یک مفسر مثنوی گفت: هنوز این تفکر توده ای در جامعه ما باقی مانده که اگر طلا و دلار ارزان شود همه مشکلات حل می شود. بله بخشی از مشکلات بیرونی است اما اصل مشکل به نحوه زندگی ماست.
به گزارش جماران، مراسم سخنرانی و عزاداری حسینی با سخنرانی و روضه خوانی دکتر ناصر مهدوی در حسینیه جماران صبح دوشنبه ششم محرم برگزار شد.
مهدوی سخنان خود را با بدبینی ها، بی اخلاقی ها و قساوت هایی که بعضا در جامعه می بینم و به حیرت می افتیم آغاز کرد و گفت: این قساوت ها به ما نشان می دهد چه فاصله زیادی بین ما و اهداف امام حسین(ع) وجود دارد.
نویسنده کتاب زیبایی شناسی عاشورا افزود: از قدیم تا دوران اخیر، یکی از حداقل های درک از زیبایی تناسب و ظرافت است. وقتی بین مناسبات اخلاقی و عقلانی و آنچه از زبان ما خارج می شود تناسب وجود داشته باشد زیبایی به همراه دارد و انسان احساس می کند زیبایی صداقت را می تواند در آن ببینید.
وی با اشاره به اینکه در عزای حسنی اصل بر فهم پیام امام حسین(ع) است و نه صرف گریه کردن گفت: مولوی با اینکه از اهل سنت است اما بی اندازه دلباخته امام حسین(ع) است. مثلا در آن غزل معروف که می گوید «کجایید ای شهیدان خدایی/ بلاجویان دشت کربلایی» دست نیاز خود را به سمت او دراز می کند که «کجایید ای در زندان شکسته...» یا «کجایید ای در مخزن گشاده...». در مثنوی مولوی می گوید خدایا یک قوم قوی نیرومند بفرست تا از زندان نفسمان بیرون بیاییم. به همین دلیل بعدها وقتی امام حسین را پیدا می کند و می فهمد که این انسان گره گشاست که بند رقت بار ذلت را از آدمی باز می کند شیفته او می شود. اما همین مولوی وقتی به شهر حلب می آید که سابقه تشیع طولانی در آن بوده، می بیند امسان های آنجا یک گونه دیگر اند. برای هم مزاحمت ایجاد می کنند و زبان تند و تلخ دارند. تعجب می کند. به امام حسین نگاه می کند که به قول خود او آدم پشت دار چشم سیری بوده است. بعد با خود می گوید مگر می شود کسی حسین را بشناسد و اینگونه باشد؟ تعجب می کند که این مردم این اندازه برای حسین گریه و لابه می کنند و بر سر و صورت خود می کوبند اما زندگی های سیاه و ناراحت کننده دارند. خودش را به غفلت می زند و از مردم عزادار می پرسد برای چه اینجا جمع شدید؟ آنها ناگهان به سمت غریبه هجوم می آورند که مگر تو نمی دانی یک انسان بزرگ با روح عظیمش چه بلایی بر سرش آمده است؟ بعد می گوید من خبر دارم اما شما اول باید به حال خود گریه کنید.
مهدوی ادامه داد: مولوی نفس گریه کردن را نفی نمی کند، بلکه می گوید این فرد یک سردار بزرگ نبوده است. راست هم می گفت. شما ببینید در تاریخ این جهان چه تعداد انسان ها در راه عقیده خود کشته شدند و نقل قول هایی که از تسویه حساب های شخصی افرادی مثل هیتلر و استالین وجود دارد چقدر تکان دهنده است. اما کشته شدنی که همراه درس های عمیق باشد وجود ندارد. حسین می رود اما پیام خود را باقی می گذارد، اما دریغ که برای ما پیام و درس از دست رفته و فقط مرگ مانده است.
