سنگده، جنگلی است به جای مانده از روزگاران کهن در دامنه شمالی البرز؛ جنگلی متعلق به اواسط دوران سوم زمین شناسی، همراه با چشمه های فراوان و گونههای مختلف گیاهی که در ارتفاعات بالاتر آن، گونههای سرماپسند، مثل تک پایههای بسیار زیبا دلربایی میکنند.
به گزارش جی پلاس، بیشتر درختان این جنگل رنگارنگ، از نوع «راش» هستند، چرا که ارتفاع این منطقه از سطح دریا بسیار زیاد است و گونه راش هم در برابر سرما مقاوم. «سنگده» از توابع «دودانگه» شهرستان ساری در استان مازندران است که در ۲۴۰ کیلومتری تهران قرار دارد. ۷ صبح در تهران استارت زدهایم و حالا از جنب پمپ بنزین شهر «پل سفید» وارد جاده فرعی روستای سنگده میشویم. ماشینهای خطی، اینجا در انتظار مسافران سنگده به صف ایستادهاند. روستای «سنگده» از قدیمالایام، زیستگاه انواع حیوانات و پرندگان بوده و از لحاظ ارزش ملی و جهانی، بسیار با اهمیت است. طبیعت زیبا و جذاب، چشم اندازهای دل پسند، چشمه ساران پرآب و زلال و درختانی با آرایش سحرآمیز و دیواره سنگی سر به فلک کشیده از رشته کوه البرز در حاشیه جنوبی آن، تندیس زیبایی از کمال آفرینش را پدید آورده است. جنگلهای سنگده که در پایین دست قله «نرو» و «زرجو» واقع شده، مکانی است آرام، دنج و دیدنی برای گردشگرانی که میخواهند چند روزی را به دور از زندگی رخوت بار شهری، در دل طبیعت زیبا بگذرانند. این منطقه با توجه به پتانسیلهای فراوان، مکان خوبی برای برگزاری اردوهای کوهنوردی است، اما
درعین حال، میتوان از این روستا و از میان ارتفاعات آن، خود را به سمنان رساند. از «لَمِرز» تا «سنگده»: کمی از جاده را که طی میکنیم، به روستای «لَمرِز» میرسیم. برج زیبایی بر بالای تپهای در میان درختان خودنمایی میکند. این برج که به «پیر شهریار» معروف است، در بین مردم محلی، به برج لمرز معروف است؛ برجی متعلق به قرن چهار یا پنج هجری، اما همچنان زیبا و استوار. میگویند در قدیم، دور تا دور این برج، راههایی بوده برای رفتن به زیرزمین برج، جایی که غنائم جنگی را پنهان میکردند، اما حالا هیچ راهی وجود ندارد و زیر زمین آن هم قابل دیدن نیست. بعد از دیدن برج، حرکت میکنیم. دور تا دورمان را رشته کوههای البرز احاطه کردهاند. پای دامنه کوه پر از تپههایی است که انگار نقاشی شده است. برای رسیدن به سنگده، باید از روستاهای لَمرِز، فِلورد، ولیک بِن، وزمِلا و درزی کُلا بگذریم. هر چه بالاتر میرویم، هوا سردتر میشود. سنگده جایی آن بالاهاست که بالاخره به آن میرسیم. چرا این همه سنگ؟! جنب و جوش عجیبی دیده میشود. با اینکه روز تعطیل است، اما روستا بسیار شلوغ است. یکی از پیرمردان اهل سنگده
میگوید دوست قدیمیشان از دنیا رفته و چون در سنگده بیشتر مردم با هم فامیل هستند، امروز همه برای مراسم او به مسجد میروند. پیرمرد با لهجه شیرینش از روستا برایمان میگوید: «بچه جان! شما دارید الانِ سنگده را میبینید، در قدیم، سنگده این طوری نبود، ماشین نبود، با اسب همه جا میرفتیم، میخواستیم در زمین خودمان خانه بسازیم، اما هر جا را میکندیم، سنگ میدیدیم، به خاطر همین به روستای ما سنگده میگویند.»
