جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

استراتژی وحدت از نگاه آیت الله العظمی صافی

کد خبر: ۲۴۷۴۵
استراتژی وحدت از نگاه آیت الله العظمی صافی

حضرت آیت الله صافی گلپایگانی در فصل سوم از کتاب سفرنامه حج تاکید می کنند: جلوه نخست وحدت بین مذاهب اسلامی، آن است که مسلمانان در مسائل مربوط به جهان اسلام و مسلمین استراتژی واحد داشته باشند.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران به نقل از حوزه، مشروح نوشتار این مرجع تقلید به شرح ذیل است؛

باید مسلمان‌ها را در رابطه با کل امور و روابطی که با کفار دارند بدون ملاحظه افتراق‌های مذهبی متّحد و متفق سازیم که همه مصداق «وَ هُمْ یَدٌ عَلی مَنْ سِواهُمْ» باشند؛ امری که امکان‌پذیر است و باید به وجود آید. این طرح را بر اساس حبّ فی الله و بغض فی الله و تولی و تبری و لزوم قطع ارتباط با دشمنان خدا مطرح می‎نماییم.

نخست آیاتی را از قرآن مجید در روابط مؤمنین با یکدیگر و تأکید بر اتخاذ ولایت الله و تبری از اتخاذ ولایت طاغوت و ترک مواده کفار و وجوب مواده با مسلمین تلاوت می‎نماییم، سپس می‎نگریم که در رابطه با اتّحاد اسلامی از این آیات چه استفاده می‎کنیم:

یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الْیَهُودَ وَ النَّصاری اَوْلِیاءَ بَعْضُهُمْ اَوْلِیاءُ بَعْضٍ وَ مَنْ یَتَوَلَّهُمْ مِنْکُمْ فَاِنَّهُ مُنْهُمْ اِنَّ اللهَ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الظالِمینَ(1) ای کسانی که ایمان آورده‎اید نگیرید یهود و نصارا را اولیاء و سرپرست و صاحب اختیار یا دوستان. بعض ایشان اولیای بعض دیگرند و هر کس تولی کند ایشان را که آنها را دوست یا صاحب اختیار بگیرد پس او از ایشان است به درستی که خدا هدایت نمی‎کند قوم ستمگر را.

لا تَجِدُ قَوْماً یُؤْمِنُونَ بِاللهِ وَ الْیَوْم الاْخِرِ یُوادُّونَ مَنْ حادَّ اللهَ وَ رَسُولَهُ وَ لَوْ کانُوا آباءَهُمْ اَوْ اَبْناءَهُمْ اَوْ إخْوانَهُمْ اَوْ عَشیرَتَهُمْ اُولئِکَ کَتَبَ فی قُلُوبِهِمُ اْلایمانَ(2) نمی‎یابی تو قومی را که ایمان به خدا و روز دیگر دارند که دوستی کنند با کسی که با خدا و رسول دشمنی کرده است و اگر چه پدرانشان یا پسرانشان یا برادرانشان یا عشیره و فامیلشان باشند ایشانند که خدا در دل‌هایشان ایمان را ثبت کرده است.

یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لا تتَخَّذِوُا بِطانَةً مِنْ دُونِکُمْ لا یَأْلُونَکُمْ خَبالا وَدُّوا ما عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضاءُ مِنْ اَفْواهِهِمْ وَ ما تُخْفی صُدُورُهُمْ اَکْبَرُ قَدْ بَیَّنا لَکُمُ الاْیاتِ اِنْ کُنْتُمْ تَعْقِلُونَ(3)

یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الْکافِرینَ اَوْلیاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنینَ اَتُریدُونَ اَنْ تَجْعَلُوا لله عَلَیْکُمْ سُلْطاناً مُبیناً(4)

یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الَّذینَ اتَّخَذُوا دینَکُمْ هُزُواً وَ لَعِباً مِنَ الَّذینَ اُوتُوا الْکِتابَ مِنْ قَبْلِکُمْ وَ الْکُفّارَ اَوْلِیاءَ وَاتَّقُوا اللهَ اِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنینَ(5)

مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللهِ وِ الَّذینَ مَعَهُ اَشِدّاءُ عَلَی الْکُفّارِ رُحَماءُ بَیْنَهُمْ(6)

یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا مَنْ یَرْتَدَّ مُنْکُمْ عَنْ دینِهِ فَسَوْفَ یَاْتِی اللهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَ یُحِبُّونَهُ اَذِلَّةٍ عَلَی الْمُؤْمِنینَ اَعِزَّةٍ عَلَی الْکافِرینَ(7)

از مثل این آیات و آیه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللهِ جَمیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا» و روایات بسیار در کمال ظهور و وضوح استفاده می‎شود که مسلمانان باید از کفّار مستقل و ممتاز و در شکل و صورت و معنی و سیرت جامعه واحد باشند. این دستورات و ارشادات و رهنمودهای دیگر قرآن مجید و احادیث جامعه را به سوی وحدت سوق می‎دهد.

بلکه می‎توان گفت وحدت مسلمین بالخصوص در برابر کفّار امری موجود و حاصل است و چیزی نیست که نداشته باشند تا به آنها داده شود و این توصیه‎ها و سفارش‌ها برای این است که مسلمانان را به لوازم و آثار وحدتی که دارند ملتزم و متعهّد سازند.

وحدت مثل ایمان است که اگر چه به حسب ذات خود و هم به حسب متعلق خود مراتب و کامل ناقص داشته باشد در هر مرتبه‎ای از مراتب آثار و علائمی دارد که باید آن آثار و علائم از افرادی که به آنچه محقق وحدت است ایمان دارند ظاهر شود و گر نه نفی وحدت شیعه و سنّی به طور سالبه کلیه مثل نفی وحدت بین اشاعره و معتزله و مثلاً شافعیه و حنفیّه هرگز صحیح نیست هر چند اثبات وحدت آنها هم به طور موجبه کلیه صحیح نباشد که در نتیجه به طور موجبه جزئیه وحدت محقق است، مطلب این است که شیعه و سنی در مسائل با هم متحد و متفقند که آنها را از کفار جدا می‎نماید و موجودیت و استقلال جامعه مسلمین در مقابل کفار به همین قدر جامع‎های اصولی و قدر مشترک‎های اساسی است که شیعه و سنّی با هم در آنها اتفاق دارند و همین قدر جامع‎های بنیادی است که کل مسلمانان بدون این‌که رنگ سنی یا شیعه داشته باشند به آن شناخته می‎شوند و آنها را یک واحد دینی و مکتبی و اجتماعی و سیاسی بخش مهم و بزرگی از بخش‎های بشری معرفی نموده است.

بنابر این در اینجا که از وحدت سنّی و شیعه سخن می‎گوییم از این‌که وحدت ایجاد کنیم و قدر مشترکی برای شیعه و سنّی بیابیم سخن نمی‎گوییم، چون این تحصیل حاصل است مگر این‌که بخواهیم قدر مشترک‌ها را بیشتر کنیم و الّا در حساب استقلال و امتیاز از بیگانگان قدر مشترک‌های اساسی شیعه و سنّی را جامعه واحد قرار داده است.

شیعه با سنّی در مسائل اساسی، مثل توحید و نبوت و معاد با هم وحدت و قدر جامع دارند و با آن از تمام اصناف کفار حتّی اهل کتاب یهود و نصارا ممتاز و مستقل می‎باشند. از جهت این‌که همه دارای یک کتاب به نام قرآن می‎باشند که شیعه و سنی و همه فرق مسلمین آن را وحی نازل بر حضرت خاتم الانبیاء صلی‎الله علیه وآله و یگانه کتاب اسلام می‎دانند نیز دارای وحدتند و این قرآن است که در سراسر جهان وحدت مسلمین را حفظ نموده و شیعه و سنّی را به هم پیوند داده است.

همچنین قبله مسلمانان که کعبه معظّمه است یکی دیگر از ماده‎های محکم اتّحاد مسلمین از شیعه و سنّی است که همواره بوده و خواهد بود. همچنین نمازهای پنج‌گانه، روزه ماه مبارک رمضان، حج، حرمت ربا، خمر، قمار، نکاح محارم، و محرمات دیگر همه و هر کدام از مواد اتحاد این دو فرقه است.

