مجید جودی معاون بنیاد مسکن انقلاب اسلامی از برنامه‌ریزی برای اتمام تعمیرات ۱۰۲ هزار واحد مسکونی آسیب‌دیده از جنگ تا پایان آبان ۱۴۰۵ خبر داد. تاکنون تعمیرات ۹۰ هزار واحد به پایان رسیده و حدود ۱۲ هزار واحد دیگر باقی مانده است. همچنین از مجموع یک‌هزار و ۳۰۰ واحد نیازمند احداث مجدد، عملیات ساخت ۶۲۰ واحد آغاز شده و تکمیل تمام واحدهای تخریبی تا پایان سال ۱۴۰۶ هدف‌گذاری شده است. به گفته معاون بنیاد مسکن، بیش از ۳۲۰۰ واحد نیز به دلیل شدت خسارت یا طولانی بودن زمان تعمیر، غیرقابل سکونت بوده‌اند که برای اسکان موقت خانوارهای آسیب‌دیده، تسهیلات ودیعه مسکن در نظر گرفته شده است.
به گزارش جماران، بازسازی واحدهای مسکونی آسیب‌دیده از جنگ وارد مرحله‌ای شده که سرعت تکمیل تعمیرات و تأمین سرپناه برای خانوارهای خسارت‌دیده، در کنار آغاز ساخت خانه‌های تخریب‌شده، اهمیت ویژه‌ای دارد. بر اساس آخرین آمار اعلام‌شده از سوی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، ارزیابی خسارات در ۲۴ استان و ۴۰۷ شهر انجام شده و در مجموع ۱۰۲ هزار واحد نیازمند تعمیر و یک‌هزار و ۳۰۰ واحد نیازمند احداث مجدد شناسایی شده‌اند.
مجید جودی، معاون امور بازسازی و مسکن روستایی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، در گفت‌وگویی ضمن تشریح آخرین وضعیت بازسازی واحدهای آسیب‌دیده اعلام کرد که تاکنون تعمیرات ۹۰ هزار واحد به پایان رسیده و عملیات احداث ۶۲۰ واحد از واحدهای تخریبی نیز آغاز شده است.
به گفته وی، برنامه بنیاد مسکن این است که تعمیرات واحدهای آسیب‌دیده تا پایان آبان‌ماه ۱۴۰۵ به اتمام برسد و واحدهای نیازمند احداث مجدد نیز تا پایان سال ۱۴۰۶ تکمیل و تحویل شوند.
باقی‌ماندن حدود ۱۲ هزار واحد در انتظار تکمیل تعمیرات
بر اساس آمار اعلام‌شده، از مجموع ۱۰۲ هزار واحد نیازمند تعمیر، تاکنون ۹۰ هزار واحد تکمیل شده‌اند؛ به این ترتیب، حدود ۱۲ هزار واحد همچنان در فهرست تعمیرات باقی مانده‌اند. با فرض تحقق برنامه اعلام شده، بنیاد مسکن باید طی هفته‌های باقی‌مانده تا پایان آبان، عملیات تعمیر این واحدها را تکمیل کند. البته در ارزیابی عملکرد این برنامه، علاوه بر تعداد واحدهای تعمیرشده، باید مشخص شود چه تعداد از خانوارها توانسته‌اند به خانه‌های خود بازگردند و چه تعداد همچنان به دلیل شرایط سکونتی یا ادامه عملیات اجرایی با محدودیت مواجه‌اند.
تعمیر واحدهای مسکونی از این جهت اهمیت دارد که در بسیاری از موارد، بازگرداندن خانه به شرایط قابل سکونت می‌تواند سریع‌تر از احداث مجدد انجام شود؛ با این حال، میزان خسارت، دسترسی به مصالح و نیروی کار و نیاز به تعمیرات اساسی می‌تواند بر زمان بازگشت خانوارها به محل سکونت تأثیر بگذارد.
ساخت ۶۲۰ واحد تخریبی آغاز شده است
در بخش احداث مجدد، از یک‌هزار و ۳۰۰ واحدی که بر اساس ارزیابی‌های بنیاد مسکن تخریبی تشخیص داده شده‌اند، عملیات ساخت ۶۲۰ واحد آغاز شده است. این تعداد معادل حدود ۴۸ درصد کل واحدهای نیازمند احداث است. با وجود آغاز عملیات ساخت نزدیک به نیمی از واحدهای تخریبی، تکمیل کل این واحدها تا پایان سال ۱۴۰۶ هدف‌گذاری شده است؛ بنابراین، مرحله احداث نسبت به تعمیرات، افق زمانی طولانی‌تری دارد.
تفاوت زمان‌بندی این دو بخش نشان می‌دهد که بازسازی واحدهای خسارت‌دیده صرفاً به انجام تعمیرات محدود نمی‌شود و برای خانوارهایی که خانه‌هایشان باید از نو ساخته شود، تأمین منابع مالی، پیشبرد عملیات ساختمانی و فراهم شدن امکان سکونت مجدد، فرایندی زمان‌برتر خواهد بود.