برای رفتن به جنگل، از روستا خارج میشویم. جنگل با درختان انبوه و سر به فلک کشیدهای شروع میشود که در میان این درختان، جادهای خاکی برای عبور وجود دارد. جنگلِ بکر و زیبایی است. تلألو خورشید از میان شاخ و برگها عبور میکند و روی زمین، سایه روشنهایی به وجود میآورد. نمیدانیم به اطرافمان نگاه کنیم یا به آسمان، یا زمین! هر کدام برای خودش نقش و نگار خاصی دارد. تمیزی جنگل و بکریاش توجهمان را جلب میکند. میگویند مردم سنگده خیلی
مواظب طبیعتشان هستند، کسی که اینجا زباله بریزد، جریمه میشود! کنار ۷ لول یک رودخانه! جنگل سنگده پر از چشمه و رودخانه است. به رودخانه «کِسلیان» میرسیم. مردم محلی به این مکان میگویند هفت لول، برایمان عجیب است، اما با دیدن رودخانه که روی آن پلی زدهاند، جواب سئوالمان را میگیریم؛ هفت لوله درون پل وجود دارد که آب رودخانه از داخل لولهها، از سمتی وارد و از سمت دیگر خارج میشود. به همین علت به آن هفت لول میگویند. اطراف رودخانه شلوغ است، برخی از گردشگران در کنار رودخانه و پای آتشی که افروختهاند، اتراق کردهاند. علاوه بر این، باز هم مثل همیشه هر جایی که انسانها میروند، زبالههای فراوانی را هم میتوان دید که اطرافشان را آذین میکنند! یکی از اهالی لبخندی میزند و میگوید جریمهاش را باید بدهند تا بدهیم اینجا را حسابی تمیز کنند! در مسیر «تِلارسَربند»: جاده جنگلی را جلو میرویم و به «تِلار سَربند» میرسیم، جایی در جنگل که تمام مردم سنگده آن را خوب میشناسند؛ چشمهای که آب شرب مردم سنگده را تأمین میکند. آب از چندین پله به سمت پایین سرازیر میشود و در پایین چشمه در حوض سنگی بسیار
زیبایی جمع میشود. کنار این حوض، آلاچیق بزرگ و زیبایی است که معماری خاصی دارد. حیف که این آلاچیق با این معماری زیبایش در حال نابودی است. با اینکه بیرون آلاچیق فضاهایی برای درست کردن کباب در نظر گرفته شده، اما مسافران، کبابهایشان را در آلاچیق درست میکنند و همین باعث شده چوبهای داخل آلاچیق، سیاه و بیرنگ شوند. یخ در بهشت زمستان! برای گشت و گذار در جنگلهای سنگده، یک روز کامل وقت لازم است، اما این جنگل نوردی، عاری از هرگونه خستگی است و در هر قسمت جنگل چیزهای مختلفی را تجربه میکنیم و میبینیم. هر چه بالاتر میرویم، هوا سردتر میشود. بعد، به مکانی میرسیم که بین مردم سنگده، به «اَشک» یا «یخ او دَره» معروف است؛ پر از درخت راش و رودخانهای زیبا که بین درختان جاری است. آب این رودخانه چون در ارتفاع بالاتری است، از آب تمام چشمهها و رودخانههای جنگل سردتر است. به همین علت به آن میگویند یخ او دَره؛ یعنی آبی که آن قدر سرد است که انگار یخ در آب گذاشتهاند! مثل یخ در بهشت! بفرمائید ازگیل! یکی از همراهان، کمی ازگیلها میچیند. البته میوه دیگری هم در دستش هست؛ دانههای ریز قرمزی که
