نهم ذی الحجة، روزی است که سید شهیدان(ع) در برابر خداوند متعال دعایی پرمضمون و ژرف میکند که به نام دعای عرفی امام حسین(ع) معروف شده است.
بنا بر آنچه مرحوم شیخ عباس قمی در مفاتیحالجنان ذکر نموده، بشر و بشیر، پسران غالب اسدی نقل کردهاند که عصر روز عرفه در عرفات خدمت آن حضرت بودند. پس حضرت از خیمه بیرون آمد و با گروهی از اهل بیت و فرزندان و شیعیان با نهایت تذلل و خشوع بر جانب چپ کوه ایستادند و روی خود را مقابل کعبه گردانیدند و دستها را برابر رو، بالا گرفتند و حضرت دعای عرفه را به زبان آورد.
سالها بعد ذریه پاک ایشان، حضرت زین العابدین(ع) در همان روز دعایی دیگر با همان مراتب عمیق و عرفانی دارند که متاسفانه مورد توجه قرار نگرفته است. آنچه در پی آمده بخشهایی از دعای عرفه امام سجاد(ع) در روز عرفه است:
اَللَّهُمَّ هذا یَوْمُ عَرَفَةَ، یَوْمٌ شَرَّفْتَهُ وَ کَرَّمْتَهُ وَ عَظَّمْتَهُ،
خداوندا، این روز عرفه روزى است که آن را شرافت و کرامت و عظمت دادى،
نَشَرْتَ فیهِ رَحْمَتَکَ، وَ مَنَنْتَ فیهِ بِعَفْوِکَ، وَ اَجْزَلْتَ فیهِ عَطِیَّتَکَ،
سفره رحمتت را در آن گستردى، و با بخششات بر بندگان منّت نهادى، و عطایت را در آن فراوان نمودى،
وَ تَفَضَّلْتَ بِهِ عَلى عِبادِکَ. اَللَّهُمَّ وَ اَنَا عَبْدُکَ الَّذى اَنْعَمْتَ
و به وسیلهاش بر بندگان خود احسان کردى. بارالها، و من آن بندهاى هستم که قبل از آفریدنش و پس از
عَلَیْهِ قَبْلَ خَلْقِکَ لَهُ وَ بَعْدَ خَلْقِکَ اِیّاهُ، فَجَعَلْتَهُ مِمَّنْ هَدَیْتَهُ
خلقتش بر او انعام فرمودى، و او را از جمله کسانى قرار دادى که به آئین خود
لِدینِکَ، وَ وَفَّقْتَهُ لِحَقِّکَ، وَ عَصَمْتَهُ بِحَبْلِکَ، وَ اَدْخَلْتَهُ
رهبرى نمودى، و براى اداى حقّ خویش توفیق دادى، و او را با ریسمان خویش نگاهداشتى، و در
وَ اَدْخَلْتَهُ فیحِزْبِکَ، وَ اَرْشَدْتَهُ لِمُوالاةِ اَوْلِیآئِکَ، وَ مُعاداةِ اَعْدآئِکَ،
و در حزب خود وارد کردى، و به دوستدارى دوستانت، و دشمنى دشمنانت رهنمون شدى،
ثُمَّ اَمَرْتَهُ فَلَمْ یَاْتَمِرْ، وَ زَجَرْتَهُ فَلَمْ یَنْزَجِرْ، وَ نَهَیْتَهُ عَنْ
و با این همه به او دستور دادى ولى اطاعت نکرد، و نهى فرمودى امّا باز نایستاد،
مَعْصِیَتِکَ فَخالَفَ اَمْرَکَ اِلى نَهْیِکَ، لا مُعانَدَةً لَکَ، وَ لاَ
و از نافرمانی خود بر حذرش داشتى ولى پس از امر تو به سوى نهیات شتافت، نه از باب دشمنى با تو، و نه
اسْتِکْباراً عَلَیْکَ، بَلْ دَعاهُ هَواهُ اِلى ما زَیَّلْتَهُ، وَاِلى ما
از جهت گردنکشى در برابر تو، بلکه هواى نفس وى را به آنچه تواش از آن راندى و
حَذَّرْتَهُ، وَ اَعانَهُ عَلى ذلِکَ عَدُوُّکَ وَ عَدُوُّهُ، فَاَقْدَمَ عَلَیْهِ
ترساندى کشاند، و دشمن تو و دشمن او وى را در این زمینه کمک داد، تا در عین معرفت
عارِفاً بِوَعیدِکَ، راجِیاً لِعَفْوِکَ، واثِقاً بِتَجاوُزِکَ، وَ کانَ
به تهدید تو دست به گناه زد، در حالى که به عفوت امیدوار، و به گذشتات اعتماد داشت، با وجود
اَحَقَّ عِبادِکَ مَعَ ما مَنَنْتَ عَلَیْهِ اَلاَّیَفْعَلَ. وَها اَنَاذا بَیْنَ
آن همه محبت که در حقش فرمودى شایستهترین بندگانت بود که دامن آلوده نکند. و اینک من
یَدَیْکَ صاغِراً ذَلیلاً خاضِعاً خاشِعاً خائِفاً مُعْتَرِفاً بِعَظیمٍ
در برابرت خوار و ذلیل و خاضع و خاشع و ترسان و معترف به گناهان بزرگى
