عضو هیئت علمی دانشگاه کاشان با بیان اینکه روزه هم حکمت را در انسان تقویت میکند و هم صبر و هم تقوای انسان را زیاد میکند، چون قدرت امساک (خود نگه داشتن) انسان زیاد میشود، گفت: بر این اساس روزه مهمترین راه رسیدن به این ارزشهای اخلاقی یعنی صبر، تقوا و حکمت است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، دکتر مصطفی عباسی مقدم، عضو هیئت علمی دانشگاه کاشان در گفتگو با مهر در پاسخ به این سؤال که چه ارتباطی میان روزه گرفتن و تهذیب نفس وجود دارد، گفت: چند مفهوم در اخلاق دینی و قرآنی وجود دارد که به هم خیلی نزدیک هستند، مفهوم تقوا، ورع (که در قرآن نیست و در روایات آمده) و صبر که در حالت کلی معنای آنها خودنگهداری است. هم تقوا به معنای نگهداری و خویشتنداری نفس است و هم صبر به معنای نگهداشتن و کنترل نفس و روح آدمی است.
وی با بیان اینکه ورع هم به معنای پاکدامنی است یعنی انسان دامن خود را از زشتیها و پلشتیها پاک نگه دارد، افزود: این مفاهیم و برخی مفاهیم دیگر نشان میدهد آنچه در بستر دینی طرح این مفاهیم خیلی اهمیت دارد لگام زدن بر نفس اماره است. انسان دارای وجود و شخصیتی است که دارای دو بُعد است یک بُعد فجور دارد یعنی فجورطلب و میل به گناه دارد و یک بُعد خیرخواه و خیرطلب و دوستدار خیر و نیکی و تقواست. این دو زمینه به انسان الهام شده؛ هم کنترل نفس و هم رها کردن نفس است.
مشاور قرآنی معاون فرهنگی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها با بیان اینکه در آیات و روایات بسیار زیاد بر تقوا و ورع و صبر تأکید شده است و در واقع کسی که تقوا و ورع داشته باشد دیگر هیچ مشکلی ندارد، اظهار داشت: صبر را کلید فضایل دانستند و با صبر و تقواست که انسان به یقین و مقامات عالی میرسد. عقل به معنای بندی است که عمل انسان را کنترل میکند. همین طور حکمت هم به معنای مانعی است که انسان را از خطای در اندیشه و خطای در عمل باز میدارد، حکمت یک ملکه نفسانی است که ما را از خطای در اندیشه و عمل باز میدارد پس حکمت و عقل هم باز ناظر به بحث خود نگهداری است.
مؤلف «کلمهالله؛ فرهنگ تکلم با قرآن» با اشاره به اینکه وجه مشترک همه این مفاهیم، خودنگهداری و خودنگهداشتن نفس و کنترل خود است، بیان کرد: تهذیب نفس هم اینگونه است. در تهذیب نفس انسان نفس را از بدیها پاک میکند یعنی نفس را کنترل میکنیم که هر کار و فکر بدی را انجام ندهد و هر حالت بدی و حسدی را در خود نداشته باشد مهمترین زمینه و عاملی که باعث تقویت خودنگهداری و خویشتنداری میشود، روزه است.
وی با بیان اینکه روزه هم حکمت را در انسان تقویت میکند و هم صبر و هم تقوای انسان را زیاد میکند، چون قدرت امساک (خود نگه داشتن) انسان زیاد میشود. پس مهمترین راه رسیدن به این ارزشهای اخلاقی یعنی صبر، تقوا، حکمت و... روزه است. یکی از تفسیرهای آیه 153 سوره بقره که می فرماید: «از صبر و نماز یارى جویید» این است که منظور از صبر روزه است.
نویسنده کتاب «اسوههای قرآنی و شیوههای تبلیغی آنان» گفت: در روایات آمده است که منظور از صبر در این آیه روزه است، چون پس از آن نماز که یک عبادت است آمده و مصداق صبر، روزه است. به وسیله روزه است که انسان میتواند به خود تمرین صبر و تقوا دهد. در روایات آمده که روزه سپر آتش است، اگر انسان سپر نداشته باشد به ورطه گناهان، غفلت، خودخواهی، خودکامگی و آتش میافتد، ولی وقتی روزه بود هم خودش را نگه میدارد و هم نسبت به دیگران دلسوز، مهربان و همدرد است. نه این که نسبت به دیگران بیتفاوت باشد.
عضو هیئت علمی دانشگاه کاشان با بیان اینکه معتقدم در ارتباط بین روزه و تهذیب نفس و خودسازی باید بگوییم روزه مهمترین و بهترین عامل خودسازی است، گفت: اگر انسان روزه درست و کامل و بدون ریا و افراط و تفریط بگیرد و به عبادت بپردازد و سعی کند چنان که جسم خود را تطهیر میکند روح خود را هم پالایش کند و از اشتباهات ناخوشایند پرهیز کند، نیت خود را هم خالص کند قطعا یکی از قدمهای مهم در خودسازی و تهذیب را برداشته است.