پر از هسته است. میگوید: این میوه «ولیک» است. دو نوع ولیک داریم؛ یک نوع آن قرمز است و نوع دیگرش سیاه. اطراف جاده جنگلی هم پر از بوتههای تمشک است. یکی دو ساعت از وقت ناهار گذشته است، اما این قدر طبیعت در جنگلهای سنگده زیباست که تمام روز را با چند بیسکویت سر میکنیم تا هوا سردتر نشده و مه نگرفته، دیدن تمام قسمتهای جنگل را از دست ندهیم. کنار «چهار جمبول»: ساعت از چهار بعدازظهر گذشته است که کمکم با جنگل، چشمهها و رنگهایش خداحافظی میکنیم. در راه برگشت، در ورودی جنگل و پشت نگهبانی، مکانی را پایین دره نشانمان میدهند که به «چهار جمبول» معروف است. جمبول در زبان مازندرانی یعنی عمق؛ جایی که آب رودخانه در این عمق جمع میشود و مردم محلی در فصل تابستان در آن شنا میکنند، اما برای رسیدن به «چهار جمبول» باید به پایین رفت و شیب تندی را طی کرد. مردم سنگده آن قدر راحت این شیب را طی میکنند که انگار روی پلهها راه میروند، ولی ما از خیر آن میگذریم و راه بازگشت را پیش میگیریم. چگونه برویم؟ اگر از تهران، از طریق جاده فیروز کوه به سمت مازندران حرکت کنید، بعد از طی حدود ۱۹۰ کیلومتر
نرسیده به پل سفید، به پمپ بنزین آن میرسید که تنها پمپ بنزین این شهر است. در کنار این پمپ بنزین، جاده فرعی به سمت راست وجود دارد که آسفالت است. در این مسیر فرعی حرکت کنید تا به یک دو راهی برسید. در ابتدای یکی از این راهها، تابلوهایی است که روی یکی نوشته شده «دهمیان» و دیگری «سنگده». طبیعتاً به سمت سنگده برانید و به آنجا که رسیدید، بعد از طی کردن روستا، به جنگل سنگده میرسید. وسایل نقلیه عمومی: اتوبوسهای پایانه مسافربری شرق تهران هر روز به سمت پل سفید حرکت میکنند. نرسیده به پل سفید، کنار پمپ بنزین پل سفید پیاده شوید و از آنجا با ماشینهای خطی، به روستای سنگده و از آنجا بعد از کمی پیادهروی، به جنگل سنگده بروید. کجا بمانیم؟ روستاییان «سنگده» آدمهای بسیار مهربان و مهماننوازی هستند. اتاقهای تمیز این روستا، جای بسیار مناسبی برای اتراق و شبمانی است. مردم سیر چشم «سنگده»، اتاقها و سوئیتهای خود را با قیمت مناسبی اجاره میدهند. مطمئن باشید با شما کنار میآیند! سومین جنگل هیرکانی جهان: جنگلهای سنگده گوشهای از جنگلهای هیرکانی ایران زمین واقع در دامنههای
شمالی سلسله جبال البرز است. این جنگلها جزو کهنترین جنگلهای جهان و متعلق به اواسط دوران سوم زمین شناسی است که قدمت آن به ۳۰ میلیون سال پیش میرسد! همانطور که میدانیم، با شروع دوران چهارم زمین شناسی، عصر یخچالها فرا رسید و یخچالها موجب از بین رفتن بیشتر جنگلهای پهن برگان جهان شد و سوزنی برگان جایگزین آن شدند، اما در این منطقه از سرزمین ایران، یخچالها پسروی کردند و درختان پهن برگ همچنان باقی ماندند. مشابه این جنگلها، فقط در دو ناحیه رویشی از جهان یافت میشود؛ یکی در شمال آمریکا، دیگری در شرق آسیا، یعنی ژاپن و کره. راشستان خالص! در جنگلهای سنگده با ارتفاعی حدود ۹۰۰ متر از سطح دریا، میتوان راشستان خالص همراه با تک پایههای بسیار با ارزشی مثل گیلاس وحشی، بارانک، مَمرِز، وَن (زبان گنجشک)، نمدار، مَلَج و چندین نوع افرا را مشاهده کرد. در ارتفاعات بالاتر هم میتوان گونههای سرما پسند خشت، زرشک و سماق وتوس و دیو آلبالو را دید. منبع: سایت توریسم آنلاین