جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

بازخوانی روزنامه های ۱۴ بهمن ماه ۱۳۵۷

«ما همه سرباز توئیم ای امام ...»

کد خبر: ۲۰۵۱۸
«ما همه سرباز توئیم ای امام ...»

بازگشت امام به کشور همه اتفاق ها را تحت تاثیر خود قرار داده است. سیل آدمها و پیامها به سوی آیت الله العظمی خمینی روانه شده است و هر روز محل اقامت ایشان در تهران شاهد هزاران مشتاق رهبر انقلاب است. آنان که به خوشامد گویی آمده اند مداوم فریاد می زنند: «ما همه سرباز توئیم ای امام ...» و این همان دلیلی است که عکس روی جلد کیهان در روز 14 بهمن 1357 به چنین کلماتی مزین می گردد: «این فریاد هزاران هزار مردمی است که چون شطی پر خروش تا محل اقامت امام خمینی به راه افتاده بودند. مردان گوئی قلب هاشان را بر نیزه دست هایشان فرو برده اند و در "بدرود" اولین روز دیدار، با رهبرشان بیعتی را قبلا درس می دهند که در هنگامه خون و شهادت، تبلور یافته است.». رهبری که استقبال مردم در روز 12 بهمن ماه اطلاعات را به عکس چاپی در صفحه اول و چنین توضیحی وادار می نماید: «بهشت زهرا تاکنون چنین عظمتی را به خود ندیده است. امام در پایان مسیر طولانی روز ورود خود به آرامگاه ابدی شهدای ایران که با خون خود انقلاب را بارور و این سرزمین را گلگون کردند رسیده اند.»

همه روزنامه های شنبه 14 بهمن ماه 1357، حاوی متن، حاشیه و اتفاقات ورود امام به ایران است. روزنامه آیندگان در شماره 3279 که صبح این روز چاپ می شود تیتر می زند: « من دولت تعیین می کنم - خمینی» و در توضیح آن می آورد: «دارند نقشه می کشند همه هستی ما به کام آمریکا برود ... اصلاحات ارضی شاه لطمه ای به مملکت وارد کرد که شاید تا 20 سال دیگر هم نتوانیم جبران کنیم ... بر همه ما واجب است که این نهضت را ادامه دهیم ... ما می خواهیم نظام ناشی از ملت باشد ... افسرانی را که به مردم پیوسته اند با عزت حفظ می کنیم ... ما با رادیو، تلویزیون، سینما مخالف نیستیم ...» این روزنامه در تیتری جداگانه با توجه به سخنان امام نظر ایشان در مورد آمریکا را چنین بازگو می نماید: «حمله شدید آیت الله خمینی به تسلط طلبی آمریکا در ایران». این روزنامه پوشش نطق امام در فرودگاه را نیز با این تیتر بازتاب می دهد: «پیروزی ما وقتی است که دست تمام اجانب کوتاه شد». این در حالی است که اطلاعات در این باره به نقل از خبرگزاری فرانسه می نویسد: «موضع آمریکا تغییر نکرده است ... هادینگ کارتر سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا تاکید کرد که اظهارات ضد آمریکایی آیت الله خمینی در بازگشت به ایران در موضع واشنگتن نسبت به مساله هیچ گونه تغییری نداده است ... آمریکا به طور رسمی از دولت بختیار پشتیبانی می کند و با نمایندگان آیت الله خمینی نیز تماس دارد ... مقامهای واشنگتن کوچکترین اشاره به تماس با شاه که اکنون در مراکش به سر می برد، نمی کنند.»