بیش از ۳۲۰۰ واحد غیرقابل سکونت؛ پرداخت ودیعه اسکان موقت
یکی از مسائل مهم در روند بازسازی، وضعیت خانوارهایی است که در فاصله انجام تعمیرات یا احداث مجدد، امکان سکونت در خانه‌های خود را ندارند. به گفته جودی، بیش از ۳۲۰۰ واحد مسکونی آسیب‌دیده در جنگ‌های اخیر غیرقابل استفاده بوده‌اند؛ این واحدها یا تخریب شده بودند یا تعمیر آنها بیش از شش ماه زمان می‌برد. برای این واحدها نیز ودیعه مسکن پرداخت شده است.
در همین زمینه، وزارت راه و شهرسازی پیش‌تر سقف تسهیلات قرض‌الحسنه ودیعه اسکان موقت را متناسب با محل سکونت خانوارها تعیین کرده بود. بر اساس ارقام اعلام‌شده، سقف این تسهیلات برای روستاها ۳۰۰ میلیون تومان، شهرهای با جمعیت کمتر از ۲۵ هزار نفر ۴۰۰ میلیون تومان، شهرهای با جمعیت بیش از ۲۵ هزار نفر ۶۰۰ میلیون تومان و مراکز استان‌ها به‌استثنای کلان‌شهرها ۷۰۰ میلیون تومان است. مدت بازپرداخت نیز، متناسب با نوع خسارت، از ۱۲ تا ۲۴ ماه تعیین شده است. جزئیات تسهیلات اسکان موقت.
این تسهیلات با هدف تأمین محل سکونت موقت خانوارهایی در نظر گرفته شده است که خانه‌هایشان به دلیل خسارت‌های واردشده قابل استفاده نیست. با این حال، باید میان سقف مصوب تسهیلات و مبلغی که عملاً به هر خانوار پرداخت شده است، تفاوت قائل شد؛ زیرا رقم نهایی به محل سکونت و شرایط پرونده بستگی دارد.
پرداخت تسهیلات اسکان موقت در کنار بازسازی
برنامه بازسازی واحدهای آسیب‌دیده دو بخش به‌هم‌پیوسته دارد: از یک سو باید تعمیر یا احداث خانه‌ها پیش برود و از سوی دیگر، در فاصله اجرای عملیات ساختمانی، امکان تأمین سرپناه برای خانوارها فراهم باشد.
در همین راستا، پیش‌تر اعلام شده بود که برای تأمین مالی تسهیلات ودیعه اسکان موقت، دو هزار میلیارد تومان منابع در نظر گرفته شده است که یک‌هزار میلیارد تومان آن از سوی صندوق ملی مسکن و یک‌هزار میلیارد تومان دیگر از محل منابع بانک مسکن تأمین می‌شود. گزارش منابع تسهیلات ودیعه.
البته آمار منابع اختصاص‌یافته یا سقف تسهیلات به‌تنهایی نشان‌دهنده میزان پوشش نیاز خانوارهای آسیب‌دیده نیست. برای ارزیابی دقیق‌تر این برنامه، باید تعداد متقاضیان واجد شرایط، تعداد پرونده‌های تکمیل‌شده، میزان تسهیلات پرداختی و مدت انتظار خانوارها برای دریافت کمک نیز مشخص باشد.
در بخش تأمین مالی ساخت واحدهای تخریبی نیز، رقم مشخص و قابل اتکایی درباره سقف تسهیلات ساخت در اطلاعات مبنای این گزارش ارائه نشده است؛ بنابراین، برای جلوگیری از انتشار عدد تأییدنشده، از درج مبلغی به‌عنوان وام ساخت خودداری شده است.
پایان تعمیرات در آبان
برنامه اعلام‌شده بنیاد مسکن برای اتمام تعمیرات تا پایان آبان ۱۴۰۵، در مقایسه با افق زمانی تکمیل واحدهای تخریبی تا پایان ۱۴۰۶، ضرب‌الاجلی نزدیک‌تر دارد. بر اساس آمار فعلی، تکمیل حدود ۱۲ هزار واحد تعمیراتی باقی‌مانده، نخستین مرحله پیش‌روی این برنامه است؛ در حالی که در بخش احداث، عملیات ساخت ۶۲۰ واحد از مجموع یک‌هزار و ۳۰۰ واحد آغاز شده است.
در نهایت، نتیجه بازسازی زمانی برای خانوارهای آسیب‌دیده ملموس خواهد بود که علاوه بر تکمیل عملیات ساختمانی، امکان بازگشت پایدار به خانه نیز فراهم شود. از این منظر، اعلام دوره‌ای آمار پیشرفت تعمیرات و ساخت، میزان پرداخت تسهیلات و وضعیت خانوارهای اسکان‌یافته به‌صورت موقت می‌تواند تصویر روشن‌تری از روند بازسازی و فاصله میان برنامه‌های اعلام‌شده و تحقق آنها ارائه دهد.
