24 آبان ماه سالگرد رحلت مرحوم استاد علامه طباطبایی است. همسر ایشان در سال 1344 در زمان حیات مرحوم علامه در اثر بیماری به دیار باقی شتافت. فراق این همسر فداکار، علامه را سخت تحت تأثیر قرار داد. در مقام این بانوی بزرگوار همین بس که علامه درباره او چنین می گوید: «مرگ حق است. همه باید بمیریم. من برای مرگ همسرم گریه نمیکنم. گریه من برای صفا و کدبانوگری و محبتهای خانم است. ما زندگی پرفراز و نشیبی داشتهایم. در نجف اشرف با سختیهایی مواجه میشدیم. من از حوائج زندگی و چگونگی اداره آن بیاطلاع بودم. اداره زندگی به عهده خانم بود. در طول مدت زندگی ما هیچگاه نشد که خانم کاری بکند که من حداقل در دلم بگویم کاش این کار را نمیکرد، یا کاری را ترک کند که من بگویم کاش این عمل را انجام داده بود. در تمام دوران زندگی ما هیچگاه به من نگفت چرا فلان عمل را انجام دادی؟ یا چرا ترک کردی؟». سالگرد این مفسر بزرگ قرآن بهانه ای شد تا خاطرات ناگفته ای درباره مرحومه «قمر السادات مهدوی» همسر علامه طباطبایی که در توفیقات ایشان نقش به سزایی داشته است از زبان همسر شهید مطهری بشنویم.
به گزارش جماران متن این گفتگو بدین شرح است:
- در ابتدا مقداری از زندگی علامه طباطبایی و همسر بزرگوارشان بگویید.
همسر استاد: مرحوم علامه در کودکی پدر و مادرش را از دست میدهد. از آنجا که علامه در خانواده ثروتمندی به دنیا آمده بود، برای فرزندان خانواده خدمتکار گرفته بودند تا علامه و برادرشان مرحوم سید محمد حسن الهی را بزرگ کنند.
علامه وقتی به قم مشرف شدند مانند دوران نجف از نظر مالی تحت فشار بودند که این به دلیل نرسیدن عواید املاک و کتابهایشان بود و برای همین، خانه کوچک و محقری گرفتند. همسر علامه خانم قمر السادات مهدوی با اینکه در خانواده متمولی بزرگ شده بود و ظاهرا دختر یکی از تجار تبریز بود بسیار زن فهیم و قانعی بود.
یادم است همسر علامه، که از بستگان ایشان هم بودند، برای من تعریف میکردند که ما در تبریز سالی چند من روغن حیوانی مصرف میکردیم. به قم که آمدیم در منزل کوچکی ساکن شدیم که امکانات زیادی هم نداشت. حداکثر می توانستیم روزی پنج سیر گوشت بخریم. من دنبههای گوشت را جدا می کردم و داخل سبدی که از سقف آشپزخانه آویزان کرده بودم، میانداختم. هر چند روز یکبار دنبهها را آب میکردم و از آن به عنوان روغن استفاده میکردم. هیچ وقت هم به علامه نمیگفتم ما روغن نداریم که ایشان ناراحت شود و از کار و مطالعه باز بماند. می خواستم فکرش آزاد باشد. دوستی با ایشان برای من درس آموز بود.
- از رفتارهای درس آموز ایشان مثال دیگری در خاطر دارید؟
همسر استاد: گاهی سه ماه تابستان ما به درکه میرفتیم و یک سال مرحوم علامه و همسرشان هم آنجا بودند و در این سه ماه منزل ما نزدیک هم بود. خیلی از اوقات خانم به منزل ما میآمد و گاهی وقتها هم ما به منزل آنها میرفتیم.