آیندگان پس از پرداختن به سخنرانی امام در روز ورود نگاهی هم به مصاحبه مطبوعاتی رهبر انقلاب ایران در 14 بهمن ماه 1357 دارد: «ساعت 8 امروز انجام می گیرد ... نخستین کنفرانس مطبوعاتی آیت الله خمینی در تهران». اما روزنامه های اطلاعات و کیهان به دلیل چاپ شدن در عصر 14 بهمن این مصاحبه را به طور کامل چاپ و تیترهای خود را بر اساس آن بر می گزینند. اطاعات در شماره 15775 از قول امام در مصاحبه مطبوعاتی می نویسد: «اگر راه مسالمت آمیز نبود اعلام جهاد می کنم ... اعضای شورای انقلاب تعیین شدند ... دولت را به زودی معرفی می کنم ... برای جهاد می توانیم اسلحه تهیه کنیم ... با ارتش در تماس بوده و اگر مقتضی بود باز هم تماس می گیریم ...» این روزنامه در صفحه 2 خود این مصاحبه را به شکل کامل تری بازتاب می دهد: «صبح امروز امام خمینی در یک مصاحبه مطبوعاتی شرکت کردند ... در این مصاحبه ابتدا بیانیه زیر قرائت شد ... ما به حسب وظیفه خود لازم است یادآوری کنیم سلطنت شاه را قانونی نمی دانیم ... مجلس موسسان هر چه زودتر باید تشکیل شود ... مردم هم رای بر سقوط سلطنت داده اند ... الان ایران در انقلاب است. شورای انقلاب حکومت موقت را تعیین می کند ... دولت فعلی فاسد و غیر قانونی است و باید کنار برود. و اگر وضع بحرانی شود مسئول خواهد بود ...» امام در این مصاحبه در پاسخ به سوالی در مورد پذیرفتن درخواست بختیار برای ملاقات با ایشان می گویند: «نمی پذیرم مگر اینکه کنار برود از پستی که غصب کرده ...» و در پاسخ به خبرنگار دیگری که می گوید: «در چه شرایطی اعلام جهاد مقدس می کنید؟» می فرمایند: «در موقعی که راه حل مسالمت آمیز نباشد. نصیحت می کنم دولت غاصب را که وضع را به آنجا نرساند.». امام خمینی جواب روشنی هم به سوالی خبرنگاری در مورد رادیو و تلویزیون و مطبوعات می دهند. خبرنگار می پرسد: «اعتصاب کارکنان رادیو تلویزیون را اطلاع دارید. آنها می خواهند رادیو تلویزیونی به وجود آورند که آزاد باشد ولی دولت می گوید در هیچ نقطه ای رادیو تلویزیون آزاد به طور مطلق نیست.» و پاسخ می شنود: «به نظر من رادیو، تلویزیون و مطبوعات باید در خدمت ملت باشند و دولت ها حق نظارت ندارند. تاکنون دولت و شاه بر خلاف این عمل کردند. ملت را نمی شود تحمیق کرد ... دولت حق نظارت ندارد. و شما باید آزادانه کار کنید و حق خود را بگیرید.». روزنامه کیهان نیز در شماره 10628 در صفحه 1 و 2 خود این مصاحبه را تقریبا شبیه به اطلاعات پوشش می دهد: «ملاقات با بختیار را در صورتی می پذیرم که استعفا دهد ...کاری نکنید مردم را به جهاد دعوت کنیم ... اگر موقع جهاد شد، می توانیم اسلحه تهیه کنیم ... دولت را به زودی معرفی خواهم کرد ... اعضای شورای انقلاب تعیین شده اند ... ارتشیان فرزندان ما هستند. ما به آنها محبت دادیم، باید به دامن ملت بیایند ... دولت ها حق هیچ نظارتی بر رادیو، تلویزیون و مطبوعات را ندارند ... قانون اساسی که تدوین شده به آراء عمومی گذاشته می شود ... از ارتش می خواهم هر چه زودتر به ما متصل شود» هر چند آیندگان در خبری بسیار مهم از قول مهدی بازرگان می نویسد: «تصمیم آیت الله خمینی برای نزدیکانش هم ناگهانی بود ... طرح تشکیل شورای انقلاب بایگانی شد».

