یک صفت از صفات بیشمار خداوند این است که او تنها موجودی است که لایسئل عما یفعل است. از او نمیشود بازخواست کرد و کار او را به نقد کشید و درباره آن از او چون و چرا کرد. چرا؟ برای اینکه خداوند مالک عالم است، خالق جهان است و در نتیجه اختیاردار مطلق هستی است و اراده اوست که همه جا، جاری و ساری است.
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی و خبری جماران، آیتالله مصطفی محقق داماد در یادداشتی که در روزنامه اعتماد منتشر کرده آورده است: حتی اگر مثل اشعریان فکر نکنیم و نگوییم هر چه او انجام دهد، عین عدل است و هر چه آن خسرو کند، شیرین بود و مثل معتزله و قدریان و عدلیه معتقد به اختیار انسان و عدل الهی به معنای معتزلی آن باشیم، یعنی معتقد باشیم که خداوند عادل است و این عدل، مطابق عقل است و با عقل قابل درک و فهم است، باز هم به این عقیده میرسیم که خداوند چون عاقل و عالم است و علم و عقل مطلق است، او کاری خلاف عدل نمیکند. اگر امری و چیزی بود که ما نتوانستیم حکمت آن را درک کنیم، این نقص و ناتوانی عقل ما است نه اینکه او خلاف عدل و عقل عمل کرده است. پس باز هم از او نمیتوان بازخواست کرد.
این صفت، صفت خدایی است علیالاطلاق. هیچ موجود دیگری، نه پیامبر(ص)، نه ولی و نه هیچ موجودی به جز خداوند، نمیتواند صاحب این صفت باشد. حتی در عرفان نظری، آنجا که پیر یا انسان کامل را در این مرتبه مینشانند و از وی پرسش نمیکنند و چون و چرا نمیکنند، نه به این دلیل است که میگویند او این صفت را علی الاطلاق داراست، بلکه به این دلیل میگویند او تجلی اراده حق تعالی است. انسان کامل، مظهر و تجلی اراده حق است و به این جهت در آن چارچوب اعتقادی نمیتوان از او پرسش و او را بازخواست کرد و صرفا باید از او اطاعت و پیروی کرد.
به می سجاده رنگین کن گرت پیر مغان گوید/ که سالک بی خبر نبود ز راه و رسم منزلها
اکنون اگر کسی مدعی شد که کسی نمیتواند از من بازخواست کند، اگر کسی گفت هیچ عمل و سخن من در بوته نقد قرار نمیگیرد و هیچکس نباید بالای حرف و سخن من حرفی بزند، او این صفت خدا را دزدیده است.
دست اندازی به صفات خداوند شرک و طغیان است. یکی از معانی طاغوت هم همین است. همه کسانی هم که این ادعای او را بپذیرند و به آن عمل کنند، آنها نیز بی هیچ تردید مشرکانی هستند که به ظاهر جامه توحید بر تن دارند. مصداق این شرک بسیاری از حکومتهایی هستند که مطابق آن نظریه هگل، دولت و حکومت را حق مطلق و لایسئل میدانند. مهم نیست که این حکومت نظام کمونیستی باشد یا یک نظام آریستوکراسی، یا یک نظام پادشاهی و استبدادی، در شرق باشد یا غرب، نظام هیتلری باشد یا نظام دینی و کلیسایی.
این ادعا و این رفتار، مصداق دقیق شرک است از نظر قرآن کریم.
تقریری از درس گفتارهای قرآنی با عنوان روشنگری دینی