این اسلام پژوه و مدرس عرفان اسلامی گفت: مدتی مخالفین اندیشه عاشورایی تلاش کردند که با تهدید و شکنجه و انواع محدودیت ها مقابل نشر این پیام بایستند، اما وقتی دیدند نمی توانند به راه بسیار راحت تر و کاربردی تر رسیدند. آنها فهمیدند که «الناس حریص علی ما مُنِع»: یعنی انسان ها اتفاقا حریص آن چیزی هستند که از آن منع می شوند. گفتند درعوض ما کاری می کنیم که مراسم تهی شود و پیام آن را می گیریم و می گذاریم این مردم تا قیامت گریه کنند و بر سر خود بکوبند.
وی تاکید کرد: قطعا این گریه و عزاداری ارزش دارد. من به شخصه عمیقا به این عزاداری ها اعتقاد دارم، اما شما باید ببینید مغز ماجرا چیست. امام حسین حضرت زینب و رباب و دیگران را کنار می کشد و به آنها می گویند شما وقتی مصائب را دیدید گریه نکنید. این برادر به خواهر خود می گوید بعد در خلوت خود گریه کن، اما وقتی با مردم مواجه شدی گریه نکن، بلکه بگو حرف و سخن ما چه بود.
مهدوی اذعان داشت که این سخن این بود که باید عاقلانه برای زندگی تصمیم و مسئولیت انتخاب خود را برعهده بگیرید و گفت: ما باید مسئول رفتار خود باشیم. قساوت قلب و گناه و دوری از توبه در یک جامعه زمانی تثبیت می شود که هیچ کس مسئولیت کار خود را به گردن نگیرد. پس از عاشورا همه جا را غم گرفت و همه نادم بودند اما همه می گفتند رییس قبیله من، فرمانده، عمر بن سعد و... فرمان داده بود.
این استاد عرفان اسلامی گفت: اگر یک فیلسوف یا فقیه هم ما را به یک کاری امر کنند و ما کورکورانه از آن تبعیت کنیم نزد خدا باید خودمان پاسخگو باشیم. عاشورا صحنه فاجعه بار جنیات افرادی بود که سرسپره بودند؛ جانوران رامی بودند که قدرت تدبیر برای سرنوشت خود نداشتند. فقط کوفیان نبودند بلکه طبیعت همه آدم هاست که اگر برای خود تدبیری نکند بدترین جنایات را با هنرمندی تمام انجام خواهد داد. اخلاق نسبی نیست و همین تلاش برای نسبی جلوه دادن اخلاق بسیاری از بی اخلاقی های قرون اخیر را به بار آورده است.
مهدوی با بیان اینکه همواره تبعات سپردن تدبیر به دست قدرتمندان به بار آمدن یک فاجعه عاشورایی دیگر است گفت: دین و علم و هنر وقتی به دست قدرت بیافتد بدترین و چندش آور ترین حرف ها از دل آن در می آید. چرا؟ چون یک سر این قدرت افرادی هستند که فقط به فکر منافع خودشان اند و سر دیگر آن مردمی که هیچ اراده ای برای زندگی خود ندارند و بازیچه دست سران قدرت می شوند. در قرآن آمده است که «وَلاَ تَقْفُ مَا لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْم». شاید بپرسید پس تکلیف آیاتی مثل «اطیعوا الله و اطیعوا الرسول» چیست؟ اما این اطاعات را قرآن توضیح داده که اطاعتی آگاهانه و از سر انتخاب است. این اطاعت برای ساختن زندگی است و اطاعت از یک جبار نیست. در ادامه آیه می گوید «إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ کُلُّ أُولـئِکَ کَانَ عَنْهُ مَسْؤُولاً». این مسئول یعنی خود تو این وضعیت را ساختی.
