«وَالَّذِینَ لَا یَشْهَدُونَ الزُّورَ وَإِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا کِرَاماً» (فرقان، آیه 72)؛ و آنان که به دروغ گواهی نمیدهند و چون بر یاوه بگذرند بزرگوارانه میگذرند.
در این آیه کریمه دو خصوصیت دیگر از اوصاف عبادالرحمن بیان شده است اوّل آنکه به دروغ شهادت نمیدهند و در هیچ شرایطی حاضر به شهادت نادرست و ناصواب نیستند و دوم اینکه چون بر یاوه و یاوه گویی و امور لغو و بیهوده بگذرند با کرامت و بزرگی عبور میکنند و در آن وارد نمیشوند.
برای شهادت دادن در دین اسلام شرایطی بیان شده است اول این که آن کس که شاهد می شود باید به رأیش پایبند باشد. شهادت باید حسی باشد و شهادت ظنی و از روی گمان و حدس فایده ندارد زیرا شهادت به دروغ از گناهان بزرگ است و پیامبر(ص) به خورشید اشاره کرد و فرمود: شهادت باید مثل این باشد. دوم آنکه شهادت در هر موردی دارای شرایط خاصی است که باید بر آن مبنا شاهد گواهی دهد. از این رو بندگان خدای رحمان محتاطانه زندگی میکنند و در مقام شهادت نیز بر آن متعهدند و هرگز شهادت به ناحق و به دروغ نمیدهند.
خصلت دوم عبادالرحمن در این است که در مجالس معصیت شرکت نمیکنند و اعمال و افعال و اقوال حرام را مرتکب نمیشوند و در این امور توقف نمیکنند و اعتنایی نمینمایند و با وقار و سکون نفس از آنها میگذرند.
برخی از مفسران «لایشهدون الزور» را این گونه معنا کرده اند که: اینان هرگز در مجالس و محافل باطل که بر اساس لهو و لغو مانند غنای طرب انگیز و کارهای بیهوده باشد، شرکت نمینمایند و نیز از شرکت و حضور در مجالس و محافل انس و اشتغال به کارهای بیهوده امتناع می ورزند و از این گروهی که سرگرم کارهای لغو و یا طرب انگیزند با وقار و سکینت گذشته و از توجه به آنها اعراض میکنند. (انوار درخشان، ج11، ص 504)
بندگان خدای رحمان نه تنها مجالس لهو و باطل و کذب و غیبت برگزار نمی کنند بلکه در آنها شرکت هم نمی کنند و از این گونه مجالس با حلم و بردباری گذر میکنند. در تفسیر شریف البرهان فی تفسیر القرآن از قول امام سجاد(ع) درباره گناهان مختلف و آثار آنها در تفسیر و توضیح این آیه شریفه آمده است: و از گناهانی که باران را کم می کند؛ یکی ستم قاضیان در قضاوت است و دیگری شهادت به دروغ و نیز کتمان شهادت است و دیگر منع زکات و قرض الحسنه و... است. (ج 4، ص 354)
حضرت امام خمینی(س) در کتاب ارزشمند مکاسب محرمه می فرماید: از جمله روایاتی که از آنها استفاده میشود که شهادت به دروغ معادل شرک است، روایتی است که در کتاب دعائم الاسلام از قول امام باقر(ع) نقل شده است. «از شهادت زور آن است که شخص به آنچه نمیداند شهادت بدهد و یا منکر آنچه می داند، بشود زیرا خداوند عزّوجلّ میفرماید: « فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنْ الْأَوْثَانِ وَاجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ» زیرا خداوند در این آیه شهادت دروغ را عِدل شرک قرار داده است. (ج 2، ص 103)
روایت دیگری که امام خمینی نقل میکنند به این امر تصریح شده است: از تفسیر ابوالفتوح رازی نقل میکنند که پیامبر خدا(ص) در خطبهای بر منبر فرمود: «انّ الشهادة الزور تعادل الشرک بالله تعالی» سپس این آیه را تلاوت کرد: «فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنْ الْأَوْثَانِ وَاجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ» (ج 2، ص 104).
درباره شرایط امام جماعت نیز حضرت امام خمینی در کتاب تحریر الوسیله میفرماید: از شرایط امام جماعت ترک گناهان کبیره است. آن گاه گناهان کبیره را برمیشمارد: قتل النفس و... و کتمان الشهادة و شهادة الزور و نقض العهد و... (ص 214 و 215)
بنابراین عبادالرحمن کسانی هستند که در هیچ شرایطی این گناه عظیم را مرتکب نمیشوند و برای خوش آمدن و یا بد آمدن دیگری معصیت خدای بزرگ را انجام نمیدهند و هرگز شهادت به دروغ نمیدهند و مراقبت آنان در دوری از لغو و لهو است و روش آنان این است که کریمانه از امور لغو پرهیز مینمایند. اینان بندگان واقعی خداوند رحمان هستند و بر سر پیمان خود با خدا ایستادهاند.