اما روزنامه های کشور همچنان حال و هوای پنجشنبه 12 بهمن را در روز شنبه حفظ می کنند. اطلاعات در مورد حاشیه های مراسم استقبال در مورد ایستادن افراد در فرودگاه می نویسد: «به سنت طاغوتی، دست بسته نایستید» و کیهان می آورد: «بزرگترین استقبال قرن بدون دخالت پلیس انجام شد». این روزنامه در صفحه 7 خود ادامه می دهد: «شهرها در پیشواز از امام غرق نور و گل و فریاد بود» و اطلاعات متن کامل تلگرام آیت الله العظمی شریعتمداری به امام خمینی جهت تبریک ورود ایشان به وطن را چاپ می نماید.

بحث دیگری که به صورت گسترده در روزنامه ها به آن اشاره شده است دلیل قطع پخش مستقیم مراسم استقبال امام از تلویزیون است. اطلاعات در مقاله مفصلی به قلم «مهدی بهشتی پور» در صفحه 4 می آورد: «قطع برنامه تلویزیون توطئه عمال استبداد بود». این در حالی است که کیهان بیانیه شورای موسس اتحادیه کارکنان رادیو و تلویزیون را با این تیتر چاپ می کند: «حرف های مدیرعامل تلویزیون یک دروغ بزرگ است» و ادامه می دهد: «علت اصلی عدم پخش مستقیم ورود امام خمینی را اشغال استودیوهای پخش وسیله نظامیان عنوان کرد ... حرف های مدیرعامل این سازمان در مورد اعمال نفوذ عوامل چپ گرا برای پخش مراسم را یک افتراء بزرگ خواند.». آیندگان هم دلیل این قطع شدن برنامه را چنین توضیح می دهد: «نظامیان با سرود شاهنشاهی مراسم ورود آیت الله خمینی را قطع کردند ... متصدیان دوربین ... با وجود یورش نظامیان موفق شده اند ... کلیه مراسم را به صورت نوار و فیلم ضبط کنند.». در این اوصاف است که خبر دیگری همگان را در روزهای اعتصاب رادیو و تلویزیون به تعجب، و البته واکنش های تند در روزهای آینده، وا می دارد. اطلاعات می نویسد: «شروع به کار رادیو تهران ... رادیو تهران که از روز یازدهم دی ماه به دستور دولت نظامی ازهاری و سپس اعتصاب کارکنان آن تعطیل شده بود از بعدازظهر روز پنجشنبه شروع به کار کرد.»

صفحات روزنامه ها علاوه بر اخبار پر است از نوع برخورد مردم ایران و جهان با رهبر انقلاب. اطلاعات در صفحه 2 خود به خیابانی در نوفل لوشاتو با نام «امام خمینی» اشاره می کند و در ادامه از ورود همسر امام به کشور خبر می دهد. همچنین گزارش مفصلی از رسول صدرعاملی از اقامتگاه امام در فرانسه تا تهران را با این تیتر در صفحه 5 چاپ می کند: « نوفل لوشاتو: قلب ایران در اینجا می طپید!». در قسمتهایی از این گزارش آمده است: «یک مشت خاک فرانسه، از سوی ساکنان نوفل لوشاتو به امام خمینی هدیه شد ... سرمایه داران ایران و عرب برای خرید اقامتگاه امام به رقابت پرداختند ... روزی هزار نفر خبرنگار و فیلمبردار و دانشجو در اقامتگاه امام با غذاهای ساده ایرانی پذیرایی می شوند.» این روزنامه با تیتر «هزاران زن و مرد به دیدار امام رفتند» از صف به شعاع یک کیلومتر در اطراف منزل امام خبر می دهد و ضمن چاپ عکسی از ملاقات گروه ها مختلف مردم با امام، د توضیح عکس می نویسد: «امام خمینی، دیروز در مدرسه علوی عده کثیری از مردم مشتاق تهران و شهرستان را به حضور پذیرفتند. امام زنها و مردها را به طور جداگانه می پذیرفتند. در این عکس که گروه های زن و مرد، در حالی که امام به ابراز احساسات آنان با دست پاسخ می گویند، دیده می شوند.» و ادامه می دهد: «مردان از ساعت 9 صبح الی 12 ظهر و زنان از ساعت 3 الی 6 می توانند به دیدار امام به محل اقامت ایشان در خیابان ایران «عین الدوله» بروند ... امام خواستند برای زنان صحبت کنند، اما چون موفق نشدند زنان را که نسبت به امام ابراز احساسات نشان می دادند آرام کنند ناچار از سخنرانی خودداری کردند.»

