حضرت آیت الله العظمی مظاهری بیان داشت: اینکه در بین عوام مشهور شده که پلی در قیامت تعبیه شده است و همه باید از روی آن پل بگذرند، صحیح نیست و گفتههایی که در این زمینه وجود دارد، نظیر اینکه شاعر میگوید: «هر که از پل بگذرد، خندان بود»، یک مثال عوامانه بیش نیست، بلکه منظور آن است که راه بهشت از جهنّم می گذرد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران به نقل از پایگاه اطلاع رسانی حضرت آیت الله العظمی مظاهری، معظم له در ادامه سلسله مباحث اخلاقی خود در اصفهان با اشاره به ماهیت صراط در قیامت اظهار داشتند: از آیات قرآن کریم استفاده میشود که راه بهشت از جهنّم میگذرد و همۀ انسانها باید آن راه را طى کنند و گریزی از آن ندارند. سپس، اگر بهشتى باشند از جهنّم میگذرند و به بهشت میرسند و اگر جهنّمى باشند، نمیتوانند از جهنّم خارج شوند.
بخشی از سخنان این مرجع تقلید در ادامه می آید:
ماهیت صراط در قیامت
از آیات نورانی قرآن کریم استفاده میشود که راه بهشت از جهنّم میگذرد و همۀ انسانها باید آن راه را طى کنند و گریزی از آن ندارند. سپس، اگر بهشتى باشند از جهنّم میگذرند و به بهشت میرسند و اگر جهنّمى باشند، نمیتوانند از جهنّم خارج شوند:
«وَ انْ مِنْکُمْ الّا وارِدُها کانَ عَلى رَبِّکَ حَتْماً مَقْضِیّاً ثُمَّ نُنَجِّى الَّذینَ اتَّقَوا وَ نَذَرُ الظَّالِمینَ فیها جِثِیّاً».
و همه شما وارد جهنّم مىشوید، این امرى است حتمى و قطعى بر پروردگارت، سپس آنها را که تقوا پیشه کردند از آن رهایى مىبخشیم و ستمگران را که به زانو در آمدهاند در آن رها مىسازیم.
بنابراین، اینکه در بین عوام مشهور شده که پلی در قیامت تعبیه شده است و همه باید از روی آن پل بگذرند، صحیح نیست و گفتههایی که در این زمینه وجود دارد، نظیر اینکه شاعر میگوید: «هر که از پل بگذرد، خندان بود»، یک مثال عوامانه بیش نیست، بلکه منظور آن است که راه بهشت از جهنّم می گذرد.
بر اساس این آیۀ شریفه، همه از جهنّم رد میشوند و خداوند متعال، شیعیان متّقی، یعنی کسانی که علاوه بر شعار و اعتقاد قلبی، در عمل نیز شیعه و پیرو اهل بیت«سلاماللهعلیهم» بودهاند را نجات میدهد. گویا جهنّم حیات دارد، حرف میزند و شیعۀ واقعی را میشناسد که آنان به سلامت از جهنّم میگذراند.
اما کسانی که در دنیا ستمگر بودهاند، یعنی به خود، به خداوند یا به مردم، ظلم کرده و در واقع متّقی نبودهاند، در جهنّم میمانند و هنگام عبور از جهنّم، یارای رفتن ندارند، زانوهایشان خم میشود و در قعر جهنّم فرو میروند. به عبارت دیگر جهنّم آنها را میبلعد.
سپس، خداوند تعالی میفرماید: در قیامت هر امتی پشت سر امامش حاضر میشود:
«یَومَ نَدْعُوا کُلَّ اناسٍ بِامامِهِمْ فَمَنْ اوتِىَ کِتابَهُ بِیَمینِهِ فِاولئِکَ یَقْرَءُونَ کِتابَهُمْ وَ لا یُظْلَمُونَ فَتیلًا وَ مَنْ کانَ فى هذِهِ اعْمى فَهُوَ فِى الْاخِرَةِ اعْمى وَ اضَلُّ سَبیلًا».
«روزى که هر گروهى را با پیشوایشان مىخوانیم، کسانى که نامه عملشان به دست راستشان داده مىشود آن را مىخوانند و به اندازه رشته شکاف هسته خرمایى به آنان ستم نمىشود امّا کسى که در این جهان (از دیدن حقّ) نابیناست در آخرت نیز نابینا و گمراهتر است.»
