دونالد ترامپ با قرار دادن تنگه هرمز در نقشه «قلمروهای آمریکا»، ادعای واشنگتن درباره سلطه بر این آبراه راهبردی را گستاخانهتر از گذشته مطرح کرد؛ همزمان تهران پایان جنگ، رفع محاصره بنادر، لغو تحریمها و پرداخت غرامت را از شروط بازگشایی این تنگه اعلام کرده است.
به گزارش جماران، دونالد ترامپ در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» تصویری از «قلمروهای آمریکا» منتشر کرد که تنگه هرمز نیز در آن بهعنوان یک قلمرو جدید درج شده بود. وی در کنار تصویر تنگه، واژه «جدید» را اضافه کرد؛ اقدامی که نشاندهنده ادعای آمریکا درباره قرار گرفتن این آبراه تحت سلطه واشنگتن است.
رئیسجمهور آمریکا حدود ۱۰ روز پیش نیز نقشهای از تنگه هرمز را با عنوان «سرزمین جدید آمریکا» منتشر کرده بود؛ اقدامی که با واکنش مقامهای ایرانی روبهرو شد.
ترامپ پیشتر در اظهاراتی از کاخ سفید نیز مدعی شده بود تنگه هرمز «باز» و تحت کنترل کامل آمریکا قرار دارد. او ضمن رد هرگونه مذاکره با تهران، مدعی شد ایران با فروپاشی اقتصادی، نابودی توانمندیهای نظامی و مشکلات مالی برای پرداخت حقوق نیروهای خود مواجه است.
ادعای آمریکا درباره محاصره دریایی ایران
در همین حال، براد کوپر، فرمانده سنتکام، مدعی شد حدود ۵۰ هزار نظامی آمریکایی با پشتیبانی بیش از ۲۰ کشتی جنگی و صدها هواپیما، عملیات خود برای اعمال محاصره دریایی بنادر ایران را ادامه میدهند.
طبق ادعای کوپر، ورود و خروج کشتیها از بنادر ایران بدون مجوز آمریکا ممنوع است، مگر در موارد بشردوستانه.
وی همچنین مدعی شد نیروهای آمریکایی مسیرهای کشتیرانی بینالمللی در تنگه هرمز را از مینهایی که به ادعای او توسط سپاه پاسداران کار گذاشته شده بود، پاکسازی کرده و امکان عبور حدود هزار و ۵۰۰ کشتی تجاری را فراهم کردهاند.
فرمانده سنتکام همچنین ادعا کرد نیروهای آمریکایی ۷۵ کشتی را که تلاش کرده بودند محاصره را نقض کنند، بازگردانده و سه کشتی دیگر را به دلیل سرپیچی از دستورات متوقف کردهاند.
شروط ایران برای بازگشایی هرمز
در مقابل، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، اعلام کرد تهران در حال تدوین فهرستی از شروط برای بازگشایی مجدد تنگه هرمز در پاسخ به درخواست میانجیهاست.
رضایی گفت پایان جنگ در منطقه یکی از مهمترین شروط ایران خواهد بود. وی همچنین از تفاهم تهران و مسقط برای تعیین یک مسیر کشتیرانی در آبهای سرزمینی دو کشور خبر داد تا در صورت پذیرش شروط ایران از سوی واشنگتن، کشتیها بتوانند از این مسیر عبور کنند.
سپاه پاسداران نیز بازگشایی تنگه هرمز را به رفع محاصره بنادر ایران، پرداخت غرامت و لغو تحریمها مشروط کرده است.
افزایش تحرکات دیپلماتیک
این تحولات همزمان با افزایش تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنش میان تهران و واشنگتن رخ میدهد.
شیخ محمد بن عبدالرحمن آلثانی، نخستوزیر و وزیر خارجه قطر، روز پنجشنبه در تهران با مقامهای ارشد ایرانی دیدار کرد و بر ضرورت احترام به آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز مطابق قوانین بینالمللی تأکید کرد. این رایزنیها با هدف احیای مسیر کاهش تنش و بازگرداندن طرفها به تفاهمات پیشین انجام شده است.
بحرانی که از اواخر فوریه آغاز شده، تردد کشتیها در تنگه هرمز را بهشدت کاهش داده است. این آبراه پیش از بحران، مسیر عبور حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی نفت و گاز طبیعی مایعشده بود.
برآوردهای شرکتهای ردیابی کشتیها نشان میدهد حجم تردد دریایی در تنگه هرمز به حدود ۵ تا ۱۵ درصد میزان معمول کاهش یافته است. سازمان بینالمللی دریانوردی نیز از وقوع ۷۰ حادثه در این آبراه خبر داده که در جریان آنها ۱۹ دریانورد جان خود را از دست دادهاند.