ورود امام به کشور مرغ طوفان را وحشت زده کرده است. نخست وزیر بختیار در مصاحبه ای که همه روزنامه ها آن را پوشش می دهند می گوید: «اوضاع امروز نتیجه 25 سال دیکتاتوری شاه است ... دولت از امام خمینی در مسائل اجتماعی و مذهبی مشورت می کند ... وقوع کودتا بعید است اما ممکن است چنین حادثه ای روی دهد ... احتمال بازگشت شاه مطرح نیست ... موجودیت و وحدت کشور بر همه مسایل دیگر از جمله حضرت آیت الله خمینی، شاه و قانون اساسی مقدم است ...» بختیار در پاسخ به این سوال که اگر رهبر مذهبی ایران جمهوری اسلامی اعلام کند چه خواهد کرد هم می گوید: «من آن را نادیده خواهم گرفت ... رهبر شیعیان باید این نکته را دریابد که حکومت من قانونی و تنها حکومت در ایران است ...» وی حتی پا را از این هم فراتر می گذارد: «وزیران طرفدار امام خمینی را در یک دولت ملی خواهم پذیرفت ...» بختیار حتی می گوید با «بازگشت آیت الله خمینی پرتو افسانه ای که گرد او را گرفته بود اینک از بین رفته است.» هر چند که به نوشته آیندگان او برای دیدار با امام تمایل دارد: «رادیو ایران گفت بختیار امیدوار است بتواند با کمک آیت الله خمینی راه حلی برای مسائل وخیم مملکت پیدا کند ... بختیار گفت معتقد نیست آیت الله خمینی بر استعفای وی پافشاری کند و افزود ایشان آنقدر به خود احترام می گذارند که چنین درخواستی نکنند. بختیار که پنجشنبه پیش مصاحبه می کرد گفت ... مصمم است از دموکراسی در ایران دفاع کند و کاری را که اجازه نخواهد داد پرتاب کوکتل مولوتوف است.» نخست وزیر ایران درباره ارتش هم می گوید: «از 50 سال پیش هرگز ارتش این همه تابع نخست وزیر نبوده است. این ارتش نیست که فرمان می دهد، ارتش باید در خدمت سیاست حکومت باشد ...»

حرفهای آقای نخست وزیر واکنش های تندی را در سطح کشور و روزنامه ها به دنبال دارد. شورای مرکزی هماهنگی سازمان های دولتی و ملی در بیانه ای اعلام می نماید: «بختیار باید قدرت را تحویل دهد ... دولت دکتر بختیار را مزدور آمریکا خواند که زیر نظر ژنرال هایزر مقاصد خاصی را دنبال می کند ...» و دکتر کریم سنجابی بسیار محکم تر با او سخن می گوید: «رهبر جبهه ملی خواستار استعفای بختیار از مقام نخست وزیری شد». سنجابی می گوید: «پس از استعفای بختیار یک دولت ملی منطبق با خواست ملت و نظرات آیت الله خمینی تشکیل خواهد شد.» از سوی دیگر جبهه ملی به بختیار در مورد ادعای تجزیه کشور نیز پاسخ می دهد: «هر نوع شایعه تجزیه طلبی محکوم است ... این اظهارات نقشه های شیطانی بازماندگان استعمار و استبداد است.» و بالاخره دکتر سنجابی در سخنانی علاوه بر اینکه در وفاداری جبهه ملی به امام خمینی تاکید می کند، رو به بختیار می گوید: «شاپور بختیار که ادعا دارد معتقد به دموکراسی است، باید از نخست وزیری استعفا بدهد ... پیشواز پرشور میلیون ها ایرانی از آیت الله خمینی نشانه رای اعتماد مردم به طرح های ایشان درباره ایجاد یک جمهوری اسلامی است.»

