اظهار کرد: در بعضی اقلام، تأمین صرفاً به انجام سفارش و خرید محدود نمی‌شود و انتقال محموله از کشور مبدأ نیز اهمیت دارد. برای برخی داروها امکان استفاده از مسیر کشور‌های واسطه وجود ندارد و محموله باید مستقیماً از کشور مبدأ منتقل شود.
هاشمی ادامه داد: این موضوع در کنار محدودیت‌های بین‌المللی و دشواری‌های حمل‌ونقل و واردات، فرایند تأمین برخی اقلام را پیچیده‌تر می‌کند. با این حال، اختلال در برخی مسیر‌های واردات به معنای توقف فراگیر تولید دارو نیست و شناسایی اقلام دارای ریسک تأمین، پیگیری مسیر‌های مناسب انتقال محموله و حمایت از تولیدکنندگان داخلی برای کاهش آثار این محدودیت‌ها دنبال می‌شود.
تأمین ۳۷ قلم از داروهای حیاتی و ضروری با دشواری همراه است
هاشمی درباره وضعیت تأمین داروهای حیاتی، داروهای بیماران خاص و اقلام مورد نیاز بیمارستان‌ها گفت: پایش وضعیت داروهای حیاتی و ضروری، به‌ویژه داروهای مورد نیاز بیماران خاص و صعب‌العلاج، بیماران مبتلا به سرطان، داروهای پیوند، داروهای مورد استفاده در بخش‌های مراقبت ویژه و برخی داروهای بیمارستانی، در اولویت برنامه‌های سازمان غذا و دارو قرار دارد.
وی افزود: از مجموع حدود ۷۰۰ قلم داروی حیاتی و ضروری کشور، تأمین ۳۷ قلم با دشواری‌هایی همراه است که بخشی از آن به محدودیت‌های موجود در مسیر تأمین و واردات بازمی‌گردد.
سخنگوی سازمان غذا و دارو تأکید کرد: این آمار به معنای کمبود قطعی ۳۷ قلم دارو در بازار نیست، بلکه نشان می‌دهد تأمین این اقلام به دلیل شرایط خاص تولید، محدودیت‌های وارداتی یا دشواری انتقال محموله با پیچیدگی بیشتری همراه شده و به پایش و پیگیری مستمر نیاز دارد.
هاشمی با اشاره به محدودیت‌های موجود در تأمین برخی داروهای اعصاب و روان بیان کرد: مشکلات حمل‌ونقل، جابه‌جایی و توزیع نیز بر روند دسترسی به برخی از این اقلام اثر گذاشته است. ازاین‌رو، پایش مستمر موجودی و وضعیت توزیع برای جلوگیری از وقفه در دسترسی بیماران به داروهای مورد نیاز اهمیت دارد.
افزایش هزینه‌های تولید و ضرورت حمایت از شرکت‌های دارویی
هاشمی درباره تأثیر شرایط پس از جنگ بر هزینه تولید دارو گفت: قیمت مواد اولیه، نرخ ارز، هزینه‌های حمل‌ونقل، انرژی، دستمزد، نگهداری تجهیزات و تأمین قطعات از جمله عوامل مؤثر بر هزینه تولید دارو هستند. آسیب به برخی زیرساخت‌ها و دشواری‌های ایجادشده در مسیر تأمین و جابه‌جایی نیز می‌تواند هزینه فعالیت شرکت‌ها را افزایش دهد.
وی با اشاره به موضوع اصلاح قیمت برخی داروها افزود: اصلاح قیمت اقلامی که با قیمت‌های مصوب زیان‌ده تولید می‌شوند، با هدف متناسب‌سازی قیمت با هزینه واقعی تولید و حفظ استمرار فعالیت شرکت‌ها مورد توجه قرار می‌گیرد.
سخنگوی سازمان غذا و دارو تصریح کرد: این موضوع به معنای افزایش عمومی قیمت همه داروها نیست، بلکه هدف آن جلوگیری از زیان انباشته و ایجاد اختلال در تولید اقلامی است که ادامه تولید آنها برای دسترسی بیماران اهمیت دارد.
هاشمی با تأکید بر ضرورت توجه به توان پرداخت مردم گفت: تصمیم‌گیری درباره قیمت دارو باید با در نظر گرفتن ملاحظات اقتصادی، توان پرداخت مردم و حمایت‌های بیمه‌ای انجام شود.
بازسازی واحد‌های آسیب‌دیده به میزان خسارت بستگی دارد
هاشمی درباره برنامه‌های جبران خسارات و تقویت ظرفیت تولید داخلی گفت: مسئولیت مستقیم بازسازی واحد‌های صنعتی آسیب‌دیده و تأمین منابع مالی و تجهیزات مورد نیاز برای احیای آنها بر عهده دستگاه‌های متولی و با مشارکت شرکت‌ها و بخش خصوصی است.
وی اظهار کرد: نقش سازمان غذا و دارو در این فرایند، پایش وضعیت تولید و موجودی داروها، اولویت‌بندی اقلام مورد نیاز، نظارت بر کیفیت فرآورده‌ها، شناسایی موانع مؤثر بر تأمین و پیگیری آنها از طریق تعامل با دستگاه‌های ذی‌ربط است.
سخنگوی سازمان غذا و دارو با اشاره به راهکار‌های تقویت زنجیره تأمین دارو بیان کرد: حمایت از تولیدکنندگان داخلی، شناسایی مسیر‌های مناسب تأمین و انتقال محموله‌ها، هماهنگی با دستگاه‌های مرتبط و مدیریت ذخایر دارویی می‌تواند به افزایش تاب‌آوری زنجیره تأمین کمک کند.
هاشمی درباره زمان بازگشت واحد‌های آسیب‌دیده به ظرفیت پایدار تولید گفت: زمان احیای هر یک از این واحد‌ها به میزان خسارت و روند تأمین تجهیزات و مواد اولیه بستگی دارد. در این فاصله، سازمان غذا و دارو با پایش مستمر وضعیت تولید و موجودی، مدیریت ذخایر و پیگیری راهکار‌های جایگزین، استمرار تأمین داروهای مورد نیاز بیماران، به‌ویژه اقلام حیاتی و ضروری، را دنبال می‌کند.