یک روز که منزل ما آمده بودند، چهار تا تخم مرغ کنار گذاشته بودم که میخواستم با آن کوکو درست کنم. خانم به آشپزخانه آمدند و دیدند من در حال شکستن تخم مرغ هستم. گفت این همه تخم مرغ را برای چند نفر میخواهی درست کنی؟ گفتم برای خودمان، گفتند خانم جان دو تا تخم مرغ هم زیاد است، من برای خودم، حاج آقا و دو پسرمان سه تا تخم مرغ میزنم، دو تا از تخم مرغها را نگه دار.
در مدتی که من با ایشان آشنایی داشتم، همیشه به من درس زندگی میدادند. ایشان تمام لباسهایشان را خودشان میدوختند.
- چه خاطره دیگری درباره همراهی و محبت همسر علامه نسبت به ایشان دارید؟
همسر استاد: به عمرم خانمی مثل ایشان ندیدم که اینقدر دغدغه همسرش را داشته باشد. میگفت: وقتی علامه در حال مطالعه است چای کمرنگ را به اتاق ایشان میبرم و به علامه نگاه هم نمیکنم. چای را میگذارم و میآیم بیرون تا مبادا رشته افکارش پاره شود.
روزی مهمان خانم بودم. لباسهایشان خیلی مندرس و کهنه شده بود و ایشان نیاز داشت که لباسی برای خودش بدوزد. زمانی که علامه بیرون میرفت به ایشان گفت، از درس که بر میگردید در راه برای من پارچه بخرید. علامه برای ایشان سه متر پارچه خرید. پارچه را که دیدم به نظرم پارچه خوبی نیامد و اساسا برای لباس مناسب نبود. به خانم گفتم که به نظر من این پارچه مناسب پیراهن نیست و حتما خود خانم هم فهمیدند که این پارچه، برای لباس مناسب نیست. همسر علامه با لبخند و با تأکید خاصی به من گفت که «این را "حاج آقا" خریدهاند و آنچه را که حاج آقا بخرند حتما خوب است. چرا به درد پیراهن نمی خورد؟!» همان روز ایشان لباس سادهای از آن پارچه دوختند و و بر تن کردند. این قدر ایشان به علامه با محبت و فداکاری برخورد می کردند و به خاطر محبتی که بینشان بود زندگی خوبی داشتند.
- چه شد که ایشان فوت کردند؟
همسر استاد: بسیار سرحال بودند و بینهایت نظیف و تمیز هم بودند. نزدیک عید بود که ایشان منزلشان را تمیز کرده و به منزل یکی از همسایهها برای بازدید رفته بودند. گویا همانجا حالشان بد می شود و پس از مدتی فوت کردند. فکر کنم حدود 58 سال داشتند و مزارشان هم در قبرستان نو در قم است.
علامه بعد از فوت همسرشان بسیار متأثر شدند و تا مدتها با صدای بلند گریه میکردند. تا چند سال هر وقت به منزل ایشان میرفتم، به خاطر دوستی که من با خانم داشتم، من را که میدیدند یاد همسرشان میافتادند و با صدای بلند گریه میکردند.
- ازدواج دوم علامه چه زمانی بود؟
همسر استاد: چند سال بعد نزدیکان علامه دیدند که ایشان با این حالی که دارند، ممکن است از بین بروند. برای همین از خواهر مرحوم آقای روزبه برای ایشان خواستگاری کردند. یادم هست علامه بعد از مرگ همسرشان گاهی که به منزل ما میآمدند و چای میخوردند میگفتند: هیچ چیز مزه چای زعفرانی خانم را نمیدهد. البته این جمله را در زمان حیات خانم هم میگفتند.
- در پایان اگر صحبتی دارید بفرمایید.
همسر استاد: ضمن تشکر از شما که یادی از این خانم بزرگوار کردید از خوانندگان این مصاحبه می خواهم فاتحه ای برای روح این خانم بزرگوار بخوانند. مرحوم علامه به یکی از شاگردانشان پولی داده بودند تا به کسی بدهد تا شبهای جمعه به نیابت از همسرشان حرم حضرت فاطمه معصومه (س) را زیارت کند.
منبع: پایگاه اینترنتی شهید مطهری (motahari.ir)