اما اتفاقات در کشور سرعت بسیار زیادی به خود گرفته است. اطلاعات در مورد یکی از مهمتزین اتفاقات می نویسد: «شهردار تهران استعفای خود را به امام خمینی تسلیم کرد ... از آنجا که دولت فعلی غیر قانونی است و این غیر قانونی بودن از سوی ملت ایران و شخص امام مکررا بازگو شده است من از سمت خود به عنوان شهردار تهران استعفا می دهم ...» و کیهان از شهرستانی به عنوان مسئول شهرداری که از جانب امام انتخاب شده است، خبر می دهد: «امام مسئول شهرداری تهران را تعیین کرد». در اتفاقی دیگر «حدود 200 دانشجوی ایرانی به سفارت ایران در لبنان حمله کردند و به جای تابلوی پیشین تابلوی جمهوری اسلامی را بر سر در سفارت نصب کردند». اطلاعات در این روز از «استعفای نمایندگان شهرری و شیراز» از مجلس خبر می دهد. آیندگان در صفحه اول خود در 14 بهمن می نویسد: «یک مقام عالی ساواک ترور شد ... یک گروه چریکی توحیدی مسئولیت این اقدام را عهده گرفت» و اطلاعات می آورد: «... یک مشتزن سابق، 28 ساله به دست گروهی به نام "رزمندگان مسلمان ایران" به قتل رسید.» هرچند ساواک مقتول را که «زندی» نام دارد به عنوان یک عضو دون پایه معرفی می کند.

در این روز خبر می رسد که «شاملو از روزنامه ایرانشهر کنار گرفت». اطلاعات در توضیح این مطلب می آورد: «احمد شاملو شاعر نامدار ایران از هفته پیش از سردبیری روزنامه «ایران شهر» کنار گرفته است. احمد شاملو در یادداشتی کوتاه دلیل آن را عدم انطباق برداشت های سیاسی خود با مواضع ایرانشهر قلمداد کرده است.» و در خبر دیگری از لندن به «کمک مالی دولت انگلیس به دانشجویان ایرانی مقیم انگلستان» اشاره می کند: «به آن دسته از دانشجویان ایرانی مقیم بریتانیا که به خاطر نرسیدن پول از ایران با مشکلات مالی روبرو شده اند اطلاع داده شده از محل اعتبارات دولت بریتانیا به آنها کمک مالی خواهد شد ... اینگونه پرداخت ها برای مدتی که حداکثر آن شش هفته خواهد بود ادامه خواهد یافت.». از سوی دیگر در حالی که کیهان از «دستور آزادی 355 زندانی عادی محاکم نظامی صادر شد ... این زندانیان به خاطر جرائم کوچک به حبس های طویل المدت محکوم شده بودند.» می نویسد، اطلاعات می آورد: «معاون و مدیرکل شرکت مخابرات بازداشت شدند ... مهندس فرخندار معاون شرکت مخابرات ایران و نیز مهندس ادریسی مدیرکل ارتباطات راه دور این شرکت بازداشت شدند ...». بانک های سوییس هم اعلام می کنند: «... دست کم در ماه های اکتبر و نوامبر از نیمه مهر تا نیمه آذر 1 میلیارد و 470 میلیون دلار به سوییس فرستاده شده است.» و این در حالی است که کیهان خبر می دهد: «دلال آمریکایی 34 میلیون تومان از بنیاد پهلوی خسارت خواست.»

کیهان در صفحه 2 خود بیانیه حزب توده و درخواست مبارزه مسلحانه با رژیم را پوشش می دهد: «کمیته اجرایی کمیته مرکزی حزب توده (کمونیست) ایران پنجشنبه خواستار «آمادگی و سازمان دادن مقاومت و مبارزه مسلحانه» بر ضد دولت شاپور بختیار شد. حزب توده دولت بختیار را خیانتکار توصیف کرده است ... با اعتصاب غذا کوششهای شما موثر نخواهد بود، ولی با حمله مسلحانه، با تسلط بر واحدهای نظامی و اشغال پایگاه های مهم دشمن، شما دستگاه های نظامی دشمن را خرد خواهید کرد ...»