وی افزود: تیپ روانشناسانه مردم کوفه و شام این بود که انسان هایی غیرمسئول بودند و لذا عقل آنجا کم رشد کرد. به همین دلیل می بینید یکی مثل معاویه به علی بن ابی طالب می گوید اینقدر دین مردم را به سخره نگیر! حسین (ع) در دنیا قیامتی به پا کرد و نتیجه زندگی افرادی که بی خرد زندگی می کنند را نشان داد. نشان داد که زندگی بدون فکر چقدر درد آور است. عذاب در قیامت این است که نتیجه فعل انسان را نشانش می دهند. وقتی حاکم مدینه امام حسین را برای بیعت فرا می خواند، ایشان می گوید داستان به دلخواه من نیست. یزید لیاقت اداره خود را هم ندارد. من چگونه راضی شوم اداره یک امت دست این آدم بی عقل باشد؟ من مسئولم و فاجعه برآمده از آن را نزد خدا باید پاسخ دهم. آدم مست و بی پروایی مثل او را چگونه مقتدای مردم بدانم. از آن سمت نزد مردم چه پاسخ بدهم؟ من فرزند علی، نوه پیامبر، تربیت یافته وحی اگر او را تایید کنم همه فکر می کنند حتما آدم لایقی است.
مروج روشنفکری دینی تصریح کرد: بخش زیادی از مشکلات ما به دلیل این است که بی فکر و غیر مسئولانه عمل می کنیم. هنوز این تفکر توده ای در جامعه ما باقی مانده که اگر طلا و دلار ارزان شود همه مشکلات حل می شود. بله بخشی از مشکلات بیرونی است اما اصل مشکل به نحوه زندگی ماست. امام حسین بیست منزل توقف می کند تا کربلا. در همه این منازل با افراد حرف می زند، مشورت می کند و فکر می کند. نهایتا به این نتیجه می رسد که این راه بهترین راه است. و بالاخره وقتی شب عاشورا می رسد همه افرادی که مانده اند برای ماندنشان دلیل دارند.
وی گفت: امام می گوید «قد خَذَلَتنا شیعتُنا». چرا شیعیان امام حسین ایشان را شرمنده کردند؟ چون نماندن روز عاشورا؟ اما امام که بدون تعارف گفته بود هرکه می خواهد برود. پس ماجرا چیز دیگری بود. خود امام می فرمایند از بس که شیعیان ما خمود و بی فکر شده اند. شب عاشورا امام می فرماید بشینید فکر کنید. پیش از اینکه «مطمئن» شوید فکر کنید. اطمینان یکی از مهم ترین راه های قصاوت در تاریخ بوده است. اطمینان معرفتی همان جزمیتی است که فرد اصلا به حرف دیگری فکر نمی کند و می گوید من مطمئنم به کار خودم. امام حسین شب عاشورا چراغ ها را خاموش کرد و گفت بنشینید به دور از احساس و هیجان به کار خود فکر کنید و تصمیم بگیرید.
دکتر مهدوی در پایان خاطر نشان کرد هربار کسی با عقل تصمیم درست گرفته و مسئولیت انجام آن را بر عهده بگیرد امام حسین(ع) خوشحال می شود: چرا امام روز عاشورا اینقدر از آمدن حر خوشحال بود؟ چون دید بالاخره یکی نشست و فکر کرد و تصمیم گرفت. چون فکر کرد و فهمید اگر مقابل امام حسین باشد به درهم و دینار می رسد اما دو قدم جلوتر همه بدبختی است. امام حسین از این خوشحال شد که از آن بیست هزار نفر یک مرد پیدا شد که فکر کند و تصمیم بگیرد. خودشحال نشد که یک نفر آمده به او کمک کند، بلکه خوشحال است چون یک نفر از بند تعلقات زودگذر خود رها شده و عاقلانه فکر کرده است.
پیش از سخنرانی مراسم قرائت زیارت عاشورا، و پس از آن روضه خوانی اباعبدالله الحسین(ع) انجام شد.
گفتنی است، این مراسم دهه اول ماه محرم، هر روز ساعت 7 صبح با قرائت زیارت عاشورا و سخنرانی دکتر ناصر مهدوی در حسینیه جماران برگزار میشود.