یکی از برچسبها این است که مرحوم بهشتی دارای گرایشهای چپ بوده است در حالی که اگر کسی به مساله مالکیت، عنصر کار یا عنصر اجتماعی کار توجه کرد یا به امر اجتماعی در روابط اجتماعی از جمله کار و ماحصل کار توجه کرد آیا گرایش چپ دارد؟ مرحوم بهشتی چند بار تاکید کرده ما به هیچ وجه منظورمان این نیست که کارفرما به عنوان یک کارفرمای بزرگ نقش ایفا کند اما نسبت به نقش صاحبان کار و کسانی که در کار نقش حمایتی داشتند حساس بود. نسبت به مساله عدالت حساس بود.
محمدرضا بهشتی، عضو هیات علمی دانشگاه تهران، با انتقاد از رواج پیشداوری و برچسبزنی در عرصه عمومی، شهید بهشتی را نمونهای از پرهیز عملی از داوریهای شتابزده دانست و گفت: او با وجود باور عمیق به کار جمعی، اعتدال سیاسی و عدالت اجتماعی، در دوران حیات خود با اتهاماتی متناقض از جمله انحصارطلبی، راستگرایی و چپگرایی مواجه شد؛ برچسبهایی که بیش از هر چیز ریشه در قضاوتهای عجولانه داشتند.
به گزارش ایسنا، محمدرضا بهشتی، فرزند شهید بهشتی و استاد فلسفه دانشگاه تهران، در نشست سالانه بزرگداشت شهید آیتالله دکتر بهشتی که در موسسه مطالعات دین و اقتصاد برگزار شد، اظهار کرد: بحث درباره پیش داوریها دامنه گستردهای است و از جانب چندین رشته صورت میگیرد. پس با مسالهای روبهرو هستیم که کوچک به نظر میآید اما کوچک نیست. اساسا انسان موجودی است که نسبت گرفتن او با زمان با داوری است. این ویژگی وجودی انسان در قوام یافتن است که بحث طولانی است. نسبت گرفتن ما با هستی و جهان، نسبتی است که در آن داوری ظهور میکند و این جزو خصوصیات وجودی انسان محسوب میشود.
وی افزود: پیشداوری را معمولا به دو معنا میشود فهمید. یکی معنای مثبت، ایجابی و پیشفهم است. اگر به معنای ایجابی نگاه کنیم پیشفهم لازمه هر فهمی است. هیچ وقت شما نمیتوانید خود را به نقطه صفر اندیشه برسانید. کسانی که خودشان را میخواهند به نقطه صفر اندیشه برسانند خودشان حواسشان نیست که چه پیشفهمهایی را به صورت ناشفاف دارند. فارغ از اینکه چه علل و انگیزهای در شکل گیری پیشداوریها وجود داشته در ترجیحات ما در تسلط بر مسائل وجود دارد. غالبا این پیشداوریها با یک شتابزدگی همراهند. بستگی به این دارد که ذهن تا چه اندازه بتواند خودش را در جایگاهی که واقعا هست ببیند. جالب است که در مواقعی در عرصه علمی و اجتماعی و سیاسی و امثال اینها برخورد میکنیم با افرادی که میگویند همه افراد یک قومیت چنین خصوصیتی دارند. این نشان میدهد ما چقدر راحت و با سرعت خودمان را به داوری میرسانیم.
عضو هیات علمی دانشگاه تهران تصریح کرد: انتساب ما به مرحوم بهشتی باعث میشود ما زبانمان کند شود که این استنباط ایجاد نشود ما چه چیزی را دنبال میکنیم. آیتالله بهشتی در زندگی ۵۳ سالهاش این را از خود نشان داده که پرهیز از پیشداوری فقط یک باور نظری نیست بلکه یک مشی عملی است. جالب است که خودش در معرض پیشداوری قرار گرفت. برای کسی که تمام عمر تلاش کرد افراد را به سمت کار دستهجمعی دعوت کند و زمینهاش را فراهم کرد.
وی با بیان اینکه بهشتی معتقد به کار تشکیلاتی است و رای جمع را میپذیرد آن هم در جاهای حساس، تاکید کرد: حتی درعرصه علمی و فعالیت اجتماعی. چنین فردی جالب است برچسب انحصارطلبی میخورد. در حالی که من هرجا نگاه کردم در ۲۳ سال که همراه او بودم انحصارطلبی را ندیدم. نه از این جهت که من یک پیوند عاطفی با ایشان دارم، واقعا ندیدم.
بهشتی با بیان اینکه مرحوم شهید آیت الله بهشتی یک اندیشه بسیار معتدل در عرصه سیاسی اجتماعی داشت که اجزا با هم سازگار است، گفت: ایشان پیش از شهادتش متهم شد به اینکه راستروی میکند و زندگیاش زندگی اشرافی است. یک بار ایشان در نماز جمعه گفته بود از جمله صاحبان سرمایه معتقد به انقلاب هستند. گفتند بفرمایید دیدید گفتیم ایشان طرفدار سرمایهدارها است. وقتی به ایشان گفتم چرا این مطلب را گفتید پاسخ دادند مثلا همین آقای عالینسب.
به گفته این استاد دانشگاه؛ یکی از برچسبها این است که مرحوم بهشتی دارای گرایشهای چپ بوده است در حالی که اگر کسی به مساله مالکیت، عنصر کار یا عنصر اجتماعی کار توجه کرد یا به امر اجتماعی در روابط اجتماعی از جمله کار و ماحصل کار توجه کرد آیا گرایش چپ دارد؟ مرحوم بهشتی چند بار تاکید کرده ما به هیچ وجه منظورمان این نیست که کارفرما به عنوان یک کارفرمای بزرگ نقش ایفا کند اما نسبت به نقش صاحبان کار و کسانی که در کار نقش حمایتی داشتند حساس بود. نسبت به مساله عدالت حساس بود. نکته اول اینکه در سوسیالیست عناصر حقطلبانهای وجود داشت که همچنان آن عناصرمعتبر است؛ فارغ از اینکه این اندیشه و نظامات در ذیل این اندیشه موفق شد یا نشد. دومین مساله این است که نظام سرمایهداری که تمام هم و غمش مصرف است و همه ارزشها از جمله جایگاه انسان را در جهت مصرفگرایی میبیند جایگزین خوبی برای سوسیالیسم نیست. توجه به مساله برچسب با بهرهگیری از آن چه پشت سر به عنوان تاریخچه برای ما وجود دارد یک مساله کاملا جدی است.