اما اطلاعات همانند سایر جراید کشور نیم نگاهی هم به وضعیت شاه و تحرکات پیرامون او دارد: «شاه ساکت است ... وی در نظر دارد فعلا خود را به طور کلی از تحولات ایران کنار بگذارد. به عقیده منابع نزدیک به شاه ممکن است یک درگیری بین دولت شاپور بختیار و هواداران آیت الله خمینی روی دهد که در آن صورت فقط «ارتش وفادار به شاه» قادر خواهد بود نظم را به کشور بازگرداند.» و در خبر دیگری از زبان شاه می نویسد: «پدرم می خواست جمهوری اعلام کند ولی نگذاشتند ... در تهران یک شورای سلطنت که موجب قانون اساسی تشکیل شده و یک ارتش وجود دارد، که مراقب حفظ نظم است، بیش از این چه چیز می توانم انتظار داشته باشم؟» از سوی دیگر روزنامه ها از ملاقات یک ژنرال ارتش با شاه خبر می دهند: «ستاد مشترک ارتش ایران ... عکس العمل خود را در صورتی که شاپور بختیار به خواست های خمینی تن در دهد و یا رژیم سلطنتی منحل اعلام شود به شاه اطلاع داده است.»

در سطح بین المللی نیز توجه تمام دنیا به ایران جلب شده است. کیهان از سرایت انقلاب ایران به کشورهای عربی خبر می دهد و به نقل از رویترز آن را بزرگترین ضربه به اسرائیل می داند. اطلاعات هم در مورد رئیس جمهور مصر می نویسد: «سادات درباره اوضاع ایران به مردم مصر هشدار داد». قراردادهای خرید اسلحه از انگلیس نیز لغو می شود: «یک منبع آگاه در لندن گفت مقامات ایران به دولت انگلیس اطلاع داده اند که در نظر دارند از ماه فوریه به بعد قرارداد 500 میلیون لیره ای خرید اسلحه به ویژه تانک های چیفیتن را لغو کنند.» و این لغو شدن ها به مناسبت انقلاب باعث می گردد کم کم خارجی های مقیم ایران و تجهیزات موجود آنها، کشور را ترک کنند: «تجهیزات ردیابی آمریکا به دوبی منتقل شد ... اتباع شوروی هم مهاجرت آغاز کردند ... دویست تکنیسین آلمان غربی و خانواده هایشان که در کارگاه های ساختمانی مواد هسته ای در دست ساختمان بوشهر کار می کردند، گویا با یک هواپیمای ویژه لوفت هانزا ایران را ترک کرده اند ... یک کشتی شوروی گویا یکصد کارشناس روسی و لهستانی را که در بندر انزلی گرد آمده بودند ... بازگردانده است در حالی که بلژیکی ها نیز آماده می شوند با پروازهای مخصوص، ایران را ترک کنند ... چهارصد کارگر ژاپنی که برای ساختن مجتمع نفتی ایرانی - ژاپنی بندرشاپور در جنوب ایران کار می کردند به زودی از آبادان به سوی بحرین تخلیه خواهند شد»

بررسی روزنامه های شنبه 14 بهمن ماه 1357 را با گزیده هایی از مقاله «رضا مرزبان» در صفحه آخر آیندگان به پایان می بریم. مرزبان در این مقاله که با عنوان «نمی توان باور کرد که آقای بختیار هم ...» به چاپ رسیده رو به نخست وزیر ایران که امام او و دولتش را «فاسد و غیر قانونی» اعلام نمود می نویسد: «آقای بختیار، زمان تجربه های مکرر و تازه سپری شده است. تکلیف خود را لااقل در مرحله حاضر، با ملت ایران، و با گذشته های خویش روشن کنید: شهامت نشان دهید، و استعفا کنید، و فرصت دهید مردم در یک رفراندوم، تکلیف مملکت را روشن سازند، فریب این مجلس و این ارگانیزم عروسک مقوایی را نخورید. آخر شما از شمار کسانی هستید که مردم درباره اشان فکر می کنند: - اینان نیز وقتی آدم بودند!»

انتهای پیام

دیدگاه شما