پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران به نقل از روزنامه مردم سالاری؛ فاطمه ذوالفقاریان: «شایستگی رئیس و سرپرست شهر فراگیر همه مردمان کشور است. پس همین که او یک بار خطا کند و لغزشی در او پدید آید، همان تباهی و لغزش به بسیاری دیگر از مردمان کشور سرایت خواهد کرد، به همین سبب لازم است که برتری و فضائل در سرپرست ساماندهنده نظام کشور به مقتضیات سرشت به گونه ملکات جایگزین شده باشد.» جملات بالا از فصل پانزدهم رساله فصول منتزعه متفکر سیاسی بزرگ ایران ابونصر فارابی است.
در رساله او دین و اخلاق مردمان، بر دین و اخلاق حکمرانان تطبیق یافته است. فارابی فیلسوف و معمار اصلی اندیشه سیاسی در ایران میباشد و به خوبی اشاره دارد که اخلاق عمومی دارای ویژگیهایی است که تمام صفات حکمران به زودی صفات شهروندان خواهد گردید. ویژگیهای اخلاقی و صفات کیفی حکمرانی در مسئولان کشور به راحتی در میان اخلاق مردم شیوع پیدا میکند. رویکرد مردم ایران به سیاست اخلاقی حکمرانانشان وابسته است.
سیاست به علت الزامات ساختاری که دارد همیشه با اخلاق فردی تفاوتهای بنیادین دارد. در عرصه فردی افراد اخلاقی به راحتی حقیقت، اخلاق و معنویات را میشناسند و بر مبنای آن عمل میکنند در حالی که در عرصه سیاسی به علت اینکه سیاستمدار با عرصهای بسیار متناقض، حساس، بحرانی سر و کار دارد اینکه بایدهای اخلاقی به کدام سو باید سوق پیدا کنند کمی پیچیده میشود. بنابراین اخلاق فردی تفاوت بنیادین با اخلاق سیاسی دارد و به این معنا که اخلاق فردی با خوبی و نیکی سروکار دارد در حالی که سیاست با کارآمدی و آبادانی کشور گره خورده است. از سوی دیگر مردم ایران همیشه نگاه پایین به بالا داشتهاند. مردم وابسته حکومت بودهاند و حتی به لحاظ مالی و اقتصادی همیشه دست پیش حکومت دراز کردهاند. یارانهها، بیمهها، وامها و به خصوص دولت نفتی این مسئله را تشدید کرده است. از سوی دیگر حکومت ایران براساس نظام سیاسی مذهبی شکل گرفته است. با همه این مقدمات زمانی که شهروندان ایرانی قصد انتخاب سیاستگذاران و یا مسوولان حکومت را دارند به اخلاق بسیار توجه کنند.
اخلاق دینی، عرفی، عقلی، مصلحتی، اصلاحی، متساهل، متعصب و هرآنچه در خلقوخوی فرد منتخب دیده میشود به زودی در سراسر مردم ایران دیده خواهد شد. حال اگر مردم بتوانند به لحاظ اخلاقی اعتدال را مد نظر قرار دهند و در تطبیق معیارهای اخلاق برکارآمدی سیاسی تاکید کنند، عرصه سیاست را که مرجع و منبع اصل اخلاق عمومی است به انحراف کشیده نخواهد شد. فارابی متفکر برجسته سیاسی ایران میگوید اگر در انتخاب، مردم حکمران با اخلاق را انتخاب کنند، مدینه فاصله آنها سعادت شهروندان را رقم میزند. بدترین عمل نویسندگی، وزارت، خدمت برای حکمران مدینه جاهله است. خدمت کردن، نویسندگی و تلاش در مدینهای که حاکم آن اخلاق را رعایت نمیکند عین فرومایگی و رنجآوری است.
فارابی میگوید: جایگرفتن انسان با فضیلت در مدینه جاهله که دارای کشور داری تباهپذیر است، حرام است و مهاجرت و کوچ نمودن ضروری است. اگر مدینه فاصلهای نبود که انسان با فضیلت در آن زندگی کند، این انسان در دنیا بیگانه و زندگیاش تباه میشود و مردن از چنین زیستنی نیکوتر است.(فصول منتزعه- فصل 93-ابونصرفارابی)