بنابراین می‎گوییم در حد همین اتحادی که حاصل است و وحدتی که مسلمین در این مسائل اساسی دارند باید مسلمان‌ها ملتزم به رعایت آثار این وحدت و استقلال جامعه خصوص در برابر کفار باشند و شاید بتوان گفت آنچه از آیاتی که تلاوت کردیم استفاده می‎شود حداقل آثار این وحدتی است که سنّی و شیعه دارد.

و در رابطه با این وحدت باید امور زیر را رعایت نمایند:

1) کفار را سرپرست و همراز و مورد اعتماد نگیرند و در امور خود صاحب اختیار نسازند.

2) با آنها مواده و دوستی ننمایند.

3) در برابر کفار موضع نفوذ ناپذیر و عزّت و قوت داشته باشند.

4) در بین خودشان و جامعه خودشان با هم مهربان و فروتن باشند و چنان نباشند که رفتارشان با کفّار با فروتنی وقبول استضعاف و با مسلمانان با شدت و عدم انعطاف باشد.

رعایت این امور و التزام و تعهد به آنها که به نظر می‎رسد حدّاقل آثار وحدت اسلامی شیعه و سنّی است به عنوان سنگ زیربنای وحدت پیشنهاد می‎شود و در این رابطه است که باید روابط مسلمانان با یکدیگر و روابطشان با خودشان در مقایسه با روابطشان با بیگانگان به دقّت بررسی شود چنان نباشد که بیگانگان از سردی روابط آنها با خودشان یا خدای نخواسته گرمی روابطشان با کفار به فکر سلطه بر مسلمین و استضعاف آنها بیفتند. چنان‌که در حال حاضر می‎بینیم کفار از وجود چنین حالت سوء و روابط غیر اسلامی مسلمانان با خودشان و با کفار چه استفاده‎هایی می‎برند.

به هر حال این قدم اول وحدت و جلوه نخست آن است که مسلمانان در مسائل مربوط به جهان اسلام و مسلمین استراتژی واحد داشته باشند و در برابر کفار که دشمن مشترک اسلام و مسلمین می‎باشند متحد باشند و اگر کفار بر اساس سیاست (فرق تسد) بخواهند از افتراق و اختلاف کلمه آنها استفاده نمایند از آن جلوگیری کنند و در کنار برادران مسلمان خود بایستند و بدانند که هرگونه سلطه و نفوذ کفار در هر منطقه از کشورهای مسلمان نشین موجب ضعف همه می‎گردد و اگر حتی کفّار حق السکوت به یک حکومت بدهند که در مقابل هجوم و یورش آنها به یک منطقه مسلمان‌نشین اعتراض ننماید و بی‎تفاوت و خاموش بنشیند آن حکومتی که این خیانت را قبول می‎کند در واقع خود را ضعیف نموده و مقدمات سلطه آنها را بر خودش فراهم کرده است. هر کجا مسلمانی مغلوب کفار شود در واقع همه مسلمانان به نسبت مغلوب می‎گردند. بنابراین عرض می‎کنیم وحدتی که بین مسلمین بر حسب این همه امور مشترک و قدر جامع وجود دارد اقتضا دارد که در موضعشان در مسائل مربوط به کل مسلمین یا فرقه یا منطقه خاص در برابر کفار یک صدا باشند و در این مسائل فقط ملاحظه اسلام و حفظ عزّت و شوکت اسلام را بنمایند و اگر چنین اثر وحدت را مسلمانان در بین خود تحقق بدهند بیشترمشکلات سیاسی و اقتصادی آنها که از طریق نفوذ بیگانگان در آنها پیدا شده به آسانی حل خواهد شد و اگر خدای نخواسته از این مقدار رشد هم محروم باشند باید به قبول هر ذلّت و وضع اسارت بار تن در دهند و از آبرو و شرف خود صرف نظر نمایند.

پی‌نوشت‌ها:

1. سوره مائده، آیه 57- 2 . سوره مجادله، آیه 22- 3. سوره آل عمران، آیه 118- 4. سوره نساء، آیه 144- 5. سوره مائده، آیه 57- 6. سوره فتح، آیه 29- 7. سوره مائده، آیه 54.

انتهای پیام

دیدگاه شما