وَالَّذِینَ لَا یَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهاً آخَرَ... (فرقان، آیه 68)؛ عبادالرحمن کسانی هستند که جز خدا را نمیخوانند.
یکی از رسالتهای پیامبران خدا، دعوت به توحید و یکتاپرستی و دور کردن مردم از شرک و بتپرستی به هر نوع آن بوده است.
پیامبر خدا حضرت محمد(ص) وقتی بر فراز دعوت توحیدی خود فریاد برمیآورد: «قولوا لا اله الا الله تفلحوا»؛ مردمان اگر در پی رستگاری، فلاح و سعادتمندی هستید، بگویید لا اله الا الله، الهی جز الله نیست.
از شاخصترین فرازهای تاریخ انبیا دعوت به توحید است برای نجات بشریت از شرک و غیرخدا پرستیدن، زیرا آنان یکی از بدبختیها و شگونبختیهای مردم را در این مسئله میدیدند. پرستش خورشید و ماه، که خود از آیات و نشانههای الهی است. پرستش و عبادت بت ها، دلبستگی به دستساختههای خود و کرنش در برابر آنها، خرافهپرستی و پیروی جاهلانه از غیر خدا، همه و همه ابزاری در دست مستکبران و ستمپیشگان تاریخ بوده است.
گرچه شکلهای این گونه پرستشها در طول تاریخ بشریت متفاوت بوده است ولکن اصل آن در سرتاسر تاریخ جلوهگر است، زیرا در هر عصر و زمانی شاخصهای بتپرستی متفاوت است و به لحاظ طبع و خواسته مردم و نوع برخورد حاکمان تفاوت یافته است و اکنون به صورت مدرن و جدید آن در دنیای امروز و عصر پیشرفت و تکنولوژی رخ نموده، چنانکه به برخی چیزها تقدّس بخشیده شده و تا حد پرستش پیش رفته است، که خود شرک روشن و آشکار است و یکی از رسالتهای پیامبران الهی تقدّسزدایی از غیر خداست.
قرآن خطاب به پیامبر خدا(ص) میگوید: «قُلْ إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا أُشْرِکَ بِهِ إِلَیْهِ أَدْعُو وَإِلَیْهِ مَآبِ» (رعد، آیه 36) بگو ای پیامبر! من امر به عبادت خدا شدهام و اینکه شریکی برای او قائل نباشم. مردم را به سوی او دعوت میکنم و بازگشت همگان به سوی اوست.
شهادتی که در نماز و قبل از هر نماز در اذان و اقامه به وحدانیت خداوند میدهیم، حکایت از اهمیت و جایگاه بلند توحید دارد و عبادالرحمن کسانی هستند که در اعتقاد و عمل، غیر خدا را نمیخوانند. اینان به «ایّاک نعبد و ایّاک نستعین» اعتقاد راسخ و کامل دارند. «لا مؤثر فی الوجود الا الله» را با جان خود احساس میکنند و آرامش آنان در این کلمه توحید است، زیرا هیچ چیز جز ذات اقدس خداوندی را در این عالم مؤثر نمیدانند.
سرلوحه عبادالرحمن، این آیه کریمه است که «کَلِمَةُ اللَّهِ هِیَ الْعُلْیَا»(توبه، آیه 40).
اینان به معنای واقعی کلمه، خداوند را فرازمندترین و فراتر از همه چیز میدانند و به توحید واقعی رسیدهاند. و مصداق واقعی آیه 79 سوره انعام هستند که میگوید: «إِنِّی وَجَّهْتُ وَجْهِی لِلَّذِی فَطَرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ حَنِیفاً وَمَا أَنَا مِنْ الْمُشْرِکِینَ»؛ من چهره خود [و همه امور خود را] به سوی خداوند متوجّه کردهام، که خالق آسمانها و زمین است. و من یکتاپرستی حقگرایم و از مشرکان نیستم.
نتیجه این یکتاپرستی و توجه به خدا که در آیه 68 سوره فرقان از اوصاف عبادالرحمن شمرده شده است، اینست که این گونه افراد از توجه کردن و بیتوجهی دیگران خوشحال و یا رنجیده خاطر نمیشوند. برای غیر خدا فعالیتی را انجام نمیدهند. بنده و برده دیگران نیستند. زبان به دروغ نمیگشایند. اهل چاپلوسی و تملق نیستند. سر بر آستان هر کس و ناکس فرود نمیآورند. هر روز به دنبال شخص و یا اشخاصی نیستند و همچون بردگان، بنده زر و زور و تزویر و ریا و ستم نیستند. جز به حق سخن نمیگویند و جز از حق دفاع نمیکنند.
اینان سرسپردگان آستان الهی هستند و دل در گرو او دارند و از هیچ چیز غیر او نمیهراسند. رفتاری پیامبرانه و صادقانه دارند و بهترین الگوی رفتار آنان پیامبر است که قرآن فرمود: «لَقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ کَانَ یَرْجُو اللَّهَ» (احزاب، آیه 21) زیرا اینان تنها امید به خدا و آخرت دارند و چشم امیدی به غیر او ندوختهاند، و به معنای واقعی کلمه بندگان خدای رحمان و جنود رحمانی هستند و نه بندگان شیطان و لشگریان او.
حضرت امام خمینی (س) که یکی از مصادیق واقعی عبادالرحمن است نیز با این اعتقاد به پیروزی رسید و از هیچ کس و هیچ چیز نهراسید و با تمام توان در مقابل جباران ایستاد و فرمود: «به خواست خدای متعال پیروزی نهایی با ماست: «و کلمة الله هی العلیا» (صحیفه امام، ج 1، ص 224)