طبق این آیۀ شریفه، کسانی که در این دنیا راه را گم کرده و در واقع، باطن آنان نابینا بوده است، در قیامت نیز راه را گم میکنند و در جهنّم فرو میروند. امّا آنان که در دنیا بینا بودهاند و صراط هدایت و رستگاری که همان راه اهل بیت«سلاماللهعلیهم» است را یافتهاند و در آن راه حرکت کردهاند، در قیامت نیز در صراط هدایت و به دنبال امامان و پیشوایان خود، به بهشت میروند؛ به این معنا که امیرالمؤمنین یا یکی از ائمۀ طاهرین«سلاماللهعلیهم» به جلو میروند و شیعیان به دنبال آن انوار مقدس حرکت میکنند. بدیهی است وقتی آتش به امامان میرسد، اظهار ادب میکند و ایشان بلافاصله به بهشت وارد میشوند.
اما کسانی که ولایت حضرت علی«سلاماللهعلیه» را ندارند و به عبارت دیگر کسانی که در دنیا از آن حضرت پیروی نداشتهاند، در جهنّم میمانند و گم میشوند و جهنّم آنها را میبلعد.
دنیا و آخرت، به مثابۀ یک سکّۀ دو رو
در قضیّۀ عبور همگانی از جهنّم، نکتۀ دقیقی وجود دارد و آن این است که باطن این دنیا همان آخرت است و ظاهر آخرت، این دنیاست و در حقیقت، دنیا و آخرت مانند یک سکۀ دو رو عمل میکنند؛ به این معنا که هر کس در دنیا بتواند نفس اماره را مطیع خود کند و از صفات رذیله بگذرد و هوی و هوس و شیطان درون و شیطان برون را تحت کنترل خود در آورد، در قیامت میتواند از آتش جهنّم بگذرد. اما کسانی که در این دنیا تسلیم نفس اماره شده و در اثر تبعیّت از هوی و هوس نابود شده و غرق در تجمل گرایی شدهاند و صفات رذیله، مانند حسادت، تکبّر، خودخواهی و منیّت بر آنها مسلّط گشته است، در روز قیامت هم آتش جهنّم آنها را در خود میبلعد.
در واقع، آتش جهنّم به واسطۀ خود انسان روشن میشود و اگر کسی در این دنیا نتواند هوی و هوس را مهار کند و از شیطان درون و برون بگذرد، در قیامت هم نمیتواند آتش جهنّم را مهار کند.
ظاهراً این آیه، با اشاره به همین نکتۀ ظریف، میفرماید: همانگونه که در دنیا انسان دو بُعدی است و از بعد حیوانی و انسانی تشکیل شده است و همانگونه که در دنیا باید از بعد حیوانی استفاده صحیح کند و مانند بُراق و مرکب بر آن سوار شود تا به عرش خدا برسد، در قیامت نیز دو بعدی است و با بعد انسانی و معنوی به بهشت میرود و بعد حیوانی، او را در جهنّم نگاه میدارد.
به عبارت روشنتر، همانطور که در دنیا گاهی به جای غلبۀ بعد روحی و معنوی بر بعد جسمی و حیوانی، بعد جسمی بر بعد روحی غلبه میکند و نفس اماره، انسان را مهار میکند و شیطان درون و برون بر او مسلّط میشوند، در قیامت نیز با غلبۀ بعد حیوانی، خواه ناخواه به جهنّم میرود و جهنّم او از همین جا شروع میگردد.
در حقیقت، «و اِن مِّنکُم اِلّا وَارِدُهَا کَانَ عَلَی رَبِّکَ حَتماً مَّقضِیّاً»، یعنی راه بهشت، تقوا است و ّ اگر انسان نتواند از آن راه بگذرد، یعنی اگر فاسق و ظالم و فاجر باشد،«وَّنَذَرُ الظَّالِمِینَ فِیهَا جِثِیّاً»، در جهنّم خواهد ماند.
بنابراین باید انسان فکری برای قیامت و به خصوص برای صراط آن بکند تا بتواند به سلامت، از جهنّم بگذرد و به بهشت برسد. ما باید در دنیا به گونهای عمل کنیم که در قیامت، امیرالمؤمنین، حضرت زهرا، امام حسین و حضرت زینب«سلاماللهعلیهم» به جلو باشند و ما به دنبال آنها باشیم و مانند برق جهنده وارد بهشت شویم و با اهل بیت «سلاماللهعلیهم» محشور گردیم که حشر با اهلبیت، از هر قصر و حورالعین و از هر بهشتی، برتر و بالاتر است.