شهید مطهری با ریشهیابی علل ایجاد تحریف در واقعه کربلا توسط مردم و متولیان برگزاری عزاداریها تحلیل موشکافانهای از دو نقطه ضعف مردم که باعث وقوع تحریف در نقل این حادثه شده، ارائه میدهد.
به گزارش جماران، استاد مطهری در سخنرانی که در تاریخ 15 فروردین سال 1348در حسینیه ارشاد ایراد شده با نقد بسیاری از مجالسی که تنها برای ایجاد ازدحام و جمع کردن مردم برپا میشود، به دو نقطه ضعف مردم در عزاداری امام حسین(ع) اشاره کرده و متولیان مجالس عزاداری را به حقیقتجویی و ارائه حقایق کربلا دعوت می کند.
در همین واقعه تاریخى عاشورا بحث میکنیم. عامه مردم دو نقطه ضعف در موضوع عزادارى امام حسین دارند. ما با این دو نقطه ضعف چه کنیم؟
یکى از نقاط ضعف این است که معمولًا، هم صاحبان مجالس یعنى مؤسسین مجالس- چه آنهایى که در مساجد تأسیس یک مجلس میکنند و چه آنهایى که در منازلشان، بالخصوص کسانى که در منازلشان- و هم مستعمین [خواهان زیادى جمعیت هستند] و این در حدودى که من تجربه دارم استثنا ندارد. گرچه من یکى دو سال است که دیگر منبر نمیروم و بحثهایم منحصر است به همین جلسات محدودى که اینجا بحث میکنم یا در انجمن اسلامى مهندسین سالى دو سه جلسه بحث میکنم، ولى در چند سالى که گاهى مىرفتم، این را احساس مىکردم و مىتوانم بگویم براى این امر استثنا ندیدم که هم مؤسّسین و هم حتى مستمعین آن چیزى را که مىخواهند ازدحام جمعیت است. اگر جمعیت ازدحام بکند راضى است، اگر جمعیت ازدحام نکند راضى نیست. این، نقطه ضعف است. این جلسات که براى این نیست که جمعیت ازدحام بکند یا نه! مگر ما مىخواهیم سان ببینیم؟ مگر ما میخواهیم رژه برویم؟
هدف چیز دیگرى است. هدف آشنا شدن با حقایق و مبارزه کردن با تحریفات است. ین میشود یک نقطه ضعف. گوینده در مقابل این نقطه ضعف قرار میگیرد، چه بکند؟با این نقطه ضعف مبارزه کند یا مثل تاج نیشابورى از این نقطه ضعف استفاده کند؟ اگر بخواهد با این نقطه ضعف مبارزه کند، حقایق را به مردم بگوید، با تحریفات مبارزه کند، با هدف صاحب مجلس و هدف مستعمین که از جمع شدن دور یکدیگر و از شلوغ شدن و از اینکه خودشان را با هم زیاد ببینند خوششان میآید، جور درنمى آید.
و اما اگر بخواهد از این نقطه ضعف استفاده کند، فقط در این فکر است که ما چه کار بکنیم که جمعیت بیشتر جمع بشود. اینجاست که یک عالم سر دو راهى قرار میگیرد: از این نقطه ضعف استفاده کنم، بهره بردارى کنم، به عبارت دیگر روى دوش این جمعیت سوار بشوم، حالا که اینها این قدر احمق و نادان هستند و چنین نقطه ضعفى دارند، من هم از همین نقطه ضعف استفاده کنم؟ یا علیرغم این نقطه ضعف، من با آن مبارزه کنم، بروم دنبال حقیقت، چه کار دارم به اینکه اجتماع مىشود یا اجتماع نمیشود.
نقطه ضعف دوم عوام الناس در مجالس عزادارى- که خوشبختانه باید بگوییم کمتر شده است- این مسئله شور و واویلا بپا شدن است. باید منبرى حتماً در آخر ذکر مصیبت کند و در این ذکر مصیبت هم نه تنها مردم اشک بریزند، اشک بریزند قبول نیست، باید مجلس از جا کنده بشود، باید شور و واویلا بپا بشود. من نمیگویم مجلس از جا کنده نشود، من میگویم این نباید هدف باشد. من میگویم اگر کسى در آن مسیر صحیح با بیان حقایق و واقعیات بدون آنکه یک روضه دروغى بخواند، بدون اینکه جعلى بکند، بدون اینکه تحریفى بکند، بدون اینکه براى امام حسین اصحابى بسازد که در تاریخ نبوده و خود امام حسین آنها را نمىشناسد چون وجود نداشتهاند، بدون آنکه براى امام حسین فرزندانى ذکر کند که چنین فرزندانى در دنیا وجود نداشتهاند، بدون اینکه براى امام حسین دشمنانى در کربلا با نام و نشان بسازد مثل ازرق شامى و بچههاى ازرق شامى که کاکلشان چگونه بود، که اصلًا چنین کسانى وجود نداشتهاند، اگر اشکى از روى صداقت و حقیقت ریخت، شور و واویلا هم بپا شد، مجلس هم کربلا شد، بسیار خوب؛ ولى وقتى که نبود، آن وقت ما باید با امام حسین بجنگیم، دشمنى کنیم؟ دروغ ببندیم؟ دروغ بگوییم؟.
یادم هست در فریمان خودمان، سالهاى اولى که من از قم میآمدم و به آنجا میرفتم و گاهى منبر میرفتم، آمده بودیم مشهد، روضه خوان قهارى بود که در مشهد خیلى معروف بود، شبى ما در مسجد گوهرشاد در یکى از شبستانها رفته بودیم پاى روضه او و یکى از هم ولایتیهاى ما هم آنجا بود. یک روضه صد در صد دروغى آنجا خواند، خودش هم گفت از بزرگان شنیدم (به قول مرحوم آیتى نگو از بزرگان، بگو از دروغگویان، مگر مقصود «از بزرگان دروغگویان» باشد) چون خودش میفهمید که این در هیچ کتابى نیست. آمد یک بچهاى براى امام حسین درست کرد که چنین بچهاى امام حسین نداشته است. گفت طفلى امام حسین داشتند که جزء اسرا بود. یکى از لشکریان عمر سعد، خودش سوار بود و طنابى به گردن این طفل بسته بود و او را با زور شلاق میآوردند و میکشیدند. او سرگرم رفتن بود و این طفل مجبور به دویدن. یک وقت متوجه شد که این طناب فشار آورده و سنگینى میکند. بعد متوجه شدند که این طفل خفه شده است. این را گفت و واویلایى بپا شد. وقتى که آمدیم بیرون، یادم است آن هم ولایتى من آمد به من توصیه کرد گفت آقاجان بیایید پاى این منبرها، از این روضهها یاد بگیرید، اینها را براى مردم بخوانید!.
منبع:
پایگاه اینترنتی شهید مطهری (motahari.ir)
حماسه حسینی، ص 117-115
لینک دانلود کتاب حماسه حسینی جلد اول و دوم:
http://lib.motahari.ir/Downloadmanager.aspx?zip=false&ids=276
http://lib.motahari.ir/Downloadmanager.aspx?zip=false&ids=277