جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

یادداشتی از حجت الاسلام و المسلمین حسن پویا؛

عبادالرحمن(۳)

کد خبر: ۲۸۷۸۸
عبادالرحمن(3)

«عباد الرحمن الذین ...وإذا خاطبهم الجاهلون قالوا سلاما» (فرقان، آیه 63)

دومین صفتی را که قرآن کریم برای «عبادالرحمن» بیان می­ دارد، آرامش و بردباری و صبوری آنان است، زیرا هنگامی که جاهلان و نادانان آنان را مخاطب قرار می­‌دهند (و سخنان ناشایست و بی­خردانه به آنان می­‌گویند)، به آنها سلام می­‌گویند (و بزرگوارانه می­‌گذرند).

یکی از اوصاف برجسته عبادالرحمن این است، آن‌گاه که جاهلان به آنان اهانت و یا بی‌­احترامی می­‌کنند، اینان در مقابل با درشتی پاسخ نمی­‌دهند بلکه با ملایمت و کلام نرم سخن می­‌گویند، و از در سلم و سلامتی با آنان برخورد می­‌کنند و یا آنان را به سلامتی فرامی­‌خوانند. زیرا برخورد با درشتی و خشونت به خودی خود رفتاری ناشایست و ناپسند است که بندگان خدا، از آن‌ها دورند.

مراقبت و مواظبت بر نحوه سخن گفتن و رفتار، یکی از مراحلی است انسان‌هایی که در صدد خودسازی هستند بر آن پایبندند و از زبان خویش مراقبت می­‌کنند تا مبادا سخن ناشایستی از آن صادر شود و به لغو و بیهوده­‌ گویی دچار شوند.

در قرآن کریم سلام­گویی نیز از اوصاف مقربان در بهشت شمرده شده است: «لایسمعون فیها لغوا ولا تأثیما *‌الا قیلا سلاما سلاماً» (واقعه، آیات 25 و 26)

آن‌گاه که اوصاف مقربان را برمی­‌شمارد و جایگاه آنان را در بهشت توصیف می‌­کند به اینجا می‌­رسد که اینان در آنجا نه لغو و بیهوده­‌ای می‌شنوند و نه سخنان آلوده به گناه؛ تنها سخنی که بین آنان ردّ و بدل می­‌شود سلام است، سلام.

در سوره یس نیز سلام را، کلام خدا می­‌داند و می­‌گوید: «سلامٌ قولاً من رب رحیم»(یس، آیه58)؛ سلام، کلامی از پروردگار مهربان است.

بنابراین عبادالرحمن، انسان‌های با کرامتی هستند در حالی که با تواضع و فروتنی گذر می­‌کنند، در مقابل نابخردان، با سلامت و صلابت می‌­ایستند و به آنان با سلامی پاسخ می­‌گویند و هرگز در صدد انتقام­جویی نیستند. این‌گونه نیستند که تا کسی بر آنان درشتی کرد از او نگذرند و تا توان دارند برای پاسخ­گویی به او گام بردارند.

این سلام، نشانه بزرگواری آنان، همراه با بی­‌اعتنایی به آنان است، زیرا سلام نشان محبت و پیوند است، نه کینه و عداوت، و اینان اگر درصدد جبران برمی­‌آمدند به جدال و درشت­‌گویی می­‌پرداختند نه به سلامت.

علامه طباطبایی‌(ره) در این باره می­‌فرماید: معنای آیه این است که شما از طرف ما خاطرتان جمع باشد که در امان هستید و گزندی از ما به شما نمی‌­رسد و در واقع خداحافظی محترمانه‌­ای است که با این جمله می­‌فهمانند که شأن ما بالاتر از آن است که سخنان بیهوده را دنبال کنیم. (تفسیر المیزان، ذیل آیه)

آری بندگان رحمانی، درصدد تلافی نیستند. و سخن و یا گامی تلافی­‌جویانه برنمی‌­دارند، بلکه با حلم و بردباری که یکی از نشانه­‌های مؤمنان خداباور است، از کنار آنان می­‌گذرند و زبان خود را آلوده به زشتی نمی­‌کنند.

سخن آخر اینکه، در این آیه تواضع بزرگ­‌منشانه بندگان خدا را در عمل و کلام نشان می‌­دهد. در گام برداشتن متواضعانه راه می­‌روند و در سخن گفتن متواضعانه می‌گویند: سلام بر شما جاهلان، و این گونه آنان را که سخن جاهلانه بر زبان رانده‌­اند، به آرامش فرامی­‌خوانند و ماه مبارک رمضان و روزه‌داری در آن، تمرینی برای آرامش بخشی و پیاده ساختن اوصاف رحمانی در ما است. زبان از طعام و کلام بیهوده بستن و با فروتنی گام برداشتن، همدلی با بندگان خالص خداست.

انتهای پیام

دیدگاه شما