مِنَ الذُّنُوبِ تَحَمَّلْتُهُ، وَ جَلیلٍ مِنَ الْخَطایَا اجْتَرَمْتُهُ،
که بارش را بر دوش برداشتهام، و خطاهاى فراوانى که انجام دادهام ایستادهام،
مُسْتَجیراً بِصَفْحِکَ، لآئِذاً بِرَحْمَتِکَ، مُوقِناً اَنَّهُ لایُجیرُنى
و به عفوت پناه آوردهام، و به رحمتت ملتجى شدهام، و حتم دارم که امن دهندهاى
مِنْکَ مُجیرٌ، وَلایَمْنَعُنى مِنْکَ مانِعٌ، فَعُدْ عَلَىَّ بِما
مرا از تو امان نمیدهد، و باز دارندهاى مرا از تو باز نمیدارد، پس آنچه را بر معصیتکار
تَعُودُ بِهِ عَلى مَنِ اقْتَرَفَ مِنْ تَغَمُّدِکَ، وَجُدْ عَلَىَّ بِما تَجُودُ
میپوشى به من عنایت کن، و عفوى که به تسلیم شونده به حضرتت میبخشى
بِهِ عَلى مَنْ اَلْقى بِیَدِهِ اِلَیْکَ مِنْ عَفْوِکَ، وَ امْنُنْ عَلَىَّ بِما
بر من ببخش، و آمرزشى را که چون به شخص امیدوار مرحمت کنى
لایَتَعاظَمُکَ اَنْ تَمُنَّ بِهِ عَلى مَنْ اَمَّلَکَ مِنْ غُفْرانِکَ، وَاجْعَلْ
در نظرت بزرگ نمینماید بر من منّت بنه، و در این
لى فى هذَا الْیَوْمِ نَصیباً اَنالُ بِهِ حَظّاً مِنْ رِضْوانِکَ،
روز به من نصیبى مرحمت فرما که به سبب آن بهرهاى از رضاى تو یابم، و از آنچه
وَلا تَرُدَّنى صِفْراً مِمّا یَنْقَلِبُ بِهِالْمُتَعَبِّدُونَ لَکَ مِنْ عِبادِکَ، وَ اِنّى
قسمت کوشندگان در عبادتت میشود مرا تهیدست بر مگردان، و من
وَ اِنْ لَمْ اُقَدِّمْ ما قَدَّمُوهُ مِنَ الصّالِحاتِ فَقَدْ قَدَّمْتُ تَوْحیدَکَ
گرچه اعمال صالحهاى که آنان پیش فرستادهاند پیش نفرستادهام ولى توحید
وَ نَفْىَ الْأضْدادِ وَ الْاَنْدادِ وَ الْاَشْباهِ عَنْکَ، وَ اَتَیْتُکَ مِنَ
تو و نفى هر گونه شبه یا همتا یا همانند را از وجود مبارکت قبول کرده و از همان
الْاَبْوابِ الَّتى اَمَرْتَ اَنْ تُؤْتى مِنْها، وَ تَقَرَّبْتُ اِلَیْکَ بِما
راهها که فرمان دادهاى تا از آن به سویت آیند آمدهام، و تقرب جستم به تو
لایَقْرُبُ اَحَدٌ مِنْکَ اِلاّ بِالتَّقَرُّبِ بِهِ، ثُمَّ اَتْبَعْتُ ذلِکَ
با آن وسیلهاى که کسى جز با تقرب به آن به قرب حضرتت نرسد، و به دنبال آن دل
بِالْاِنابَةِ اِلَیْکَ، وَ التَّذَلُّلِ وَ الْاِسْتِکانَةِ لَکَ، وَ حُسْنِ الظَّنِّ
دادن به تو و خوارى و زارى در برابر و حسن ظن و اطمینان کامل به آنچه را
بِکَ، وَ الثِّقَةِ بِما عِنْدَکَ، وَ شَفَعْتُهُ بِرَجآئِکَ الَّذى قَلَّ ما
نزد توست بدرقه کردهام، و امید به تو را که کمتر امیدوارى با داشتن آن
یَخیبُ عَلَیْهِ راجیکَ، وَ سَاَلْتُکَ مَسْئَلَةَ الْحَقیرِ الذَّلیلِ
نومید میشود ضمیمه آن نمودم، و همانند درخواست شخص - کوچک خوار
الْبآئِسِ الْفَقیرِالْخآئِفِ الْمُسْتَجیرِ، وَ مَعَ ذلِکَ خیفَةً وَ تَضرُّعاً
بینواى تهیدست ترسان پناهخواهنده از تو درخواست کردم، همراه با بیم و زارى
وَ تَعَوُّذاً وَ تَلَوُّذاً، لا مُسْتَطیلاً بِتَکَبُّرِ الْمُتَکَبِّرینَ، وَ لا مُتَعالِیاً
و امان طلبى و پناه خواهى، نه از روى گردنکشى ناشى از کبر متکبران، و نه از روى بلند پروازى
بِدآلَّةِ الْمُطیعینَ، وَ لا مُسْتَطیلاً بِشَفاعَةِ الشّافِعینَ، وَ اَنَا
ناشى از خاطرجمعى فرمانبرداران، و نه از روى برتریجویى بر پایه شفاعت شفیعان، و من
بَعْدُ اَقَلُّ الْاَقَلّینَ، وَ اَذَلُّ الْاَذَلّینَ، وَ مِثْلُ الذَّرَّةِ اَوْ دُونَها.
گذشته از این، کمترین کمتران، و خوارترین خواران، و همانند ذرّه یا کمتر از آنم.